Een goddelijke komedie

De film 'Le Tout Nouveau Testament', over God die met vrouw en kind in een Brusselse migrantenwijk woont, is te absurd om blasfemisch te zijn. Regisseur Jaco Van Dormael wilde gewoon een verhaal vertellen. Het resultaat wordt de geestigste Belgische komedie ooit genoemd.

God bestaat, is een man en spreekt Frans. Hij woont in een krap appartementje in Molenbeek, de 'migrantenwijk' van Brussel. Daar huizen toevallig veel moslims. Dieu kent de stad en haar inwoners echter niet. Sinds hij giraffen in de inmiddels met auto's dichtgeslibde Belliardstraat neerzette en Adam en Eva in de Europawijk op pad stuurde, slijt hij zijn dagen in zijn donkere werkkamer. Daar bedenkt hij van alles om zijn levenswerk zo onaangenaam mogelijk in te vullen. Niet alleen met vliegtuigcrashes, oorlogen of ziektes, ook legt hij allerlei simpele pesterijtjes vast. Zo bepaalt goddelijk decreet 2218 dat de ándere rij voor de kassa's in de supermarkt altijd sneller is. Lachen toch?

Als Dieu zich niet zit te bescheuren om zijn sadistische bedenksels, blaft hij zijn vrouw en dochter Éa af. Inderdaad, God is getrouwd. Zijn zoon J.C. is op een akelige manier aan zijn einde gekomen, God hebbe zijn ziel. Zijn bedeesde vrouw heeft het er moeilijk mee maar pa vindt J.C. een stomme mislukkeling. "Het enige wat hij ooit heeft bereikt, is zich op een klerenhanger laten vastspijkeren, als een uil", zegt hij in de kerk, nadat hij door een wraakactie van Éa gedwongen is zich naar buiten te begeven.

'Le Tout Nouveau Testament' van de Belgische, Franstalige regisseur Jaco Van Dormael (58) is, zoals de Vlamingen zeggen, een film 'met een hoek af': surrealistisch, absurd. De krant De Morgen vindt het de geestigste Belgische komedie ooit. Volgens het Vlaamse tijdschrift Knack is 'Le Tout Nouveau Testament' zó gek dat 'geen religieuze zot het in zijn hoofd haalt om 'blasfemie' te roepen. Daar is Van Dormaels goddelijke komedie te grappig en te onschuldig voor.'

God op een tastbare plek

"Ik heb de film niet gemaakt óm te choqueren", vertelt Van Dormael over zijn vierde speelfilm, bij een wit wijntje in een bar in Elsene, de Brusselse buurt waar hij geboren is. "Maar ik heb ook amper stilgestaan bij wat schokkend zou kúnnen zijn. Ik heb gewoon een verhaal verteld. Ik wilde dat God op een tastbare plek woont. Ik wilde filmen waar ik woon en vandaan kom. Met de decors van mijn dagelijkse leven."

"Brussel is een ville moche, een lelijke stad die pas mooi wordt als je lang kijkt. De stad is een smeltkroes van nationaliteiten en talen, dat vind ik rijkdom. 'Le Tout Nouveau Testament' gaat eigenlijk uitsluitend over liefde."

Trouw-columnist en oud-misdienaar Sylvain Ephimenco vermoedt dat het onderwerp toch niet iedereen kan bekoren. Hij schreef eerder in deze krant: "Ik heb zeker even moeten slikken bij de scène waarin de onverzorgde god van Van Dormael, slurpend aan zijn bord soep en wijzend naar een Christus aan het kruis, een priester vertelt wat hij van zijn zoon vond."

Van Dormael: "Die scène komt misschien het dichtst bij blasfemie. Maar let op, het is daar God zelf die het zegt hè. Ik vind 'Le Tout Nouveau Testament' niet godslasterlijk. De Vlaamse kerk roept gelovigen zelfs op de film te gaan zien. Er komen actuele thema's in voor, zoals homofilie en de positie van de vrouw. Alle religies zijn patriarchaal, onderdrukkend en bestraffend. Als meer vrouwen het voor het zeggen zouden hebben, zou de wereld prettiger zijn."

Het zijn dan ook dochter Éa en de naamloze vrouw van God die het heft in handen nemen om de janboel recht te zetten. Na rijp beraad met J.C., met wie Éa in contact staat, besluit het 10-jarige bijdehandje zes aanvullende apostelen in Brussel te gaan zoeken om een gloednieuw testament te schrijven. Voor ze als een Alice in Wonderland door een tunnel naar een wasserette in Elsene weet te ontsnappen, kraakt ze Gods computer en stuurt alle aardbewoners een sms met de exacte datum inclusief tijdstip van hun sterven. Deze actie gooit niet alleen de levens van de mensen in de war, maar Gods agenda evenzeer. Ook hij daalt af naar de wasserette.

Ode aan Brussel

Brusselaars genieten van de stiekeme ode aan hun stad. Elke inwoner van Elsene kent het perfect ronde pleintje, de Salon Lavoir, ingeklemd tussen twee van de zes straten die erop uitkomen. Elke Brusselaar kent het Kanaal waar God zijn dochter terugvindt en een van de vele religieuze verwijzingen plaatsvindt.

Sinds de film, die op de wereldpremière in mei in Cannes met enthousiasme werd onthaald, tien weken geleden uitkwam, hebben meer dan een kwart miljoen Belgen hem gezien, waarvan zo'n 25 procent in Brussel.

Ondanks kritiek als in Le Monde, die de film 'esthetisch sinister' noemt, zijn ook al bijna een miljoen Fransen naar de film geweest. Misschien deels om chauvinistische redenen: 'hun' Catherine Deneuve werd voor de rol van een in haar huwelijk verwaarloosde vrouw gestrikt. Ze wordt verliefd op een gorilla. Hij zit zelfs aan haar borsten. "Echt waar? Prima!" riep ze volgens Van Dormael toen hij haar daarvan op de hoogte stelde.

Had Van Dormael een film over Allah kunnen maken? "Ik wou dat dat kon", zegt hij omzichtig. "Allah bestaat en hij woont... ergens. Het is niet de religie die ik ken, ik ben katholiek opgevoed. Ik ken de Bijbel, dat zijn mooie verhalen. Maar waarom deed God niets toen z'n zoon werd gekruisigd? Waarom al die tests? Mijn broer Pierre was streng gelovig. Hij overleed in 2008 aan kanker. Ik kan zelfs niet boos zijn op God, want hij bestaat niet. Film en religie hebben gemeen dat ze de mens willen doen geloven dat er antwoorden op al onze levensvragen bestaan."

Donderdag gaat 'Le Tout Nouveau Testament' in Nederland in première.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden