Een goed kerstliedje moet belletjes hebben

Dat Marco Borsato een kerstsingle uitbrengt, dat verwachten we wel. Maar aan kersthits heeft toch ook heel lang een ietwat verdacht, commercieel luchtje gezeten: meer iets voor zangers die met een braaf nummer gemakzuchtig een graantje willen meepikken van de koopwoede tijdens Kerst, dan voor serieuze artiesten.

„Dat ben ik toch niet met je eens”, reageert Oscar Smit, muziekdocumentalist bij het Instituut voor Beeld en Geluid. Hij geldt als een van Nederlands autoriteiten op het gebied van kerstmuziek. „Het is niet allemaal brave muziek. Er zijn ook hiphop-kerstnummers – al zou je daar misschien geen hele compilatie van kunnen samenstellen. Maar in elk genre wordt kerstmuziek gemaakt. Alleen hoor je de mainstream nummers misschien wat meer op de radio.”

Dat de arreslee en de kerstboom ook in de ’serieuzere’ muziek geen taboe meer zijn, is te horen op de compilatie ’Christmas Cover Up’, die Smit samenstelde. Hij vroeg Nederlandse artiesten als Roald van Oosten, Eddy de Clercq en de Hospital Bombers om een aantal wat minder voor de hand liggende kerstnummers te coveren. De originelen staan ook op de cd: nummers als ’Away in a Manger’ van Johnny Cash en ’Space Christmas’ van Shonen Knife.

Smit: „Ik wilde graag een Nederlandse kerstcompilatie maken, maar ik was bang dat artiesten iets zouden inleveren dat ze toch al hadden liggen en daar het etiket ’Kerst’ op zouden plakken. Ik wilde wel echte kerstnummers. Dus heb ik een lijst gemaakt van nummers en daar artiesten mee benaderd.”

Hij kon uit een flinke hoeveelheid nummers putten, want Smit heeft sinds de jaren zeventig een immense verzameling opgebouwd.

Met het zingen van liedjes rond de boom had hij vroeger nochtans niet veel, vertelt hij. „Maar toen ik, ergens in de jaren zeventig, het beroemde kerstalbum van Phil Spector hoorde, was ik verkocht. Dat album kun je beschouwen als het begin van de traditie van Kerst in de pop. Voor die tijd namen popartiesten ook wel kerstalbums op, maar dan pasten ze zich aan: de kerstalbums van Elvis Presley klinken toch een beetje slijmerig. Je mist de rock ’n roll. Phil Spector was de eerste die al die kerstnummers liet klinken zoals zijn andere nummers ook klonken, inclusief de bombastische productie waar hij om bekend stond.”

In Nederland zou het nog langer duren voor er een echte traditie kwam. „Willy en Willeke Alberti, prachtig, maar het zijn vooral bewerkingen van ’De herdertjes lagen bij nachte’, geen eigen nummers. Hetzelfde geldt voor The Cats. In de jaren tachtig kreeg je ’Christmas was a friend of mine’ van Fay Lovsky, dat was denk ik de eerste echte Nederlandse kersthit. En ik hou erg van Specs Hildebrand, die kwam in 1990 met het album ’Christmas 4AM Alone’. Dat heeft een beetje een countryrocksfeer. Het titelnummer staat op Christmas Cover Up, ook in een coverversie.”

Het was in de jaren negentig dat VPRO met een eerste Nederlandse kerstverzamelaar kwam. „Dat was denk ik het begin van de echte Nederlandse traditie.”

Waar moet een goed kerstliedje aan voldoen? „Er moet in ieder geval het woord ’kerstmis’ in voorkomen en tenminste een Santa Claus of een arreslee. Ik heb een hekel aan nummers die alleen maar in algemene zin over de winter gaan en verkocht worden als kerstnummers. En muzikaal, tja, dat ligt er toch maar net aan in welk genre de artiest zingt. Maar in een goed kerstliedje zitten wel belletjes.”

Is er nog een nummer dat we nooit meer willen horen tijdens kerstmis? „Ik heb weinig op met Mariah Carey, dus die misschien. Hoewel, je hoort bij sommige van haar kerstnummers dat ze in ieder geval nog wel naar Phil Spector geluisterd heeft. Nee, ’Driving home for Christmas’ van Chris Rea, dat is toch wel het allerergste.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden