'Een hemels, onverwoestbaar huwelijk'

AMSTERDAM - “Het samengaan van Viacom en Paramount is een in de hemel gesloten, onverwoestbaar huwelijk.” Sumner Redstone, multimillionair en grootaandeelhouder van Viacom, kon op 12 september 1993 zijn geluk niet op. Zijn collega Martin Davis bij het mediaconcern Paramount heeft zojuist de aandeelhouders geadviseerd om hun stukken aan Redstone te verkopen.

De succesvolle imperiumbouwer Redstone heeft echter te vroeg gejuicht. Zoals alom werd verwacht, dient zich een tweede koper aan: QVC - evenals Viacom een exploitant van kabel-tv-stations. De gedreven topman van QVC Barry Diller stapt naar de rechter om het 'hemelse huwelijk' te blokkeren en biedt meer geld voor Paramount. Een dag voor kerst kiest Davis voor QVC, althans zo lijkt het. Hij weet dan al dat Redstone het er niet bij zal laten zitten. Viacom verhoogt inderdaad voor de zoveelste keer zijn bod.

Na nog een paar biedingsrondes krijgt Redstone deze week dan eindelijk loon naar werken: 75 procent van de aandelen Paramount worden in de nacht van maandag op dinsdag bij Viacom aangeboden. Diller slikt zijn nederlaag en meldt in een kort persbericht: “Zij wonnen. Wij verloren. Volgende.” De prijs die Redstone voor het winnen van dit titanengevecht moet betalen, is echter hoog. Moest Paramount in september nog 8,2 miljard dollar (f 16 miljard) opbrengen, door toedoen van QVC dient Viacom nu ruim tien miljard dollar op tafel te leggen.

Miljardenspel

Wat is Paramount voor een bedrijf dat het zo'n enorme prijs rechtvaardigt, en wat is Viacom voor een concern dat het deze miljarden in een filmmaatschappij en boekenuitgever wil investeren? En wie zijn Redstone, Davis en Diller, de drie die dit spel om de miljarden op touw hebben gezet?

Om maar met dat laatste te beginnen: Davis en Diller zijn bepaald geen onbekenden van elkaar. Diller was ooit de leider van Paramounts film-divisie, maar vertrok daar tien jaar geleden na ruzie met topman Davis. Het fanatisme dat Diller de afgelopen vijf maanden heeft tentoongespreid, doet sommige analisten vermoeden dat hij een oude rekening met zijn vroegere baas heeft willen vereffenen. Redstone heeft dat soort motieven niet, maar is inmiddels 70 jaar en zou door het stichten van een van 's werelds grootste mediaconcerns zijn carriere met een indrukwekkende meesterzet willen bekronen.

Met fanatisme, oude rekeningen of grootheidswaan breng je echter geen tien miljard dollar bijeen. Aan het gevecht om Paramount liggen dan ook enkele meer rationele argumenten ten grondslag. De belangrijkste daarvan is dat vriend en vijand het er over eens zijn dat het grote geld in de ontluikende wereld van multimedia te verdienen is met software. Daarmee worden al lang niet meer alleen computerprogramma's en videospelletjes bedoeld, maar ook muziek, boeken, speelfilms en tv-programma's, al of niet via kabel uitgezonden dan wel op een videoband verhuurd of per CDischijf verkocht.

Paramount kwam de eer toe de laatste grote film- en videomaatschappij van Hollywood te zijn die nog op de vrije markt te koop was. Wie zich in de toekomst op mediagebied nog met de groten op aarde wilde meten, moest dus zien het fameuze bedrijf in te lijven. Eerder al hadden Twentieth Century Fox, Columbia Pictures en Universal Studios zich laten overnmen door News Corporation (van Rupert Murdoch), Sony en Matsushita. Warner Bros was een fusie aangegaan met Time en de twee vormen sindsdien TimeWarner, de grootste mediagroep ter wereld. Van de grote filmstudio's in Hollywood is nu alleen Walt Disney nog eigen baas, maar dit concern is zo groot dat vermoedelijk niemand zich de overneming ervan kan veroorloven.

Twijfel

Redstone en zijn Viacom hebben dus de laatste grote slag geslagen die er nog te slaan was. Niet iedereen is er echter van overtuigd dat Viacom daar goed aan heeft gedaan. Tekenend voor de stemming is wat er met de koersen van de aandelen op de beurs gebeurde. Sinds Viacom aan de overnamestrijd begon, is zijn aandeel in waarde meer dan gehalveerd, van 60 naar 28 dollar, en in reactie op het winnen van de strijd ging de koers van Viacom voor de zoveelste keer omlaag. QVC daarentegen zag zijn verlies met een sterke koersstijging op de beurs beloond. Ook de keten van videowinkels Blockbuster, die zich de afgelopen maanden aan de zijde van Viacom schaarde, zag zijn beurskoers sterk dalen. De beleggers hebben er weinig vertrouwen in dat de combinatie van Paramount, Viacom en Blockbuster hen meer zal opleveren dan de drie bedrijven afzonderlijk.

Viacom-topman Redstone bestrijdt die visie uiteraard fel. Volgens hem is nu pas een begin gemaakt met het scheppen van een mediareus die in de wereld zijns gelijke niet kent. Redstone voorziet enorme winsten, als de 900 films en duizenden tv-shows en -series van Paramount gedistribueerd kunnen worden via de kabelnetten van Viacom of de videotheken van Blockbuster. De bekende uitgeverij Simon en Schuster, ook onderdeel van Paramount, kan boeken verkopen over de figuren uit kinderfilms van Paramount die via het kindernet Nickleodeon van Viacom beroemd worden gemaakt en waarvan de films ook nog in de winkels van Blockbuster veel geld kunnen opleveren. Vier maal kassa uit een campagne, dat moet Redstone voor ogen hebben.

Hij voorspelt dan ook dat de integratie van de bedrijven al snel een omzetgroei van twintig procent per jaar moet kunnen opleveren en dat terwijl de kosten door het scheppen van dubbelfuncties op korte termijn juist zullen dalen. Naast de pessimisten zijn er op de effectenbeurzen ook optimisten die menen dat dergelijke scenario's inderdaad haalbaar zijn.

Zelfs al komt Redstones droom uit, dan nog is het de vraag of hij daar zelf de meeste vruchten van zal plukken. In zijn ijver om Paramount in handen te krijgen heeft hij een paar sterke partners in de arm moeten nemen. De belangrijkste daarvan is het al genoemde Blockbuster, waarin Philips overigens een belang heeft van 7,6 procent. De van Nederlandse ouders afkomstige Wayne Huizinga heeft de videoketen in korte tijd tot een ongekende winstmaker weten uit te bouwen. Nadat Huizinga in eerste instantie 600 miljoen dollar aan Redstone leende, werd begin januari door beide toplieden tot een fusie besloten.

Viacom heeft zich voor het overnemen van Paramount een schuld op de hals gehaald van tien miljard dollar. De combinatie Viacom, Paramount en Blockbuster (voorlopig VPI gedoopt) zal daardoor de komende tijd 600 miljoen dollar per jaar aan rente en aflossing moeten betalen. Dat bedrag is zeker op te brengen uit de winsten en afschrijvingen van de groep, die bij een omzet van 12 miljard op 1,5 tot twee miljard dollar worden geschat.

Cruciale rol

Van die 1,5 miljard komt echter een belangrijk deel van Blockbuster. Dat geeft Huizinga een cruciale rol. Hij heeft weliswaar al besloten om zijn bedrijf met Viacom te laten samengaan, maar zijn aandeelhouders zullen daar over een paar maanden pas een definitief besluit over nemen. En inmiddels beginnen die aandeelhouders te morren. Zij krijgen volgens de afspraken tussen Huizinga en Redstone straks aandelen Viacom op basis van een koers van 55 dollar, terwijl de beurskoers momenteel slechts 28 dollar bedraagt. Als die koers de komende maanden niet verandert, ligt het voor de hand dat de Blockbuster-aandeelhouders meer Viacom-aandelen voor hun geld eisen.

Huizinga, die zich een fortuin verwierf met zijn vuilophaalbedrijf Waste Management (dat immiddels wereldwijd actief is) en daarna Blockbuster groot maakte, zou dan wel eens de ware winnaar van de strijd tussen Redstone en Diller kunnen blijken te zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden