Een Groningse bubbel in een Chinese miljoenenstad

Yantai, gelegen in een provincie met 90 miljoen inwoners, heeft een tekort aan topuniversiteiten. 'Groningen kan kiezen uit een enorme aanvoer studenten.' Beeld RV

In de Chinese stad Yantai verrijst een campus van de Groningse universiteit. Plaatselijke studenten zullen daar ongekende vrijheden genieten.

Waarom zou je als wetenschapper naar China willen? Voor hoogleraar natuurkunde Jasper Knoester is het duidelijk: "Het is toch dé pool van talent op het moment." Niet voor niets maakte hij deel uit van een delegatie uit Groningen die vorige week Yantai bezocht. In die Chinese kuststad verrijst een nieuwe campus van de Groningse universiteit.

China heeft alles, zegt hij. Ambitieuze studenten, van jongs af aan gewend te overleven in een hypercompetitieve onderwijsomgeving. Aantrekkelijke vergoedingen voor buitenlandse wetenschappers. Én gloednieuwe onderzoeksfaciliteiten.

Vanuit Gronings perspectief is het ambitieuze plan om een Chinese zustercampus te starten een manier om nauw betrokken te zijn bij China's snelgroeiende hogeronderwijssector. Investeringen in onderzoek vervijfvoudigden de laatste tien jaar, en 20 procent van alle universitaire studenten wereldwijd is Chinees.

Maar Chinese partners, die veel van de kosten voor hun rekening nemen - van de Nederlandse overheid mag er geen publiek geld naar de campus - hebben minstens evenveel te winnen. "China staat deze buitenlandse samenwerkingen toe omdat de regering hoopt te leren van verschillende buitenlandse onderwijssystemen, vooral op het gebied van creativiteit en innovatie", zegt Michael Gow, een onderzoeker van deze Chinees-buitenlandse samenwerkingen in het hoger onderwijs aan de Brits-Chinese Xi'an Jiaotong-Liverpool-universiteit in Suzhou.

Tekst loopt door onder afbeelding. 

De toekomstige dependance van de Groningse universiteit. Beeld RV

Topuniversiteiten

Yantai ligt in Shandong, een grote provincie met negentig miljoen inwoners. Die heeft een tekort aan topuniversiteiten. Daarom komt de Groningse campus goed uit voor de provincie, zegt Gow. "En Groningen zal kunnen kiezen uit een enorme aanvoer van uitstekende studenten." Bovendien zal de grote campus in Yantai, oorspronkelijk bedoeld als dependance van partneruniversiteit China Agricultural University, niet leeg komen te staan.

Daarvoor moet het land wel concessies doen. Binnen de muren van de campus in Yantai zal het internet bijvoorbeeld vrij zijn van de in China gebruikelijke censuur. Dat voelt 'een beetje als een ambassade', zegt Lena Scheen, hoogleraar Global China Studies aan New York University Shanghai. Op die zustercampus van New York University zijn afspraken gemaakt over vrijheid van meningsuiting, inclusief vrij internet. Haar werkplek functioneert daardoor als een buitenlandse bubbel in de miljoenenstad.

Volgens Gow doen de Chinezen geen valse beloften over academische vrijheid. "Als je programma is goedgekeurd, ben je volledig vrij in de klaslokalen." Wel zal de Rijksuniversiteit Groningen de vrijheid missen om als onderwijsinstelling te bepalen welke opleidingen worden aangeboden, en hoeveel die kosten. Gow: "Dat soort beslissingen zijn in Chinese handen."

Volgens de regels is 51 procent van elke gezamenlijke campus in Chinese handen. Gow voorziet geen problemen voor de Groningse onderwijsprogramma's, die nu ter goedkeuring liggen bij de Nederlandse overheid.

De nadruk ligt op opleidingen in de bètawetenschappen. Dat is deels gekozen om politieke gevoeligheden te vermijden, maar dat betekent niet dat verschillen tussen China en Nederland irrelevant zijn, waarschuwt Scheen. Meer dan taboes in het klaslokaal spelen daar verschillen in onderzoeksethiek of in de manier waarop onderzoekers aan financiering komen. "Het blijft een kwetsbare constructie. Groningen moet weten waar hun rode lijn ligt."

Campussen uit de hele wereld

Sinds de Chinese overheid in de jaren negentig samenwerking met buitenlandse universiteiten toestond, werden meer dan 1100 gezamenlijke opleidingen opgezet.

Van 'joint ventures' zoals de Groningen Yantai-campus zullen er uiteindelijk tien komen. De goedgekeurde campussen komen uit verschillende delen van de wereld.

Naast de Groningse campus werden onlangs ook Russische en Israëlische campussen goedgekeurd. Eerder openden al universiteiten uit het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten en Hongkong zustercampussen in China.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden