Een goede Duitser en het slechte Irak

Een winters, zonovergoten München, vorig weekeinde: decor voor de traditionele Wehrkundetagung. Deze internationale veiligheidsconferentie is nu voor de 34ste keer bijeengeroepen, voor het laatst door de man achter deze eenpersoonsonderneming, een 'goede' Duitser: baron Ewald Heinrich von Kleist, nazaat van de beroemde dichter Heinrich von Kleist, actief in het verzet tegen Hitler, inmiddels hoogbejaard.

Jaarlijks verzamelen zich in München vrijwel alle ministers van defensie van de Navo, politici, ambtenaren, ondernemers, publicisten. Nu ook Oost-Europeanen, maar vooral veel Amerikanen, onder wie de huidige Secretary of Defense, Cohen.

Irak als dominant thema toont een kloof tussen Amerikaanse en Europese politici. Onder het vernis van het beleden geloofsartikel van de solidariteit spreken de aanwezige tien leden van het Amerikaanse Congres harde woorden: Europa moet zijn aandeel leveren in de strijd, diplomatie biedt geen oplossing, de NAVO is betekenisloos als de dreiging van Irak niet wordt weerstaan. Weerwoord komt vooral van de oude sociaaldemocratische reus uit Duitsland, Egon Bahr: Amerika kan geen bevelen uitdelen als ware het een keizerrijk, samenwerking kan alleen als beide partners echt gelijkwaardig zijn. Bondskanselier Kohl sust dat 'wederzijdse beschuldigingen tussen Amerika en Europa van alle tijden' zijn en stelt tegelijk de Duitse luchtmachtbases voor Amerikaans gebruik tegen Irak open. Minister Cohen is kort en duidelijk: de VS streven naar een politieke oplossing, maar het doel kan en mag alleen zijn een volledige uitvoering door Irak van alle resoluties. Zijn bewijsmateriaal van Iraakse schendingen daarvan is indrukwekkend.

Mijn conclusies na München:

- Amerika is bezorgd over gebrek aan Europese steun tegen Irak en dreigt, als die steun uitblijft, met repercussies wat betreft de Navo-uitbreiding. Dat gaat mij te kort door de bocht, maar ik vind wel dat Europa de VS moet ondersteunen bij het opvoeren van de druk om Irak tot inkeer te brengen, liefst met diplomatieke middelen. Bij geloofwaardige druk hoort het dreigen met of niet uitsluiten van geweld - het verschil is hoogstens semantisch. In Nederland denken velen daar precies zo over.

- Wij hebben, zoals Kohl met klem zei, Rusland nodig om Europa veilig te houden. Rusland is ook nodig om de druk, via Veiligheidsraad en anderszins, op Irak te handhaven en op te voeren. Dat betekent geen politiek veto voor Rusland, wél vergaande mate van raadpleging.

- Amerika en Europa moeten met elkaar in intensief gesprek blijven. Dat gebeurt nu te weinig. Zelden treffen parlementariërs elkaar, te zelden is er een echt open overleg van gelijkwaardige partners. Dat moet zowel Amerika als Europa zich aantrekken.

Als dat de les is van de Wehrkundetagung, blijkt die alleen al daarom de moeite waard. Volgend jaar is er - gelukkig - wéér een Tagung, nu onder leiding van BMW-topman en ex-vertrouweling van Kohl, Horst Teltschich.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden