Een goocheme band met flair

Ze begonnen allemaal op straat, nu staan ze voor de duizendste keer samen op de planken. De Amsterdam Klezmer Band bestaat 15 jaar.

Er is nauwelijks een land of festival waar ze niet hebben gespeeld. Van Duitsland tot Canada, van Lowlands tot Sziget, overal bouwde de Amsterdam Klezmer Band een klinkende live-reputatie op. Vanavond viert de groep haar vijftiende verjaardag met het duizendste concert, in Paradiso Amsterdam. Oftewel in Mokum, niet voor niets de titel van hun nieuwste album.

"Mokum is ook het Jiddische woord voor 'stad'. Daar is het allemaal op straat begonnen", vertelt saxofonist en zanger Job Chajes (1972) in Krasnapolsky. De geschiedenis herhaalt zich op onvermoede wijze. Adolph Wilhelm Krasnapolsky wiens familie uit Kiev kwam, kocht in 1865 het toenmalige Poolse Koffiehuis aan de Dam en maakte er een bloeiende zaak van. De Amsterdam Klezmer Band ontwikkelde zich sinds 1996 van een straattrio tot een gerenommeerde liveband die nu tot de wereldtop van de klezmer- en Balkanmuziekscene behoort.

De zevenkoppige formatie verwierf zich een fervente aanhang in Nederland, Europa en ver daarbuiten. "Klezmer", zegt Chajes, "is simpel gesteld Oost-Europese, Jiddische instrumentale feestmuziek. Het repertoire werd vanuit de plaatselijke volksmuziek vertaald door Joodse muzikanten. Die speelden het op hun eigen manier."

Met trompettist Gijs Levelt, zanger Alec Kopyt en trombonist Joost van der Linden vertegenwoordigt Chajes de Joodse roots in de groep: "In mijn jeugd luisterde ik naar The Beatles en Boudewijn de Groot. Pas na mijn puberteit kwam ik in aanraking met Jiddische muziek. Ik kende wel 'Hava Naguila' en 'Bei mir bist du schön' maar daar hield het ongeveer mee op. Toen ik zelf klezmer ging spelen maakte dat opeens een sterk gevoel los, werd het mijn muziek."

Los van haar livereputatie vertegenwoordigt de Amsterdam Klezmer Band een verzameling virtuoze musici. De bandleden komen zowel van de straat als van het conservatorium en verdienden eerder hun sporen in andere disciplines als jazz, funk, hiphop en latin. Sommigen speelden bij Normaal, anderen in Jammah Tammah, De Luie Hond, Bernie's Lounge en StriCat.

Met Theo van Tol (accordeon), Jasper de Beer (bas) en Janfie van Strien (klarinet) groeide een onverwoestbare magnificent seven. Ieder voor zich excelleren ze op hun instrument, gelijkertijd versmelten ze tot een organisch geheel. Hun kracht schuilt in de trefzekere manier waarmee ze met vlotte verfstreken een veelkleurig palet aan stijlen mengen. "De blazerssectie kan snel schakelen, van Jamaicaanse ska naar Servische blaasmuziek", aldus Job Chajes. Maar het creatieve proces verloopt niet altijd even soepel: "Als ceremoniemeester moet ik waken voor ritme, vaart en afwisseling. Je zult als in een huwelijk compromissen moeten sluiten. We moeten allemaal kunnen soleren en iedereen wil ook zijn eigen composities spelen."

Het andere geheim van de band schuilt in het gemak waarmee ze een breed publiek van pop-, jazz- en world-liefhebbers bij de lurven pakken. Recensies reppen van 'Opzwepend en ontroerend' of 'Dansen, lachen en uit je dak gaan'. Even vanzelfsprekend staan ze op North Sea Jazz, Lowlands en Festival Mundial.

Chajes: "Op Pinkpop na hebben we op alle grote festivals in Nederland gestaan. Het is superfijn dat je kunt blijven spelen. Je bestaat bij de gratie van het publiek, maar we hoeven toch niet alleen op klezmerfestivals te spelen? Ik denk dat er de laatste jaren in Nederland, ook in de popmuziek, een andere cultuur is ontstaan. Van samenwerking tussen uiteenlopende muzikanten die elkaar wat gunnen - denk aan Kyteman. Bovendien worden er minder platen verkocht en worden liveconcerten steeds belangrijker".

Ook onder collegamuzikanten is de Amsterdam Klezmer Band geliefd. Hun nummers worden regelmatig gecoverd en zijn gewild als remix-materiaal bij dj's. Chajes: "Zeven jaar geleden kwamen wij nog op het tweede plan, dj's waren koning. Ik vind ze te gek, maar muziek is muziek en die moet gemaakt worden. Clubeigenaren stellen dj's nog steeds boven musici. Bandjes moeten tussen half negen en elf uur spelen, daarna komt immers de dj. Ik heb veel respect voor ze maar ik vind dat een avond pas echt leuk wordt als er live muziek wordt gemaakt."

Toch heeft de band juist veel aan dj's te danken. In 2006 betekende het album 'Remix' de doorbraak voor de Amsterdam Klezmer Band. Juist die kwam uit met producties van onder meer de gerenommeerde Duitse dj Shantel en het Nederlandse duo C-mon & Kipsky. "Er zijn heel veel dj's die ons draaien. In België heb je Balkan Traffic, in Berlijn Balkan Beats en Russendisko; Schwarze Katze uit Bochum draait ons plat. In Frankrijk heb je dj Click en dj Tagada in Parijs. Overal waar we spelen roepen ze steevast: 'Ik draai altijd dat en dat nummer van jullie'. Zelfs op feestjes in Australië en Brazilië worden we gedraaid", aldus Chajes.

Wellicht is het juist het omnivore karakter van klezmer dat zo aanspreekt. Melancholisch getinte feestmuziek voor bruiloften en partijen zoals die in het 19de-eeuwse Oost-Europa geklonken heeft. Gespeeld door rondtrekkende Joodse muzikanten - de 'klezmorim' - die alles in hun muziek absorbeerden wat ze voor de voeten kwam. Zij het nu uitgevoerd in hedendaagse mix-versies.

Daarmee krijgt 'Mokum' als symbolische vrijhaven voor andersdenkenden uit de hele wereld een actuele betekenis. In eigen land vervolgd om geloofs- of politieke overtuigingen, vonden sinds de 17de eeuw Joden, Hugenoten, kunstenaars en vrijdenkers er een toevluchtsoord. Die hang naar vrijheid, gecombineerd met de creatie van een welkom thuis vormt de grondtoon van de Amsterdam Klezmer Band.

Op hun nieuwste album herleeft de klezmertraditie in een mondiale smeltkroes: Balkanblues omarmt een zompige vierkwartsmaat met Jiddische ladder, afgewisseld door een snelle sirba die weer aansluit op een regelrechte Jordaanrap. Niet alleen op cd maar ook de komende maanden in het clubcircuit te beleven.

Tournee: Vanavond Paradiso (Amsterdam), 21/1- Lux (Nijmegen), 28/1- Grounds (Rotterdam) daarna door het hele land: info www.amsterdamklezmerband.com Cd: 'Mokum' van Amsterdam Klezmer Band (Essay Recordings)

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden