Een goeroe moet ’anders’ zijn

Wat maakt iemand tot goeroe of spiritueel leraar? Waarschijnlijk is het niet zijn boodschap, maar zijn het eerder iemands leerlingen die de goeroe scheppen. Een goeroe wordt vereerd, de verering is de weg naar verlichting.

Talrijk zijn de getuigenissen van volgelingen die zwijmelen bij de hoop een glimp op te vangen van de aanbeden goeroe, of die in extase raken doordat de goeroe hen ziet. „Meester, ik heb u lief met heel mijn hart. U bent mijn levensbloed, de zon die mijn wereld verlicht, het centrum van mijn universum. Ik houd van u.”

Stapels liefdesbrieven stuurde André van der Braak aan zijn Amerikaanse spiritueel leraar Andrew Cohen, schreef hij in zijn boek ’Enlightment Blues’.

„Ik moest voortdurend aan Cohen denken, wilde liefst altijd bij hem zijn. Ik kon staren naar zijn foto en smelten: je keek rechtstreeks een transcendente, verlichte wereld binnen.”

De speciale relatie met de goeroe is niet een-op-een, maar wordt gedeeld door collega-verliefden. Een ex-volgeling van Mansukh Patel schrijft: „Ik werd helemaal overdonderd door de liefde, de vriendschappen die ontstonden en de geweldige teachings; kon niet geloven dat dit echt bestond, de hemel op aarde leek het.”

Voor normale goeroes – en welke goeroe is niet normaal? – is de aanbidding door zijn volgelingen moeilijk vol te houden. Zij wentelen zich in de aanbidding als in een warm bad.

De Amerikaanse publicist Mariana Caplan schrijft: „Iemand die in het normale leven ijdel is en graag met zichzelf te koop loopt, zal zijn uiterste best doen zich fraaie gewaden, spirituele titels en een verheven spiritueel taalgebruik eigen te maken om zich te onderscheiden van andere spirituele zoekers.”

Caplan raadt goeroezoekers aan bij hun keuze vooral goed te kijken naar de leerlingen. „Wat zijn het voor een mensen en hoe gaat de leraar met hen om?’’

Al snel begonnen leerlingen van Andrew Cohen nare trekjes te vertonen, zegt Van der Braak achteraf. „Leerlingen gingen zich kleden zoals de meester, namen zijn manier van lopen en van lachen over, luisterden naar dezelfde muziek.”

En ze gingen Cohen macht geven over hun privé-leven. Zo vond Van der Braak het passend om Cohen toestemming te vragen om een relatie met een medevolgeling te mogen aanknopen. De goeroe krijgt meer en meer macht, speelt daarmee en misbruikt die.

Toen een volgeling zich een extreem aantal keer ter aarde had geworpen om de goeroe te eren, vroeg Cohen aan Van der Braak: wat vind jij daarvan? Van der Braak prees de man, omdat die dat voor zijn geliefde Meester over had. „Cohen lachte me uit. ’Sukkel’, riep hij. Ik voelde me diep beschaamd.”

Bij Cohen, net als bij goeroes als Osho (Baghwan), Sai Baba en Mansukh Patel, ging het van kwaad tot erger. Leerlingen proberen bij de meester in het gevlii te komen, de meester speelt met ze, eist meer en meer toewijding, bevordert en degradeert. Topstudenten konden opeens uit de gratie vallen en tot verschoppeling van de gemeenschap worden, zegt Van der Braak. Verschoppelingen werden soms in korte tijd gepromoveerd tot de top. „Je was nooit zeker van je plek.”

De verschillende goeroes gaan in hun lust naar macht zo ver dat ze hun vrouwelijke volgelingen seksueel misbruiken – onlangs kwam Mansukh Patel ermee in het nieuws – of anderszins hun seksuele driften uitleven, zoals Sai Baba, die zich het liefst aan kleine jongens vergrijpt.

Als het zo ver is, hebben ze hun volgelingen zich vaak al eerder financieel laten uitkleden. Exclusieve auto’s en peperdure sieraden dienen natuurlijk alleen om aan te tonen dat ze zich ver boven de materie verheffen.

Van der Braak blijft ondanks zijn teleurstellende ervaringen hopen op een leraar die hem inspireert. In oktober verschijnt zijn boek ’Goeroes en Charisma’, over de vraag waarop je moet letten als je een spirituele leraar zoekt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden