Een grondige les kunstgeschiedenis

Drie Nederlandse musea voor beeldende kunst maken kans op de prestigieuze Museumprijs 2010. Het meest publieksvriendelijke museum wint. Trouw brengt ze een bezoek. Vandaag: Boijmans Van Beuningen in Rotterdam.

Hoe zit het ook alweer, het verband tussen realisme en surrealisme? Of dat tussen impressionisme en de uitvinding van de verftube? En hoe heet de schilder van ’De toren van Babel’ en die van ’De Franse waterlelies’?

Boijmans Van Beuningen heeft de antwoorden. Een bezoek aan dit museum is als een grondige les kunstgeschiedenis, die duidelijk maakt hoe middeleeuwse kunst evolueerde tot hedendaagse.

Elke zaal is gewijd aan een kunststroming en voorzien van een heldere toelichting. Zo wordt duidelijk dat het bijna fotografische realisme van de doeken van Pyke Koch en Charley Toorop inderdaad een reactie is op het surreële werk van onder anderen René Magritte en Salvador Dalí. En dat met de komst van de verftube in 1851 kunstenaars niet meer gebonden waren aan hun ateliers, maar buiten konden schilderen (overige antwoorden: Pieter Breughel de Oude schilderde ’De toren van Babel’ en de waterlelies zijn natuurlijk van Claude Monet).

Dit museum in hartje Rotterdam bezit een enorme collectie van zes eeuwen beeldende kunst, maar is het ook publieksvriendelijk? Dat is immers het criterium voor de Museumprijs. Volgens directeur Sjarel Ex (1957) is het museum publieksvriendelijk door ’de manier van communiceren naar de bezoeker’.

Door elke woensdag bezoekers gratis binnen te laten, jongeren onder de 18 altijd voor niks te verwelkomen en door een soap over het museum op televisie, bereikt Boijmans Van Beuningen een groot publiek. Boijmans TV – te zien op TV Rijnmond of ArtTube – geeft op luchtige en vaak grappige wijze inzicht in het dagelijkse reilen en zeilen van het museum. Ex dweilt bijvoorbeeld de volgeregende kelders, onalledaagse bezoekers worden rondgeleid en in elke aflevering wordt één kunstwerk uitgelicht.

„We proberen bezoekers op zoveel mogelijk niveaus te bereiken”, vervolgt Ex. „Alleen aan de inhoud doen we geen concessies. Wat dat betreft zijn we een elitair kunstinstituut. Ik heb het grote doel om de bezoeker te leren verwonderen en om verbeeldingskracht te ontwikkelen. Dat kan bij uitstek in een museum. Als je dat beheerst, kun je ook een goede strateeg zijn in het bedrijfsleven en stormachtig weer doorstaan. Kunst maakt je, met andere woorden, een meer ontwikkeld individu.”

De tentoonstelling van het werk van Kees van Dongen (1877-1968) – tot 23 januari 2011 te zien – leent zich uitstekend voor verwondering en verbeelding. Kleurrijke vrouwen met enorme amandelvormige ogen, die meer dan de helft van Van Dongens schilderijen sieren, staren de bezoeker verleidelijk aan. Deze grote ogen eisen de aandacht, maar de vele ogen van de massa bezoekers, die in lange rijen staan om de meer dan tachtig Van Dongens ook te kunnen zien, verstoren de rust. Gelukkig zijn de zalen met de vaste collectie (in de rechtervleugel van het museum) wel rustig. Daar kun je ongestoord minutenlang kijken naar schilderijen, designmeubels, beelden en serviezen.

Boijmans Van Beuningen gaat met ruim veertig procent van de publieksstemmen aan kop in de race om de Museumprijs. Ex weet al precies wat hij – als hij wint – met de 100.000 euro wil doen: het museum nog toegankelijker maken. Een deel van de collectie staat altijd in de kelder en die is niet openbaar.

Ex: „De bezoeker moet die Van Gogh of Mondriaan uit de kelder – door een tikje op de ruit – zo kunnen opvragen om hem op een schildersezel te bekijken.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden