Een god is ook maar een mens

Van links naar rechts Klytaimestra (Chris Nietvelt), Ifigeneia (Karina Smulders) en Achilles (Marwan Kenzari) (FOTO JAN VERSWEYVELD)

Dit weekend ging bij Toneelgroep Amsterdam de Griekse tragedie ’Ifigeneia in Aulis’ in première. Gastregisseur is Robert Woodruff, een zwaargewicht in het Amerikaanse theater.

Wanneer Robert Woodruff drie kwartier te laat zich meldt voor het interview, put hij zich allerbeminnelijkst uit in duizend excuses. Hij heeft dan ook veel aan zijn hoofd, zo vlak voor de eerste try-out: hij heeft de opstelling van de soldaten-poppen op het toneel gewijzigd, en hij heeft iedereen de weg moeten wijzen in deze massieve opstelling: de Israëlische choreografe Saar Magal, het koor van vijf zangeressen die hun liederen in klassiek Grieks brengen (met boventiteling) op composities van Gene Carl, en natuurlijk ook de spelers. Waarom koos hij voor de ’Ifigeneia in Aulis’?

„Dat is in overleg gegaan met directeur Ivo van Hove van Toneelgroep Amsterdam. Het gezelschap heeft kort geleden de ’Oresteia’ van Aeschylus gespeeld, in samenwerking met het Nederlands Toneel Gent, en het leek ons een goed idee het verhaal dat het oermoment is van deze trilogie, te spelen.”

Vindt u het stuk meer een familie-tragedie of een politiek drama?

“Ik vind het vooral een geweldige combinatie van politieke en persoonlijke aspecten. Ik denk dat je die twee niet kunt scheiden. Kijk alleen maar naar al die verschillende redeneringen die de personages hanteren om de oorlog te rechtvaardigen. Daarin lopen de politieke en de persoonlijke motieven volstrekt door elkaar heen, en dat is ook de reden dat we de hele tekst zoals die is overgeleverd, spelen en niet zijn gaan bewerken. Op het ene moment herken je de situatie als iets waar wij ook in leven, en op een ander moment staat die ver van ons af.”

In deze voorstelling komt een aantal disciplines samen.

“Ja, ik vind dat heel belangrijk. Vooral het werken met muziek die speciaal voor de voorstelling is gecomponeerd, is een geweldig element. De zangeressen, die in opleiding zijn bij de Opera Studio Nederland, dragen voor een belangrijk deel de handeling”.

Wat vindt u van het personage van Achilles, die een komische, of althans melodramatische rol vervult, waardoor het stuk meer in de traditie staat van stukken met een goede afloop?

“De rol van Achilles zou ik niet komisch willen noemen. Hij is van alle personages het meest vrije karakter, een heel jonge jongen die een tomeloze energie ten toon spreidt en een revolutionair elan aan de dag legt. Hij is de outsider in de familie-intrige, maar ook in de vraag naar de rechtmatigheid van de oorlog die op het punt staat los te barsten. Hij kan alle kanten op. Het boeiende van dit stuk vind ik ook, maar dat geldt voor alle personages, dat ze nog niet de mythologische gestalten zijn zoals wij ze kennen. Ze zijn onderweg, en op die reis worstelen ze om die mythologische status te bereiken die ze hebben verkregen. Wat wij kunnen doen is of ons verbergen achter de mythe, of die mythe ’doen’ en laten zien wie ze zijn op weg naar die status.”

Krijgt de voorstelling niet een te sterk militair karakter door de aanwezigheid van al die „target-puppets” en de tent van Agamemnon die is getransformeerd tot een high-tech wachtpost in de woestijn van Irak?

“Nee. De aanwezigheid van dat enorme Griekse leger moet de toeschouwer zien. Het is die aanwezigheid die tenslotte beslist over het leven van Ifigeneia.”

En haar eigen aandeel daarin?

“Zij beschikt niet over de middelen om een beslissing te nemen. Toch doet ze dat: ze verklaart zich bereid uit vrije wil te sterven. Ze toont een macht over haar eigen leven die ze in feite niet heeft. Dat is „a very moral thing”.

Volgende week gaat u terug naar New York. Laat u de voorstelling met een gerust hart achter?

“Jazeker. We hebben de afgelopen maanden de voorstelling in een heel rustig tempo opgebouwd en we weten wat we willen. Bij de laatste voorstellingen in januari hoop ik weer in Amsterdam te zijn.”

‘Ifigeneia in Aulis’ in een aantal schouwburgen, t/m 31 januari 2009.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden