Een grote grafkuil uit 1573 in Alkmaar

alkmaar– Half verborgen tussen het bruine zand is in de binnenstad van Alkmaar een wirwar aan schedels, ribbenkasten en bekkens tevoorschijn gekomen. Archeologen zijn er op een massagraf uit 1573 gestuit.

Deze vondst is onverwacht. Menno Hoogland, docent archeologie aan de Universiteit Leiden, was met een aantal studenten eigenlijk een begraafplaats aan het blootleggen uit de late Middeleeuwen.

„De personen op de reguliere begraafplaats hebben keurig naast elkaar in een kist gelegen. De mensen in het massagraf zijn zonder kist op elkaar gestapeld. Er was duidelijk sprake van een calamiteit.’’

Bij de skeletten zijn tientallen militaire kogeltjes gevonden. Daarom is het vrijwel zeker dat de mensen in het graf zijn omgekomen tijdens het Beleg van Alkmaar in 1573, de belegering van de stad door de Spanjaarden. „Dat is eigenlijk de enige keer dat hier op zo’n grote schaal is gevochten’’, zegt stadsarcheoloog Rob Roedema.

Onder de Paardenmarkt, enkele weken geleden nog een drukke parkeerplaats, hebben de archeologen al ruim 170 skeletten gevonden. Ze zijn allemaal naar de universiteit in Leiden gebracht. Het bestaan van de begraafplaats waarop die botten zijn gevonden, was al bekend. Dat lag naast een groot klooster.

Hoogland was ’enorm verrast’ toen hij het massagraf met daarin zeker dertig personen tegenkwam. „Hier zie je geen verkleuringen in de grond die op de contouren van een kist duiden. Ook liggen de skeletten in zeker vier lagen op elkaar. Het is dus een grote grafkuil.”

De archeoloog gaat in het laboratorium onderzoek doen naar de leeftijdsopbouw van de gestorvenen. De jongste persoon die tot nu toe in de kuil is gevonden, was waarschijnlijk zeventien jaar. „Zo kunnen we erachter komen of er ook jongeren meevochten en wat de rol van vrouwen was. We weten al dat zij vooral de olie en teer kookten, om tegen de Spanjaarden te gebruiken.’’

Tientallen belangstellenden staan langs het afgezette gebied te kijken naar wat er uit de grond verschijnt. „Dat gaat de hele dag door’’, zegt Hoogland. Eind augustus wordt de Paardenmarkt weer ’vrijgegeven’. Dan kan worden gestart met de bouw van een nieuw plein.

Enkele meters van het massagraf vandaan liggen de skeletten van een man en een vrouw. Ze zijn aan het eind van de Middeleeuwen in dezelfde kist begraven. Heel ongebruikelijk, volgens Hoogland. „Waarschijnlijk is het een echtpaar geweest.” Deze middag worden ze, na 500 jaar in elkaars armen te hebben gelegen, gescheiden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden