Een heel gewone flat in een rustig stadje in China

China bouwt in razend tempo nieuwe woonwijken; in 2020 zullen er honderden miljoenensteden zijn. Maar wie bewonen die talloze flats? Waarvan dromen zij? Sybilla Claus woonde een week in Toren XII van een nieuwbouwcomplex, en portretteert in een serie zes buren.

Het is een onbelangrijk stadje in het hart van China: Yiyang. Zelfs Chinezen hebben er nog nooit van gehoord. Het ligt in de provincie Hunan, bekend als de plek waar Voorzitter Mao opgroeide.

In Yiyang is niets te voelen van de hectiek die de grote Chinese steden kenmerkt. Tussen twee moderne bruggen gaat het oude pontje nog steeds heen en weer, als de veerman daar zin in heeft. Zijn vrouw vist gehurkt op de kiezels rivierkreeftjes uit het water om ze later op de pont te pellen voor de verkoop. "Hoe laat vertrekken we?", vraagt een man in pak en met aktentas. 'Straks', luidt het vage antwoord.

Toch is ook Yiyang in de greep van de modernisatie. Delen van de kades zijn in een wandelparadijs veranderd. Wolkenkrabbers zijn tussen de bouwvallen verrezen. De onbeduidende stad - met 750.000 inwoners bijna even groot als Amsterdam - is een standaardvoorbeeld van de urbanisatie in China. Nu de kustprovincies en provinciehoofdsteden redelijk ontwikkeld zijn, rukken de bouwkranen op naar het binnenland. Over heel China breidt zich een deken van identiek lijkende woontorens uit. Het is het aangezicht van de snelste economische groei in de wereld, met de bijbehorende grootste migratie ooit.

Vooral de bijna honderd 'kleine' steden tussen een half en één miljoen inwoners zoals Yiyang slaan nu hun slag. Zij verdubbelen hun grondgebied en trekken razendsnel nieuwe wijken op, tegen de oude stadskern aan, in de bij ons verfoeide Bijlmerstijl. Bijna elk gemeentebestuur droomt van een rappe ontwikkeling tot een hightechstad.

Een groot verschil met Nederland is dat Chinese stedenbouwkundigen niet zozeer denken over leefbaarheid voor de bewoners. "Wij maken een masterplan, onteigenen en verkopen het land aan ontwikkelaars", zegt Su Zhong-ying, hoofd vergunningen van de afdeling stadsontwikkeling van Yiyang. Zij trakteert op de lunch in een visrestaurant en heeft haar moeder en dochter meegenomen. Hoeveel huizen er komen, dat beslissen de ontwikkelaars, die vrijwel exclusief voor hogere inkomens bouwen. Zoals in het hele land staan ook in Yiyang opvallend veel nieuwe woontorens (grotendeels) leeg. "Er is zo'n 30 à 40 procent leegstand", schat Su. Dat hoeft niet te betekenen dat de woningen niet verkocht zijn, integendeel. Velen kopen een tweede of derde appartement om geld te stallen - China houdt de spaarrente kunstmatig laag. Toch hebben de ontwikkelaars inmiddels wat gas teruggenomen, zegt Su.

Yiyang maakt zich wel zorgen over die leegstand, bekent de ambtenaar. "Maar wat doe je eraan?" Een retorische vraag in een land waar de gewone burger het beleid als onbeïnvloedbaar ervaart. Zolang Peking zegt dat gemeentes hun inkomsten vooral uit landverkoop moeten halen, blijft dat de ronkende motor achter de urbanisatie en is er geen tijd voor reflectie of langetermijnplanning.

Mevrouw Su hoopt dat met de uitbreiding van de stad, de provincie geld zal gaan sturen zodat investeringen, werkgelegenheid en meer nieuwkomers vanzelf volgen. "Want nog steeds gaan onze inwoners naar het zuiden om werk te zoeken. Hopelijk kunnen ze over tien jaar hier blijven. Wie weet komt er dan een Starbucks en een H&M..." Waarschijnlijker is dat talent liever de provinciehoofdstad of de kust zal kiezen om vooruit te komen, dan het slaperige Yiyang. Voor wie er wordt gebouwd, dat onderzoeken ambtenaren in Chinese steden niet. De middenklasse ongetwijfeld, want voor arbeiders zijn de woontorens veel te duur.

Een doorsnee nieuwbouwblok in Yiyang is compound Zilveren Moderne Stad, opgeleverd in 2009. Het complex is ommuurd en bestaat uit twaalf woontorens van 11 tot 25 etages. Een deel van de flats kijkt uit op de boulevard en het verkeersplein dat zo groot is dat voetgangers onder de weg door moeten oversteken. De woningen zijn modern, al is het toilet een stinkend gat in de vloer van de badkamer.

Zilveren Moderne Stad is bijna helemaal bewoond, omdat het dichtbij winkels, restaurants en een park ligt. Het heeft veel groen, vijvers, badmintonveldjes en een parkeergarage, en een speelplaats waar 's ochtends grootouders en jonge moeders hun kroost uitlaten. Bewakers leggen graag een kaartje op straat, of liggen 's avonds in hun hokje te slapen - onder een lamp, met de muziek aan, naast het bord dat vermeldt hoe je kakkerlakken kunt bestrijden.

Om half zeven 's ochtends komt de compound tot leven. Het eerste luide gepraat weerkaatst tegen de gevels en dringt door de ramen van enkel glas heen. Daarna begint het getoeter: tweeverdieners die naar hun werk gaan, en zo elke voetganger waarschuwen. Overdag is het terrein een oase van rust voor grootouders en kleinkinderen. Aan het eind van de middag komt de schooljeugd in uniform terug. Na zessen stromen ouders en auto's binnen, en blijkt het tekort aan gratis parkeerplaatsen.

Direct buiten de compound verkopen boeren uit de omgeving groente, mandarijnen, gekookte zoete aardappel, af en toe schildpadden in een emmer. De bomen langs de achtbaansweg vormen een goede camouflage, want straathandel is verboden. Om half zeven is het donker. Stipt om zeven uur staan tientallen dames gereed op het plein langs de boulevard om een uur lang traditionele dans te oefenen. Tegen elven laat een buurman uit Toren XII steevast zijn witte poedel uit. Dan gaat Zilveren Moderne Stad slapen. Zelfs het gerochel verstomt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden