Een goede student is weg

Milos droomt van Canada, van de teerzanden van Alberta. Die verlaten regio werd de laatste jaren een beloofd land voor hooggeschoolde werklozen zonder perspectief, die hard willen werken. Milos komt in Servië namelijk nergens aan de bak, met zijn diploma's en al. Het vreet aan hem.

Servië is een klein land, en economisch staat het stil. Voor hooggeschoolden komen zelden banen vrij, en als het eens gebeurt, is de rij belangstellenden niet te overzien. Bovendien zijn connecties van levensbelang. Als je de juiste mensen kent, is het te doen. Zo niet, dan heb je een probleem.

Het is moeilijk om Milos voor te stellen in zo'n wooncontainer in Alberta, aan het bier tussen de andere avonturiers. Buiten een temperatuur van min twintig, hier en daar een ijsbeer.

Zijn gezin wil hij daar sowieso niet naartoe slepen. Als het even kan hoopt hij dat de familie in Toronto kan wonen. Dan zit die tenminste in een prettige stad, maar Milos zal zijn vrouw en kinderen wekenlang niet zien als hij op de teerzanden is.

Hij zucht even. "Ik zou liever in Belgrado blijven. Ik blijf hier ook solliciteren. Die visumaanvraag duurt anderhalf jaar, en ik gooi dat visum graag in de prullenbak als ik hier iets kan vinden. Maar ik heb niet het gevoel dat ik een kans krijg. Het is tijd om na te denken over een uitweg."

De meest in het oog springende emigranten zijn jonge mensen, vers afgestudeerden. Die voelen de pijn niet van vertrekken, voor hen is het vaak één groot avontuur.

Gewilde studies als elektrotechniek of informatica hebben de bijnaam 'buitenland'; het diploma doet dienst als toegangsskaartje naar een ander land met meer perspectief. "Slechte studenten verlaten de universiteit, goede studenten verlaten Servië", vertelt een student me grijzend.

Maar voor dertigers en veertigers is het geen grap. Ze zien des te duidelijker de problemen van thuis blijven. De isolatie, de vriendjespolitiek. Maar ze zijn hier geworteld, veel meer dan de rusteloze jonkies. Vertrekken doen ze uit wanhoop, niet om het avontuur.

Sasa heeft al een visum voor de Verenigde Staten. Maar hij maakt nog geen plannen. "Het is goed om achter de hand te hebben, voor als het hier echt hopeloos wordt", zegt hij. Zijn blik spreekt boekdelen. Om hém kwijt te raken zullen we hem naar het vliegveld moeten slepen.

Goran heeft de stap al genomen. Hij had een wijnwinkeltje dat hij langzaam zag wegkwijnen, hand-in-hand met de hoop dat Servië zich snel zou omvormen tot een bruisende economie. "Een paar jaar geleden kwam er een soort middenklasse in mijn zaak", zegt Goran. "Die mensen kochten dan een doosje wijn van veertig euro of meer Nu komen ze twee flessen halen, van 3 euro per stuk."

Dat was zijn eindverslag als ondernemer. Goran werkt nu als sommelier op een cruiseschip. Maandenlang is hij weg uit Belgrado, maar als hij terug is, is hij er ook echt. Zonder zorgen aan zijn hoofd. Laatst zag ik hem met zijn dochter, zorgeloos spelend in het park. Hij was tenminste thuis.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden