Een hele lichting weggevaagd

reportage Ontvoering 43 studenten brengt befaamde Mexicaanse school aan het wankelen

Een groep vrouwen in de traditionele kledij van de zuid-Mexicaanse deelstaat Guerrero schuifelt langzaam richting het altaartje op de schoolcampus. Ze leggen bloemen neer en steken een kaarsje aan bij een kruisbeeldje. Vanaf de betonnen gebouwen om het pleintje heen kijken de beeltenissen van Marx, Lenin en Che Guevara toe.

Normaal gesproken is het een drukte van jewelste op de Escuela Normal Rural van Ayotzinapa, waar 500 jongeren worden opgeleid tot leraar. Maar bijna twee weken na een angstaanjagende ontvoering op klaarlichte dag is het er stil. Maar liefst 43 studenten werden in het plaatsje Iguala uit het niets in drie bussen onder vuur genomen door corrupte politieagenten en drugscriminelen, vermoedelijk in opdracht van lokale politici die niet wilden dat de studenten in Iguala demonstreerden. Daarna zijn ze ontvoerd, en waarschijnlijk vermoord. De aanslag betekende het einde van bijna alle eerstejaars. De meeste andere studenten zijn vandaag in Mexico-Stad om te demonstreren.

De schaal van het geweld heeft Mexico geschokt. Er is vooral woede over het feit dat een deel van de daders corrupte politieagenten zijn, die samenwerkten met criminele bendes. De tragedie benadrukt hoezeer de Mexicaanse rechtsstaat door corruptie is uitgehold.

Op de school zelf heerst verslagenheid. Een handjevol jongens houdt de wacht bij de ingang. Bij het altaar zit een groepje ouders te wachten op nieuws over hun vermiste kinderen. Het zal nog minimaal anderhalve week duren voor de identiteit is vastgesteld van 28 lichamen die vorig weekend zijn gevonden in een massagraf, niet ver van de plek waar de studenten verdwenen.

"Ik word gek als ik aan mijn kind denk", zegt Margarito Ramírez, wiens zoon Carlos op het lijstje vermisten staat. Als inheemse Mixteek spreekt hij gebrekkig Spaans en komt hij moeilijk uit zijn woorden. "Het is voor ons als familie en vrienden heel moeilijk, want we weten helemaal niets. Tegelijkertijd geef ik de hoop niet op dat ik mijn zoon nog levend terug zal zien."

Het is meer dan alleen de vrees voor de levens van de 43 jongeren die de Normal de Ayotzinapa in een ijzeren greep houdt. Het voortbestaan van de school, traditoneel een bolwerk van links activisme, is door de tragedie in gevaar gebracht.

"We zijn in één klap bijna het hele eerste leerjaar kwijtgeraakt", zegt student Héctor Ramírez. Met zijn 30 jaar is hij een van de oude rotten op de school; hij begon er pas op zijn 24ste. "Het wordt heel erg moeilijk om dat op te vangen. Ik ben bang dat dit het einde van de school zou kunnen betekenen."

Studenten worden wel vaker het slachtoffer van geweld, maar de mogelijke massamoord in Iguala zou de grootste zijn. De school, die sinds de oprichting in 1926 radicaal-links onderwijs geeft, vecht al decennia tegen onderwijshervormingen, een chronisch gebrek aan geld en lokale machthebbers die niets van de radicale studenten moeten hebben. Talloze opeenvolgende Mexicaanse federale regeringen hebben geprobeerd de school op te doeken, maar stuitten steeds op fel en succesvol verzet van studenten en docenten.

Maar de tragedie van Iguala is zó groot, dat het de vraag is of het dit keer niet te veel is. Een einde van de Normal Rural de Ayotzinapa is voor veel inwoners van het verarmde platteland van Guerrero een schrikbeeld. De gratis school is voor duizenden jongeren in de regio de enige mogelijkheid om hoger onderwijs te volgen. Particuliere universiteiten zijn onbetaalbaar, dat geldt zelfs voor veel publieke colleges. Zonder de Normal Rural van Ayotzinapa rest veel jongeren in de regio, waar een groot deel van de bevolking van Indiaanse afkomst is, slechts het vooruitzicht te werken op de maïsvelden van hun familie.

De dreiging van een einde van de school vergroot de zorgen van sympathisanten. Woensdag gingen ze op 64 plaatsen in binnen- en buitenland de straat op. "Wat er in Iguala is gebeurd is het summum van een haatcampagne die al jaren tegen de school wordt gevoerd", zegt docente Josefina Becerril. "Maar we kunnen de school niet ten onder laten gaan. Het is de enige hoop op onderwijs voor de armen hier."

undefined

Escuela Normal Rural

De docentenopleiding van Ayotzinapa is een van de laatste 17 'Escuelas Normales Rurales' in Mexico. Ze werden in de jaren twintig opgericht om het straatarme platteland te ontwikkelen. Mettertijd groeiden ze uit tot bolwerken van links activisme.

De Normales Rurales verzetten zich vooral tegen onderwijshervormingingen. Studenten demonstreren daar vaker tegen dan ze les volgen en schuwen rellen met de politie, kapen van bussen en het blokkeren van snelwegen niet.

De Normal Rural van Ayotzinapa is verreweg de meest befaamde; ze is de alma mater van Lucio Cabañas, een legendarische guerrillastrijder uit de jaren zeventig.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden