Een handelsoorlog dreigt, tussen de vrienden van weleer

Een Chinese aluminiumfabriek in de provincie Shandong. De Chinese overproductie van staal en aluminium vormt de aanleiding voor Trumps invoerheffingen. De EU vindt dat het als bondgenoot van de VS moet worden ontzien.Beeld AP

Trump wil Europa niet langer sparen. Importtarieven op staal en aluminium gaan morgen in. EU-tegenmaatregelen lijken onvermijdelijk.

Het is een beetje alsof de Europese Unie twee maanden in een dodencel heeft gezeten, hopend op presidentiële gratie, want de executie werd steeds uitgesteld. Vandaag vervloog die hoop. De Amerikaanse importtarieven op staal (25 procent) en aluminium (10 procent), die president Trump in maart afkondigde om de eigen industrie te beschermen, gelden vanaf morgen ook voor de EU, Canada en Mexico. Pogingen van Brussel om van de tijdelijke vrijwaring een permanente te maken, zijn op niets uitgelopen. Een handelsoorlog dreigt, tussen vrienden van weleer.

“Dit is eenvoudigweg protectionisme ”, reageerde voorzitter Jean-Claude Juncker van de Europese Commissie op de beslissing, die niet wereldkundig werd gemaakt door Trump zelf maar door zijn handelsminister, Wilbur Ross. Op zijn favoriete twitterkanaal had Trump het over heel andere dingen (‘Zeer goede ontmoetingen met Noord-Korea’), maar niet over deze klap in het gezicht van zijn trans-Atlantische bondgenoten.

Sinds de Amerikaanse importtarieven boven de markt hingen, heeft de EU ze illegaal genoemd. Het juridische argument dat Trump gebruikt, namelijk dat de maatregel nodig is vanwege de ‘nationale veiligheid’, leidt bij de Navo-bondgenoten in Europa tot ongeloof.

Tekst loopt door onder de foto

De Amerikaanse handelsminister Wilbur Ross met een stukje staal. Als er een handelsoorlog uitbreekt, is dat de schuld van de EU, zegt Ross.Beeld AFP

Nederland is in de EU, na Duitsland, de grootste staalexporteur naar de VS. Tata Steel in IJmuiden (het vroegere Hoogovens) reageert teleurgesteld op de Amerikaanse stap. “Wij dumpen geen staal”, stelt het concern. “De nationale veiligheid van de VS is niet in het geding en Amerikaanse bedrijven zijn afhankelijk van ons staal.”

De Europese Commissie, die door alle EU-landen is gemachtigd om namens iedereen op te treden, zal nu twee sporen van tegenmaatregelen in gang zetten. Het eerste is het aanklagen van de VS bij de Wereldhandelsorganisatie (WTO), scheidsrechter in handelsconflicten. Tegelijk slaat Europa terug, al heet dat terugslaan officieel ‘rebalancerende maatregelen’ nemen.

Brussel heeft al enige tijd een door alle landen goedgekeurde lijst klaarliggen van Amerikaanse producten die zullen worden getroffen door EU-importtarieven. Dat zijn onder meer Harley-Davidson motorfietsen (gefabriceerd in Wisconsin) en bourbon whiskey uit Kentucky. De goede verstaander ziet dat die producenten zich vooral in Republikeinse bolwerken bevinden. Ook merk-spijkerbroeken (Levi’s) en pindakaas staan op de EU-lijst.

Tekst loopt door onder de foto

Pappy van Winkle, één van de meest legendarische bourbons. Bij de release van een nieuwe fles staan er elk jaar lange rijen bij Amerikaanse slijters. Mogelijk wordt het binnenkort nog moeilijker om er in Europa aan te geraken.Beeld rv

“De commissie en de lidstaten hebben gekeken naar tegenmaatregelen op producten waarbij de VS er iets van zullen merken, maar de Europese consumenten minder”, zegt een EU-ambtenaar die nauw bij het overleg is betrokken. “Dergelijke producten kunnen we immers ook uit andere landen importeren. Het idee van de lijst is dat we er onszelf niet mee in de voet schieten.”

De vraag is nu of de regering-Trump onder de indruk zal raken van de Europese tegenmaatregelen en eventueel een escalerende vervolgstap zal zetten. Omdat de EU alles netjes volgens de WTO-regels wil blijven doen – in tegenstelling tot die Amerikaanse cowboys, is het principiële uitgangspunt – kunnen de eerste vergeldingsmaatregelen maar beperkt van aard zijn.

Ook zal het nog even duren voor ze van kracht worden. Van de WTO mag dat per 17 juni, maar de formele EU-besluitvorming zal iets langer duren. Wie de aanschaf overweegt van een Harley-Davidson of een goede bourbon, heeft nog tot ergens in juli de tijd voordat de prijzen omhooggaan.

Lees ook: China en de VS zijn een stap dichterbij een handelsoorlog

De Amerikaanse president Donald Trump overweegt nog eens 100 miljard dollar (82 miljard euro) aan importheffingen op te leggen op Chinese producten. Als deze heffingen doorgaan, zal China hard terugslaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden