Een groen blaadje is nog geen keurmerk

Huis-, tuin- en keuken-kwesties omtrent het milieu. Hardhouten tuinmeubelen kopen? Vráág om het FSC-keurmerk.

Joep Engels

Plastic tuinmeubelen zijn uit, tegenwoordig moeten ze van hardhout zijn. Liefst van tropisch hardhout, al knaagt dat aan het natuurbewuste geweten. Het zit niet lekker, als je weet dat door jouw stoel een orang-oetan dakloos is geworden.

De commercie speelt daar handig op in. Vorige week bood Aldi meranti tuinmeubelen aan. 'Onbehandeld Maleisisch hardhout', vermeldde de advertentie, 'geproduceerd vanuit een systeem van duurzaam bosbeheer.' Zo'n vage formulering maakt achterdochtig en Aldi is nooit erg scheutig met het verstrekken van enige toelichting. Wat moet je dan?

Arnold van Kreveld van het Wereld Natuur Fonds weet het wel: er is één betrouwbaar keurmerk voor verantwoord hout, het FSC (Forest Stewardship Council, ofwel: Rentmeesterschapsraad voor het bos). Al die andere logo's of omschrijvingen stellen weinig tot niets voor. Zeker als het uit Maleisië komt. Van Kreveld: ,,Daar komt veel illegaal gekapt hout vandaan. Dat wil zeggen: het wordt illegaal in Indonesië gekapt, in Maleisië 'legaal' gemaakt en dan naar Nederland vervoerd.''

Het Wereld Natuur Fonds voert deze maand actie om het FSC-keurmerk beter onder de aandacht te brengen. Veel mensen weten wel dat zo'n keurmerk bestaat, maar in hun koopgedrag is dat nog nauwelijks te merken. Op de Nederlandse markt van timmerhout en houtproducten is zeven procent FSC-hout -een half miljoen kubieke meter op een totaal van zeven miljoen kuub.

Dat lijkt nog heel aardig, het is een verdubbeling ten opzichte van 1999, maar de schijn bedriegt wat: iets meer dan de helft van het FSC-hout dat hier wordt gebruikt, stamt van eigen bodem. Van het ingevoerde timmerhout is slechts drie procent verantwoord. En denk nu niet dat die drie procent helemaal naar de orang-oetan en zijn vriendjes gaat: niet meer dan elf procent van het ingevoerde FSC-hout komt uit tropische bossen. Het merendeel is gewoon vuren of grenen. Nog twee laatste cijfers in deze sombere reeks: ongeveer één procent van het bos op aarde wordt volgens de regels van het FSC beheerd, terwijl jaarlijks een half procent van de natuurlijke bossen verdwijnt.

Het is een begin, zegt Van Kreveld. Een begin dat zich voornamelijk op de consumentenmarkt afspeelt. ,,Maar die consument is wel leidend. Als die erom vraagt, moeten bedrijven en instellingen wel volgen. Laat je dus niet afschepen met allerlei smoezen, zeg ik altijd, hout versierd met groene blaadjes of kikkertjes is onbetrouwbaar. Vraag om het FSC-keurmerk. Om het geld hoef je het niet te laten. Op de prijs van een tuinbank maken de extra kosten van de FSC-aanpak niet veel uit.''

Het is een streng keurmerk, de kap moet aan allerlei regels voldoen. In een stuk bos mag bijvoorbeeld maar eens in de 25 jaar worden gekapt en de bomen mogen alleen met kleine, lichte tractoren worden weggesleept. Maar juist omdat de voorwaarden zo streng zijn, heeft nog maar weinig tropisch oerwoud het keurmerk gekregen, zegt Frits Mohren, hoogleraar bosecologie en bosbeheer in Wageningen. ,,Om dat tropische woud was het eigenlijk begonnen. Maar in die landen zijn de eigendomsrechten vaak slecht geregeld. Houtmaatschappijen houden zich zelden aan hun concessies. En als zij zich eenmaal een weg hebben gebaand in het bos, mengen ook anderen zich in de kap. Zo wordt het woud uitgehold. Dat heeft natuurlijk weer allemaal met de economische malaise daar te maken.''

Voorlopig is het daarom vooral hout uit gematigde streken, uit Europa en Noord-Amerika, dat het keurmerk krijgt. Maar ook daar heeft het zijn nut. Het Wereld Natuur Fonds luidde zijn actiemaand in met het bericht dat een derde van het hout uit Noordwest-Rusland illegaal is gekapt. Het aandeel Russisch hout is in Nederland net zo groot als dat van FSC-hout.

Gevolg is wel dat het keurmerk een bevestiging is van de status-quo: veel FSC-hout komt uit bossen die toch al goed werden beheerd. ,,Maar dat wil niet zeggen dat ongecertificeerd hout meteen slecht hout is'', zegt Marjanke Hoogstra van de Wageningse leerstoelgroep Bos- en natuurbeleid. ,,Het probleem is dat je het als consument niet zeker weet.''

Daarvoor biedt een keurmerk houvast. Het FSC is er één, maar niet het enige. Je hebt bijvoorbeeld ook het Pan European Forest Certification, opgezet vanuit de bosbouw, dat een groter bosareaal onder zijn hoede heeft dan het FSC. Hoogstra: ,,Ik ga niet zeggen welk keurmerk het beste is. Ieder heeft zijn eigen criteria en het is aan de consument om te bepalen wat hij daarvan belangrijk vindt.'' Ze begrijpt wel dat het voor die consument ondoenlijk is om in het woud van keurmerken te bepalen wat goed is. Daarvoor biedt de Stichting Keurhout uitkomst: die geeft aan welk keurmerk aan bepaalde minimumeisen voldoet.

Intussen begin je als aanstaande koper van een tuinbankje te wanhopen. Waar doe je het in 'shemelsnaam voor? Het is net als met de koffie van Max Havelaar, zegt professor Mohren: ,,Je kunt de fatalistische houding aannemen, dat het in de tropen een hopeloze zaak is. Toch denk ik dat een keurmerk een goede garantie is voor het behoud van het regenwoud. Bovendien geef je de lokale bevolking die het bos wel goed beheert en niet de dikke bomen omzaagt voor het snelle gewin, waardering voor hun aanpak.''

Voor informatie, ook over winkelketens die het FSC-keurmerk hanteren: www.wnf.nl, tel. 030-6937333.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden