'Een groot verdriet, een nog groter gemis'

herdenking | De slachtoffers van de ramp met vlucht MH17 worden morgen herdacht. In Vijfhuizen en in Hilversum. 'Het vreselijke gevoel is terug.'

Waar was je, wat voelde je toen je het hoorde? De herdenking, morgenmiddag, van de slachtoffers van vlucht MH17 werpt een sombere schaduw vooruit. Zeker, het is fijn en betekenisvol om bij elkaar te zijn. "Dat willen we", zegt Silene Fredriksz , moeder van Bryce (23) die met zijn vriendin Daisy (20) in het vliegtuig zat. "Maar ook het vreselijke gevoel is terug. Het hangt al een paar weken in de lucht."

Het verschrikkelijkste moment van het afgelopen jaar, noemt ze de minuut stilte tijdens de herdenking van vorig jaar in Nieuwegein, precies op het moment van de crash een jaar eerder. Dat zal morgen niet anders zijn, verwacht Fredriksz. "Het verdriet is nog even groot, het gemis groter. Hun dood heeft zo'n gat geslagen in ons gezin, dat zal nooit worden opgevuld."

"We zijn gevangengenomen op 17 juli 2014", zegt Evert van Zijtveld, vader van Frederique (19) en Robert-Jan (18), schoonzoon van Neeltje (77) en Jan (71). Het huis stroomt nog geregeld vol met vrienden van de kinderen. "Hoe je kunt standhouden is voor iedereen verschillend."

Als voorzitter van de Stichting Vliegramp MH17 is Van Zijtveld een van de organisatoren van de herdenking in Vijfhuizen. Hier, bij Schiphol, moet volgend jaar het nationaal monument van kunstenaar Ronald Westerhuis staan, omringd door 298 bomen, een voor elke inzittende.

"Dan hebben alle nabestaanden eindelijk een plek om naartoe te gaan", zegt Robbert van Heijningen, broer van Erik (54), zwager van Tina (49) en oom van Zeger (17). Bij de herdenking van vorig jaar vervulde een wand van knuffels de rol van tastbare herinnering, straks heeft ieder slachtoffer zijn eigen boom.

Van Heijningen en zijn vrouw Loes Gorter zijn morgen overigens niet in Vijfhuizen. Zij wonen de onthulling bij van het monument in Hilversum, voor de vijftien slachtoffers uit die gemeente, onder wie Erik, Tina en Zeger. "We kunnen geen twee herdenkingen op een dag aan, dat is te zwaar." Ook Thomans Schansman, vader van Quinn(18), is morgen in Hilversum. "Om onszelf te beschermen gaan wij niet naar de nationale herdenking."

Piet Ploeg, broer van Alex (58), zwager van Edith (53) en oom van Robert (21), moet schipperen. "Mijn hoogbejaarde ouders kunnen niet naar de herdenking, wij moeten in elk geval even naar hen toe." Ook zijn twee nichtjes, vorig jaar vol levenslust gefilmd in Michiel van Erps documentaire 'Het verdriet van Nederland', gaan niet. "Natuurlijk hebben zij verdriet, maar ze gaan niet in een hoekje zitten huilen."

Ploeg is trots op 'die meiden'. "Ze hebben het heel stoer opgepakt, gericht op de toekomst. Ze doen het hartstikke goed, maar je ziet niet wat je ziet. Ik houd ze wel in de gaten. Gelukkig laten ze dat toe. Zo ben ik opeens pater familias, want ook de mantelzorg voor onze ouders kan ik niet meer met mijn broer delen. Die ramp ontwricht je leven langdurig."

Wrang noemt Ploeg het dat zijn broer een van de twee passagiers is die nog niet is geïdentificeerd. "We weten dat hij dood is, dat is helder. Maar dat er niks is gevonden, dat is moeilijk te bevatten, ook voor mijn ouders. Alsof hij niet heeft bestaan."

Fijn dat er genoeg professionele hulp is, zegt Ploeg, "al zul je het uiteindelijk zelf moeten doen". Silene Freriksz beaamt dat. Ze loopt al twee jaar bij een psycholoog, deed mee aan het onderzoek 'Rouw na Vliegramp MH17'. Naast verdriet en rouw knaagt de juridische afhandeling en de wil om de waarheid te weten. "Wat is er precies gebeurd, wie heeft het gedaan? We willen nog graag naar Oekraïne, al zit dat er voorlopig niet in. Er ligt nog veel open en we volgen echt alles. Dat kost heel veel energie. Mensen zeggen 'je moet doorgaan'. Ik haat dat woord. Het gaat vanzelf door, maar het is overleven in plaats van leven."

Robbert van Heijningen en Loes Gorter gebruiken die energie liever voor iets anders dan de schuldvraag. Want wat weet je als je de daders hebt gepakt? "Het kan veel meer overhoop halen dan je wilt. Wie is er schuldig? Degene die het toestel neerhaalde? De politici die daartoe opdracht gaven? Malaysia Airlines dat door het luchtruim vloog dat niet veilig was? Oekraïne? Rusland? De informatie die je verzamelt is altijd wel ergens gekleurd. Natuurlijk willen wij weten wat er is gebeurd, maar onomstotelijk bewijs zul je nooit krijgen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden