Een halfvol stadion, weinig blank

reportage | Verregende herdenking gaat als nachtkaars uit. 'Mandela had beter verdiend.'

NIELS POSTHUMUS

JOHANNESBURG - Vol goede moed loopt studente Nthabiseng Moriri (21) schuilend onder haar rode paraplu richting het FNB Stadion even buiten Johannesburg. Het is een gure en grauwe dag, maar het lijkt haar niet te deren. De regen komt met bakken uit de lucht, terwijl het in Zuid-Afrika zomer dient te zijn.

Ze is op weg naar de herdenkingsdienst voor Nelson Mandela. Een vriend had haar gevraagd mee te gaan. Ze had even getwijfeld. Eigenlijk was ze wel een beetje Mandela-moe na vier dagen non-stop nieuws over de overleden anti-apartheidsheld. "Maar nu ik hier loop en al die dansende en zingende mensen zie, ben ik toch blij dat ik er onderdeel van uitmaak."

In Moriri's eigen leven heeft Mandela nooit echt een grote rol gespeeld, vertelt ze als ze bij het stadion aankomt. Ze is immers wat men in Zuid-Afrika born-free noemt: geboren na Mandela's vrijlating in 1990, die samenviel met het begin van de afschaffing van de apartheid. "Ik heb zelf nooit apartheid gekend", zegt ze. "De dood van onze belangrijkste verzetsstrijder is voor mij daardoor wellicht net iets minder ingrijpend."

Te meer omdat Mandela de laatste jaren - de jaren waarin Moriri van het geïsoleerde platteland in de Mafikeng-regio naar de grote stad verhuisde - niet meer optrad in de media. Hij nam niet langer deel aan het debat, hield geen toespraken meer. Waar Mandela voor oudere Zuid-Afrikanen zowel een charismatische leider als een nationaal icoon was, is hij voor Moriri altijd uitsluitend dat laatste geweest: iemand voor wie je bewondering hebt, die je dankbaar bent voor wat hij heeft bereikt, maar ook iemand die je zelf nooit bewust hebt ervaren.

Moriri zoekt na het uitschudden van haar paraplu een stoeltje in de bovenste ring van het reusachtige stadion. Ze is niet de enige. De niet-overdekte onderste ring blijft tot haar teleurstelling bijna helemaal leeg. "Zo'n halfvol stadion ziet er niet mooi uit. Mandela had beter verdiend. En het komt niet alleen door de regen. De organisatie had een kleiner stadion moeten kiezen, of de herdenking in het weekeinde moeten plannen. Wat denken ze, dat iedereen zomaar vrij kan nemen van zijn werk?"

En het blijft niet bij die ene teleurstelling. "Ik zie ook maar weinig blanken", merkt Moriri op. "Dat is toch zonde. Juist het bij elkaar brengen van blank en zwart was Mandela's ding."

De uitgelaten sfeer en indrukwekkende speech van de Amerikaanse president Barack Obama halverwege de bijeenkomst maken veel goed. Maar na de staande ovatie voor Obama gaat de herdenking opeens als een nachtkaars uit.

Het stadion loopt leeg, mensen lijken niet meer geïnteresseerd in de andere sprekers en trakteren hun eigen president Jacob Zuma zelfs minutenlang op boegeroep - uit woede over de corruptieschandalen waarin hij is verwikkeld. Moriri: "Het is zo pijnlijk dat ik medelijden heb met Zuma. Waarom hebben ze Obama niet gewoon als laatste spreker ingepland?"

Het boegeroep is zo gênant dat zelfs de bijna altijd positieve aartsbisschop Desmond Tutu het publiek bestraffend meent toe te moeten spreken tijdens zijn slotgebed, net als ceremoniemeester Cyril Ramaphosa eerder deed. "Toon dat je gedisciplineerd kunt zijn", drukt hij het publiek op het hart.

Moriri heeft dan, net als de meesten, haar tas al gepakt. "Waarom willen Zuid-Afrikaanse leiders ons vandaag steeds vertellen hoe wij ons moeten gedragen?", zegt zij licht geïrriteerd op weg naar de uitgang. "Omdat de hele wereld meekijkt? Ik vind het boegeroep ook niet goed, maar Zuid-Afrikanen zijn nu eenmaal niet gedisciplineerd."

De regen klettert even later weer op haar rode paraplu. Ze schudt mistroostig haar hoofd onder de nog altijd grijze hemel.

"Stel je voor dat Obama niet had gesproken, dan was deze herdenking echt een enorme teleurstelling geweest."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden