Minaret

Een hedendaags lesje over racisme, tijdens een studiereis over de Holocaust

Beeld ANP XTRA

Het was bedoeld als geschiedenisonderricht: hoe zat dat toch vroeger met dat racisme? Maar het uitstapje naar Polen van de leerlingen van de Theodor Heuss Gemeinschaftschule in Berlijn kreeg een wrange, hedendaagse wending. Leerzaam bleef het wel.

De scholieren deden mee aan de werkgroep 'Herinnering'. Herinnering aan de Holocaust dus. Er reisden medewerkers mee van het 'Haus der Wannsee-Konferenz', de villa in een lommerrijke buitenwijk van Berlijn waar het besluit tot uitroeiing van de joden viel. Het is nu een museum. Tachtig procent van de leerlingen van de Berlijnse school is moslim. Ook de meeste deelnemers aan de reis waren moslims, onder wie meisjes met hoofddoeken. Die hebben dat geweten daar in Polen.

Volgens een docent waren de leerlingen zeer gemotiveerd, ook de moslims. De moslimwereld lijdt nogal aan Holocaustontkenning. Een kampioen op dat gebied was de voormalige Iraanse president Ahmadinejad. Ook in Europa is er onder moslims antisemitische ellende zat. En dan heb je eens een groep jonge moslims die zich oprecht in antisemitisme geïnteresseerd toont en dan krijgt juist die een karrenvracht racisme van Poolse makelij over zich uitgestort. Zoals vroeger Poolse joden.

Eerder had de school over hetzelfde thema reizen naar Israël, Spanje en Frankrijk georganiseerd, zonder problemen. Maar in de Poolse stad Lublin, in de buurt van de voormalige Duitse vernietigingskampen Maidanek en Belzec spuugde een voorbijganger een moslimmeisje scheldend in het gezicht. Volgens de leerlingen stak een grijnzende politieagent geen hand uit.

Ook op het politiebureau vingen ze bot. Later gaf de politie de schuld aan de taalbarrière. Maar een van de meisjes kende Pools en had getolkt. Een synagoge mochten moslimmeisjes niet in omdat ze 'een veiligheidsrisico' waren. Handelaars weigerden hun water te verkopen. In Lodz dreigde iemand de meisjes eten in het gezicht te gooien. Iemand anders gooide water over een fototoestel. En zo ging het maar door. Had het misschien een anti-Duitse achtergrond? Maar in Warschau kreeg een van de meisjes juist problemen toen ze in een warenhuis niet in het Duits maar in het Perzisch telefoneerde.

Steunbetuigingen 

Een veiligheidsman zette haar de zaak uit omdat ze andere klanten onrustig zou hebben gemaakt. De leiding overwoog de excursie af te breken. Maar de leerlingen vonden dat een capitulatie en ook wilden ze niet alle Polen over een kam scheren. In de media volgden schuldbewuste Poolse reacties. Poolse burgers en organisaties stuurden steunbetuigingen naar de Berlijnse school. Critici wezen op uitspraken van Poolse autoriteiten die de sfeer vergiftigen, zoals van de minister van wetenschap over de weigering van Polen om vluchtelingen toe te laten: "Ieder land heeft het recht zich te beschermen tegen uitroeiing."

Polen heeft in de periode waarin de leerlingen geïnteresseerd waren echt te maken gehad met uitroeiing, niet door moslims maar door racistische Duitsers. Een enkele reageerder op de website van de Duitse krant Die Welt wees daarop. Maar verder was er een stroom van vermaningen aan het adres van Polen met onder andere de raad zich bij het even primitieve Rusland aan te sluiten. Sommigen namen het juist op voor Polen, dat volgens hen tenminste inziet hoe gevaarlijk de islam voor Europa is.

Een rake samenvatting gaf een leerling: "We wilden weten hoe racisme er vroeger uitzag. In plaats daarvan hebben we ervaren hoe actueel het tegenwoordig nog is."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden