EEN HART VAN VIJF MILJARD

Ze staan er nog maar net, maar zijn al niet meer weg te denken uit de skyline van Den Haag: de twee spitse zadeldaken, dertig meter hoog en ruim honderd meter boven het maaiveld. De puntdaken vormen de uitgesproken blikvangers van de Resident - een nieuwe, compacte wijk met veel kantoren, maar ook winkels, woningen, horeca en Italiaanse pleinen -, die rond de eeuwwisseling het stadhuis met het Centraal Station verbindt.

HANS SCHMIT

De Twin Peaks worden gedragen door het betonskelet van het voormalige Transitorium, een troosteloze kantoorkolos die verrees op de plaats waar in 1962 het Gebouw van Kunsten en Wetenschappen spectaculair in vlammen opging. De laatste jaren voor de huidige metamorfose droeg het leegstaande gebouw nadrukkelijk bij aan de naargeestige en onherbergzame sfeer in dit deel van de Haagse binnenstad.

De twee zadeldaken zijn ontworpen door de Amerikaanse architect Michael Graves, die de gevels voorziet van baksteen, hoge Hollandse ramen en ranke blauwe erkers. Het resultaat oogt als twee slanke, spitse torens. Castalia, zoals het nu heet, vormt samen met het eraan gebouwde Helicon (van architect Sjoerd Soeters) de nieuwe zetel van het ministerie van volksgezondheid, welzijn en sport.

In de Resident worden nog twee torens gebouwd (88 en 73 meter hoog, van respectievelijk de Amerikaan Cesar Pelli en de Oostenrijker Rob Krier, terwijl architecten als Adolfo Natalini en Gunnar Daan tekenden voor woningen en winkels. In het jaar 2000 is de Resident voltooid, evenals de wandelpromenade van het Centraal Station naar het Spui.

Met de Resident zal ook het merendeel van de andere bouwprojecten in het Haagse centrum zijn afgesloten of de eindfase hebben bereikt. De tientallen bouwputten, waartussen voetganger, fietser en automobilist zich nu nog een weg moeten zien te banen, vormen samen het sleutelproject Den Haag Nieuw Centrum, waarover de gemeente in 1993 een convenant met het rijk heeft gesloten.

Aanvankelijk beperkte het sleutelproject zich tot het gebied tussen Centraal Station en Spui, maar het Haagse centrum is de afgelopen jaren uitgegroeid tot de grootste bouwput van Nederland. De investeringen bedragen meer dan vijf miljard gulden: Den Haag bouwt een hart van vijf miljard, luidt dan ook de nieuwe slogan.

Met die investering steekt Den Haag ruim uit boven sleutelprojecten elders in het land, zoals de Kop van Zuid in Rotterdam, de IJ-oever in Amsterdam en Céramique in Maastricht. De Duitse krant Der Tagesspiegel verbaasde zich er in een paginagroot artikel over dat de hele wereld naar de bouwputten in Berlijn kijkt, terwijl 'in Den Haag adembenemende veranderingen plaatsvinden en zich een gigantische Stadtreparatur voltrekt'. Den Haag bouwt 800 000 vierkante meter nieuwe kantoren; 100 000 meer dan Berlijn.

Een belangrijke stimulans voor de investeringen in het Haagse centrum vormt het besluit uit 1987 om een nieuw stadhuis aan het Spui te bouwen. Toen het witte gebouw van Richard Meier vorig jaar de FGH-vastgoedprijs kreeg, sprak de jury van een gedurfde oplossing van internationale allure, met als neveneffect de opwaardering van het Spuikwartier. De overheid toonde daadwerkelijk vertrouwen in de binnenstad en het gebouw fungeert als katalysator voor de verdere ontwikkeling van de Haagse binnenstad.

Dat vertrouwen blijkt ook uit de financiering van het sleutelproject: die wordt op basis van de goede toekomstperspectieven grotendeels gedragen door beleggers, ontwikkelaars en het private bedrijfsleven. Overigens is het risico niet echt groot, want tachtig procent van de projecten is reeds verhuurd of verkocht voor de oplevering.

Een belangrijk element in de grootschalige hersteloperatie vormt de samenwerking tussen de publieke en private sector. Michiel van den Berg van de Haagse dienst stedelijke ontwikkeling: “Die samenwerking kwam eind jaren tachtig tot stand. Het was toen niet langer politiek onjuist om samen te werken met projectontwikkelaars en grote beleggers. Dat proces van samen ontwikkelen vind je overal terug. Per project wordt een architect als supervisor aangewezen. Die geeft voorschriften over kleur, steensoort, daken enzovoorts, waarna architecten de plannen uitwerken. Voor de Resident is Rob Krier de supervisor, voor de Grotiusplaats, over de Utrechtse Baan, de Spanjaard Joan Busquets. Hij stelt ook het masterplan op voor de Spuimarkt dat eind dit jaar wordt verwacht.”

Naast deze masterplannen omvat het sleutelproject ook de tunnelprojecten: het Souterrain, de 1 200 meter lange tramtunnel annex parkeergarage onder de Kalvermarkt, Grote Marktstraat en Prinsegracht, en de Koningstunnel, de autotunnel bij het Centraal Station. Beide tunnels zijn bedoeld om het openbaar vervoer te verbeteren en het autoverkeer uit het historische centrum te weren.

Ook de overbouwingen van de Utrechtse Baan maken deel uit van het sleutelproject: de gebouwen volgen de dwarsverbindingen over de tunnelbak en heffen zo de barrièrewerking op. Een andere concentratie van projecten ligt in de zeer gevoelige historische omgeving van de Groenmarkt, waar dissonante moderne gebouwen plaatsmaken voor winkels en woningen. En het volgende sleutelproject ligt alweer op tafel: Hoog Hage, de overbouwing van het spooremplacement achter het CS.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden