Een halsband voor de parkiet

Halsbandparkieten, die de Randstad koloniseren, vliegen flinke afstanden. Ze doen aan 'cityhoppen', leert onderzoek met échte halsbandjes.

Zaterdagochtend tien uur. Roelant Jonker, promovendus aan de Universiteit Leiden, schuift het gordijn van zijn huiskamer een stukje opzij. Hij kijkt naar de vangkooi bovenop het dak van de schuur, waar zojuist een halsbandparkiet in is gevlogen. De vogel met felgroene vleugels fladdert in het rond en haakt zich zo nu en dan met zijn poten vast aan de zijkant van de kooi. In de perenboom ernaast loeren nog drie andere halsbandparkieten op de zonnebloempitten in de kooi.

Jonker onderzoekt het aanpassingsproces van papegaaien aan steden, en waarom ze daar zo succesvol in zijn. De halsbandparkieten die hij in Leiden vangt, geeft hij behalve een pootring ook een duidelijk zichtbare penning om hun hals - een groene 'munt' met daarop een uniek nummer in het wit. Op die manier kunnen burgers makkelijk waarnemingen doorgeven. De methodiek is afgekeken van een wetenschapper uit Barcelona die al twaalf jaar onderzoek doet naar parkieten.

In twee jaar voorzag Jonker driehonderd vogels van een halsband. Tot nu toe kreeg hij 1750 terugmeldingen. "We weten nog helemaal niet zo veel van de halsbandparkieten die de steden van de Randstad koloniseren", zegt Jonker. "Hoe oud ze worden bijvoorbeeld is onbekend. En of ze zich in hun leven gemiddeld één of twee keer voortplanten."

Oorspronkelijk komt de halsbandparkiet uit India en Pakistan. In de jaren zestig en zeventig werden tienduizenden exemplaren naar West-Europa geïmporteerd als kooivogels. Voor een paar kwartjes waren ze onder andere bij V&D te koop. Ontsnapte en vrijgelaten exemplaren hebben elkaar gevonden en koloniseren sinds de jaren zestig de grote steden in de Randstad: Den Haag, Rotterdam en Amsterdam.

"Lange tijd ging het om geïsoleerde populaties", vertelt Jonker. "Tot voor kort dachten we dat de vogels erg beperkt waren in hun verspreiding, maar uit de eerste resultaten blijkt dat ze tegenwoordig aan 'cityhoppen' doen. Ze vliegen flinke afstanden." In Leiden gemerkte parkieten zijn zo in Haarlem, Rotterdam en Gouda gespot. De verste terugmelding die Jonker kreeg, lag 36 kilometer van Leiden.

Stressvrij onderzoek

In de tuin zijn inmiddels vier andere halsbandparkieten in de kooi gevlogen. Met een ladder beklimt Jonker de schuur, vangt met een wit netje razendsnel de vijf parkieten en stopt ze in een verhuisdoos. Eenmaal binnen graait hij erin en haalt er een parkiet uit. Het beestje geeft geen kik als het wordt gemeten, gewogen en gefotografeerd. Zijn buikje beweegt rustig heen en weer bij het ademhalen. Na een formulier te hebben ingevuld, schuift Jonker de groene tie-wrap met penning om de nek van de parkiet, en laat hem op straat weer vrij. Zonder aarzelen scheurt het beest de hoek van het huizenblok om.

"Deze manier van onderzoeken is relatief stressvrij voor de dieren", denkt Jonker. 'We hebben vaak hervangsten, de vogels komen dus graag terug." De eerste uren en dagen knagen de parkieten nog wel aan hun nieuwe sieraad, daarna kijken ze er nauwelijks meer naar om, merkt Jonker, die elke ochtend vanuit zijn bed met de verrekijker de parkieten in de tuin observeert. "De vrouwtjes broeden zelfs met de halsband om. Dat is veelzeggend."

In gevangenschap kunnen papegaaien 60 tot 70 jaar oud worden, maar in het wild is dat anders, volgens de promovendus hooguit zes jaar. "Uit onze eerste resultaten blijkt dat er vrij grote sterfte is onder jonge parkieten. Die botsen vaak tegen ramen of kunnen niet genoeg voedsel vinden." Mogelijk worden de parkieten in Nederland wel een stuk ouder dan in India en Pakistan doordat wij zo goed voor ze zorgen. "Halsbandparkieten zijn voor 70 tot 80 procent afhankelijk van de pindasnoeren die mensen in hun tuinen ophangen. Ze eten soms ook wel bessen, maar ik betwijfel of ze het zouden redden als mensen het bijvoeren zouden stoppen. Het zou interessant zijn als uit het Spaanse onderzoek blijkt dat de vogels daar net zo oud worden als hier. Dan weten we dat het niet aan de temperatuur ligt, maar aan het stedelijk gebied."

Binnenkort in Groningen?

In totaal telt Nederland zo'n 12.000 halsbandparkieten. In Amsterdam, Rotterdam en Den Haag is de groei van de populatie inmiddels gestopt, maar elders in de Randstad en daarbuiten rukt de vogel op. Promovendus Roelant Jonker: "Ik verwacht dat ze binnenkort de hele Brabantse stedenrij koloniseren. Maar of ze op den duur ook Groningen zullen bereiken, is ongewis. Er zit een groot stuk polder tussen, daar hebben ze weinig te zoeken."

Roelant Jonker meet de gevangen halsbandparkieten.

Een parkiet met halsband en penning wordt vrijgelaten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden