Een goede plek om je zonden weg te spoelen

Gelukkig is er Pushkar. Een halve dag treinen vanaf de stampend drukke Indiase hoofdstad Delhi tikt de klok een tandje trager.

Na drie weken Delhi is Pushkar, letterlijk en figuurlijk, een verademing. De Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) concludeerde vorig jaar dat Delhi de stad met de ernstigste luchtverontreiniging ter wereld is. Dat verbaasde me niet. De Indiase hoofdstad is in zestig jaar tijd van anderhalf naar meer dan twintig miljoen inwoners gegroeid en stikt vandaag de dag in haar eigen verkeer.

Dat is niet alleen ongezond, maar de oneindige vloot scooters, motors, riksja's en autotjes maakt ook een hels kabaal omdat zo'n beetje elke Indiër met één hand aan het stuur en de andere op de claxon rijdt. De eerste week kon ik de stank en het lawaai nog wel verdragen, de tweede week raakte ik geïrriteerd en in de derde had ik het helemaal gehad.

Gelukkig is er Pushkar. Na een halve dag treinen van de Indiase hoofdstad naar de heuvels van Rajasthan is het tempelstadje aan het water plots de rust zelve. Alsof ik niet alleen in een andere provincie, maar ook in een andere tijd ben beland. In Pushkar lijkt de klok een tandje trager te tikken en kun je proeven van een India zoals dat ooit was, of althans, zoals je je dat voorstelt.

Hindoepriesters doen hun pooja, een offerritueel met bloemen, wierook, rijstballetjes en kokosnoot, dat oogt als een spelletje. Pelgrims spoelen hun zonden weg met een bad, waarbij het opvalt dat de meeste dames niet te verlegen zijn om even topless te gaan. Koeien scharrelen hun kostje bij elkaar. En niet alleen koeien.

Geiten, honden, varkens en apen beroven zodra ze de kans krijgen de pelgrims van hun bloemen en snoepgoed, bestemd voor de goden. In strikt vegetarisch Pushkar leven mens en dier vredig zij aan zij. Kamelen zijn er vooral in het najaar. Dan vindt in Pushkar een grote kamelenveiling plaats, waar tienduizenden mensen op afkomen. De rest van het jaar is India's 'klein Varanasi' gelukkig een stuk rustiger.

Vanzelfsprekend ben ik niet de enige op zoek naar rust. Pushkar is sinds de jaren zeventig een populaire bestemming, vooral onder backpackers om, zoals de Lonely Planet het omschrijft, 'te experimenteren met spiritualiteit, bhang (marihuana) en gezichtsbeharing'.

Mijn eenvoudige maar schone hotel met tuin biedt een dwarsdoorsnede van de internationale rugzakcolonne die jaarlijks door India trekt: drie jonge Israëliërs die moeten bijkomen van drie jaar dienstplicht, een stoere Amerikaanse bergbeklimmer die in Nepal net niet de 6000 meter haalde, een Pool met paardenstaart en een drankprobleem, en een depressieve Australiër, dol op complottheorieën.

Hun bhang kopen ze op de groentemarkt in het theehuis van Raja die, met zijn dikke gouden ketting, puntschoenen en vet in zijn haar oogt als een lokale Tony Montana. Hij is omringd door een handvol oude hippies die hier al sinds Woodstock lijken te zitten.

Toch heeft de stad haar authenticiteit grotendeels weten te behouden. Pushkar is een van India's oudste en heiligste steden. Door de eeuwen heen werd de stad verschillende malen verwoest en weer herbouwd. Haar wortels liggen diep verankerd in de hindoe-mythologie. Zo zou het meer van Pushkar zijn ontstaan door de tranen van de god Shiva na de dood van zijn geliefde Sati.

Pushkar betekent 'blauwe lotus' in het Sanskriet en verwijst naar het meer waar de stad omheen is gebouwd. Pushkar is dus eigenlijk twee steden: de ene op de oevers en de andere weerspiegeld in het water. De reflectie versterkt het idee van een tijdloze en onveranderlijke stad.

Zo'n beetje alle Indiase goden, zo'n vierhonderd, hebben hier een tempel. De meeste zijn gewijd aan Shiva die zijn eeuwige dans van leven en dood danst. Maar de belangrijkste tempel in de stad is voor Brahma. Deze schepper onder de goden zou ooit een demon hebben gedood op de oevers van het meer en vervolgens een lokaal meisje hebben gehuwd. Zijn vrouw, Saraswati, was woedend en voorspelde dat Brahma ooit alleen nog in Pushkar zou worden aanbeden. En zo geschiedde, zo ongeveer, want de Brahma-tempel in Pushkar is een van de weinige in India aan hem gewijd.

Brahma zit op een zilveren troon in een ommuurde, rood-blauwe tempel op een heuvel. Hij is met zoveel bloemen behangen dat slechts zijn ogen zichtbaar zijn. Maar daar gaat het nu juist om: wie in de ogen van een gewijde beeltenis kijkt, staat even in het aangezicht Gods. Aan de 'balie' voor het heilige der heiligen zit een kromgegroeide priester in oranje die de bloemen, zoetigheid en donaties van de pelgrims inzamelt.

Persoonlijk houd ik niet zo van plichtmatig turen naar het zakken van de zon, maar de zonsondergang van Pushkar is echt de moeite waard. Niet alleen omdat een steeds rodere hemel zich prachtig spiegelt in het meer, maar vooral vanwege het avondgebed. Wat de priesters van de Brahma-tempel precies zingen, durf ik niet te zeggen, maar ik hoor geregeld de woorden 'Brahma', 'shanti' (vrede) en 'om', hetgeen volgens Indiërs het geluid van de schepping is. Het lied wint langzaam aan kracht en galmt tussen de heuvels.

De oudste teksten in Sanskriet werden zo'n 1500 jaar voor Christus geschreven. Ik kan me voorstellen dat de priesters van weleer precies hetzelfde lied zongen: een oproep tot vrede en een ode aan de schepping, terwijl de zon in het steeds zwarter wordende water verdrinkt. Zo sluit de stad iedere avond haar ogen.

undefined

Naar Puskhar

Pushkar ligt in Rajasthan, toeristisch gezien een van de toegankelijkste en ontwikkeldste delen van India. Behalve Pushkar biedt het juweeltjes als Udaipur, Jodhpur en de woestijnstad Jaisalmer. De stad is eenvoudig per bus en trein bereikbaar. De dichtstbijzijnde vliegvelden liggen in Jaipur (140km) en Delhi (400km).

De tijd mag dan lijken te hebben stilgestaan in Pushkar, er zijn voldoende hotels, restaurants en 'German bakeries' zonder dat die de authenticiteit van de stad hebben aangetast.

De Indiase procedure voor een visum is strenger geworden en het vergt wat doorzettingsvermogen om er een te bemachtigen, vooral omdat er vingerafdrukken voor nodig zijn. Maar dat visum is dan wel 10 jaar geldig.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden