Een handkus voor de oorlogsmisdadigster Plavsic

Ze kreeg in februari 1998 tijdens een bezoek aan Parijs een handkus van de Franse president Jacques Chirac, en haar radicale verleden werd door de Amerikaanse gezant Robert Gelbard enkele maanden later vergoelijkt met: ,,Nu zegt ze dat ze er spijt van heeft.'

Biljana Plavsic, de voormalige president van de Bosnisch-Servische republiek Srpska, kon het de laatste jaren goed vinden met westerse leiders. Toch verschijnt ze vandaag bij het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag om officieel de zware aanklachten te horen die er tegen haar zijn ingesteld: genocide, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden, gepleegd in 1991 en 1992 aan het begin van de Bosnische oorlog.

De 70-jarige Plavsic -de eerste vrouwelijke verdachte die terechtstaat- meldde zich gisteren vrijwillig in Den Haag. Vorige maand had ze gehoord dat ze sinds 7 april 2000 op de geheime lijst van verdachten stond.

De hoogste aanklager van het tribunaal, Carla del Ponte, ontkende gisteren stellig dat er met Plavsic een deal is gesloten over strafvermindering in ruil voor haar getuigenis over misdaden van andere prominente verdachten, zoals de Servische oud-president Milosevic of Plavsic' vroegere bondgenoot, de Bosnisch-Servische leider Radovan Karadzic.

,,We hebben alleen contact gehad over Plavsic' wens om zich over te geven. Ze hoorde over de aanklacht, en heeft haar besluit zelf genomen. Ze weet dat alleen hier haar onschuld of schuld wettig kan worden bewezen en daar gelooft ze diep in', zei Del Ponte gisteren op een persconferentie in Den Haag.

Plavsic, een biologe, zal waarschijnlijk terechtstaan samen met de vroegere voorzitter van het Bosnisch-Servische parlement Momcilo Krajisnik. Beiden worden immers vooral politiek verantwoordelijk gehouden voor de misdaden uit de Bosnische oorlog.

Begin jaren negentig maakte ze deel uit van het collectieve presidentschap van Bosnië. Later werd ze de naaste medewerkster van Karadzic, en toen hij in 1996 onder westerse druk het veld ruimde volgde zij hem op, mede vanwege haar radicale standpunten.

Ze stond bekend om haar haat jegens Bosnische moslims en Kroaten, en kuste ooit haar 'held', de beruchte -vorig jaar doodgeschoten- Servische militieleider Arkan, kort nadat die gruwelijk had huisgehouden bij de verovering van de plaats Bijeljina.

De druk van de toenmalige Servische president Milosevic op de Bosnische Serviërs om het vredesakkoord van Dayton te accepteren beschouwde ze als een dolk in de rug van de droom van een Groot-Servië. Tussen Plavsic en Milosevic kwam het nooit meer goed.

Dat Plavsic de laatste jaren als salonfühig werd beschouwd, kwam vooral door haar verwijdering van Karadzic, die in 1997 inzette. Ze bond de strijd aan tegen de wijdverbreide corruptie waar hij een belangrijke hand in had, en steunde, in lijn met het verdrag van Dayton, de mogelijkheid voor 'weggezuiverde' moslims en Kroaten om naar hun dorpen terug te keren.

Na flinke politieke onrust werd ze uit zijn ultra-nationalistische partij, de SDS, gegooid, maar de macht van de radicalen taande, ook omdat Plavsic ook westerse steun kon rekenen. ,,Ik ben nog steeds een nationalist, maar ook een democraat', zou Plavsic hebben gezegd tegen de Dayton-architect, de Amerikaanse diplomaat Richard Holbrooke.

Karadzic en Milosevic heeft ze al sinds 1996 niet meer gesproken, zei haar advocaat gisteren.

Maar ook Plavsic verloor aan invloed. Eind afgelopen jaar verliet ze na de verkiezingsoverwinning van de SDS de politiek. Vandaag begint in Den Haag haar proces. Bij de hoorzitting zal aanklaagster Del Ponte vragen om Plavsic en Krajisnik samen te berechten. De precieze aanklacht tegen Plavsic wordt ook ter zitting bekendgemaakt. Krajisnik werd al in april 2000 in Pale gearresteerd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden