Opinie

Een hecht doortimmerde tragedie

Het is halverwege de jaren zestig in het nieuwe stuk van Karst Woudstra, 'Het Beloofde Land', en bijna iedereen rookt nog sigaretten dat het een lieve lust is. De vriend en klasgenoot van Ruben, de oudste zoon des huizes, heeft negens en tienen gehaald bij zijn eindexamen Gymnasium en zou het liefst, als zijn vader hem zou willen laten studeren, klassieke talen gaan doen. Hij heeft, heel boosaardig, van de auteur de naam 'Jorke' gekregen en van kostuumontwerpster Mechtild Schwienhorst overhemd met das en geblokte pullover.

In een ver verleden zei Woudstra in een interview voor deze krant tegen mij dat hij zichzelf niet als toneelschrijver beschouwde. Dat is nu natuurlijk niet meer vol te houden na de vele bijzondere stukken die hij schreef, waaronder het veel bejubelde 'Een Zwarte Pool' en, in mijn ogen, zijn meesterwerk 'De Stille Grijzen van een Winterse Dag in Oostende'. Dat laatste was bijna meer een schilderij, een triptiek over leven en dood en gebaseerd op een schilderij van James Ensor, dan een toneelstuk. Met 'Het Beloofde Land' uit 1999, dat in Duitsland werd gespeeld en pas nu zijn Nederlandse première beleeft, staat Woudstra weer met beide benen op de grond in een stevig realistisch ogend familiedrama.

De joodse hoogleraar kunstgeschiedenis Sam Lanzenberg (Gees Linnebank), zijn arische vrouw Doro (Wil van Kralingen), hun oudste zoon Ruben (Marc Nochem) en jongste, transseksuele, zoon Daniël (Joost Claes), zullen de volgende dag met vakantie naar Italië vertrekken. Jorke (Titus Boonstra) mag mee. In een vrij lang exposé, zoals we dat van Woudstra wel gewend zijn, worden deze personages aan ons voorgesteld, evenals de overigen, waarbij de schrijver lekker venijnig kan zijn. Zo heeft Anne Winter (Maarten Wansink), huisvriend van de Lanzenbergs, die een dagje uit Sneek over is gekomen om met Doro te musiceren en de liefde te bedrijven, wel iets van het cynisme van zijn schepper: behalve het leraarschap dat hij haat, schrijft hij romans die slecht verkocht worden en waarbij de recensenten wachten tot de volgende verschijnt om er twee in één moeite te bespreken.

Het slechtst komt Jacob Lanzenberg er van af, de vader van Sam (Kees Coolen): in de oorlog christen geworden om op zijn onderduikadres te mogen blijven, met de zwavel van Sodom en Gomorra een banvloek over zijn jongste kleinzoon uitsprekend, en andere daden van hardvochtigheid. Jacob is als het ware een spiegel waarin het licht valt van de foute Nederlander, van de barbaarse bezetter, van het met wrok vervulde slachtoffer. Coolen speelt hem met even felle woede als Camilia Blereau met grote inleving de dienstbode Bets speelt.

En dan, als de avond is gevallen, laat Woudstra de onthullingen en de vernederingen als een tropische regen uiteenspatten. De tragedie wordt bijna onverdragelijk, maar voordat alles uitgesproken wordt, komt de donkerslag. Een knap stuk toneelschrijfkunst.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden