Een harde brexit maakt een einde aan Nederland als zeevarende natie

Pulsvissers aan het werk op de TX38. Beeld ANP

De Nederlandse vissers komen in de knel nu een harde brexit zonder afspraken dichterbij is gekomen. Naast het mogelijke verlies van ­toe­gang tot de Britse wateren liggen voor hen andere risico’s op de loer.

Een harde wanordelijke brexit kan weleens het einde inluiden van Nederland als zeevarende natie. “De koopvaardij zijn we al kwijt, de visserij loopt het risico harde klappen te krijgen zonder dat de visrechten geregeld zijn”, zegt Johan Nooitgedagt, de voorzitter van de Nederlandse Vissersbond.

Zestig procent van de vangst van Nederlandse vissersschepen komt uit de exclusieve economische zone van Groot-Brittannië. Als de Britse wateren gesloten zijn voor vissers uit de Europese Unie, en dus Nederland, dan loopt de vloot na 29 maart (als er geen uittredingsovereenkomst en een overgangsperiode is) gevaar.

“Het is geen rooskleurig perspectief”, zegt Arie Mol, visserijwetenschapper van de Wageningen University & Research (Wur). Niet alleen dreigen Nederlandse vissers straks niet meer in Britse wateren te mogen vissen, er liggen de komende tijd nog meer grote risico’s op de loer. Brussel moet nog besluiten of de pulsvisserij op platvis mag doorgaan, waarbij met kleine stroomstootjes in de bodem schol en tong opspringen en zo in de netten terechtkomen. Het Europees Parlement wil een verbod, ook al verbruikt de pulsvisserij minder brandstof en maakt het de bodem niet kapot. Een negatieve beslissing van de Europese Unie kan lelijke gevolgen hebben voor de Nederlandse vissers.

Windmolens

Ook het besluit om grote windmolenparken op zee te plaatsen beperkt de visgronden voor de vissers. “Er wordt nu onderzoek gedaan naar de effecten in combinatie met omringende landen die ook windmolens plannen op zee”, zegt Mol.

Beeld Louman & Friso

Een harde brexit betekent dat alle vissersschepen die nu op vooral ­makreel, haring en platvis vissen in de Britse wateren moeten uitwijken naar de Nederlandse exclusieve economische zone. Die Nederlandse wateren vormen een veel kleiner gebied dan het Britse deel van de Noordzee (zie kaart). “Circa 300 schepen krijgen hier last van. Op het Nederlandse deel ontstaat veel meer concurrentie, er komen verdringingseffecten en het recht van de sterkste bepaalt wie het overleeft”, aldus een sombere vissersvoorman Nooitgedagt. Een ander effect is dat er dan veel meer vis wordt gevangen in de Nederlandse wateren en dat overbevissing op de loer ligt.

Nederlandse vissers kunnen wel uitwijken naar Belgische of Franse wateren, maar daar speelt hetzelfde probleem. Fransen en Belgen mogen straks evenmin vissen in de Britse zone en zoeken ook eigen visgronden op waar ze wel mogen vissen.

Weinig vet op de botten

“De Nederlandse visserijsector heeft al weinig vet op de botten”, vertelt viswetenschapper Mol. “Na de eeuwwisseling zijn er tien tot twaalf magere jaren geweest. Vissers werkten honderd uur per week en dat leverde netto nul op. De laatste paar jaar zijn winstgevend geweest.” Het probleem is ook te zien aan de vissersvloot. Twee derde van de schepen is meer dan twintig jaar oud en 22 procent is tussen de tien en twintig jaar oud. Net nu er weer geïnvesteerd kan worden, verlamt de sector, legt Mol uit. “Vissers weten niet meer wat een verstandige investering is met de aankomende brexit, een mogelijk verbod op pulsvissen en minder visgronden door windmolenparken op zee.”

De markt zal uiteindelijk zijn werk doen, voorspelt Nooitgedagt, en dat betekent een koude sanering van de visserijbranche in Nederland. Als een brexit in combinatie met andere beperkingen doorgaat “dan is er geen ruimte meer voor alle Nederlandse vissersboten”.

Wat voor de vissersbedrijven geldt, zal ook gaan gelden voor de visafslag waar er in Nederland nog negen van zijn. Minder visaanvoer, ook vanuit Engeland, zal zijn tol eisen onder de visafslagen van Vlissingen, Stellendam, Scheveningen, IJmuiden, Den Helder, Den Oever, Harlingen, Lauwersoog en Urk.

Meer lezen over de brexit? Op trouw.nl/brexit verzamelen we onze beste artikelen.

Lees ook: 

De Nederlandse visserij worstelt met Europa en gaat een onzekere toekomst tegemoet

De Nederlandse vissersvloot vaart nu nog op rustige wateren, maar gaat woeste golven tegemoet. Dat bleek bij de presentatie van de jaarcijfers van de visserijsector door Wageningen Economic Research. De branche staat voor grote, voor veel vissers ­bedreigende ontwikkelingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden