Een gezonde omgeving vraagt juist om maatwerk

herrie | De roep om nog strengere regels is een achterhaalde reflex, aldus Paul den Otter en Co Verdaas.

Herrie dreigt het grootste probleem voor de gezondheid te worden, berichtte het programma 'De kennis van nu' onlangs. Tal van media namen dit bericht over. In de berichtgeving spraken vertegenwoordigers van de gezondheidsraad, RIVM en GGD hun zorgen uit en kwamen ze ook met de oplossing: strengere normen. Deze oplossing staat niet alleen haaks op de beweging die wordt ingezet met de Omgevingswet (invoering 2019), de voorgestelde oplossing is tevens onwenselijk. Tijd voor een kritisch tegengeluid.


De afgelopen decennia hebben strenge normen ons land inderdaad veel goeds gebracht. In vergelijking met pak 'm beet de jaren zeventig zijn onze lucht, bodem en water er doorgaans flink op vooruit gegaan. Wellicht nog belangrijker: het bewustzijn over het belang van onze leefomgeving is fors gegroeid. Het is haast ondenkbaar dat lokale bestuurders nog keuzes zullen maken die leiden tot minder schone lucht, meer herrie of een minder gezonde leefomgeving. Kortom, het werken met strenge normen heeft Nederland schoner, veiliger en gezonder gemaakt. In die zin is de oproep van deskundigen en specialisten voor nog strengere normen goed te begrijpen, maar in onze ogen ook een achterhaalde reflex.


In een hoogontwikkeld en dichtbevolkt land loop je op enig moment nu eenmaal tegen de grenzen aan van wat je met nog strengere normen kan bereiken. Een voorbeeld ter verheldering: als een gemeente een binnenstedelijk bedrijventerrein wil transformeren naar een meer gemengd gebied met wonen en zorg bijvoorbeeld, zal nooit meteen aan alle milieunormen voldaan kunnen worden. Het simpelweg vasthouden aan - strenge - normen leidt in zo'n situatie tot stilstand en verval. De strenge geluidsnorm keert zich in zo'n geval tegen de maatschappelijke wens om bedrijvigheid buiten de stad te plaatsen. Ook dat levert schade aan het milieu en gezondheid op.


Momenteel hebben we in Nederland 21 sectorale wetten die betrekking hebben op onze leefomgeving en zo'n 15 wetten die daar deels aan raken. Deze wetten kennen allen hun eigen normen en procedures. Zelfs voor goed ingevoerde deskundigen is nauwelijks nog te doorgronden hoe afwegingen tot stand komen, laat staan voor betrokken burgers. De leefomgeving is daardoor verworden tot het speelveld voor juristen en specialisten. Dat leidt tot een democratisch tekort en schijnzekerheid.


Menig lokaal bestuurder is vooral bezig om alle hordes te nemen op weg naar een houdbaar besluit bij de Raad van State. Een transparante afweging van verschillende belangen waarover verantwoording wordt afgelegd, is door de huidige complexiteit van wet- en regelgeving nauwelijks nog mogelijk.


Gelukkig wordt in 2019 alle relevante wetgeving geïntegreerd in een samenhangende Omgevingswet. De Omgevingswet dwingt een transparante weging van verschillende belangen af en geeft gemeenten de ruimte voor lokaal maatwerk. Dat de Omgevingswet in tijden van politieke polarisatie zowel in de Tweede als Eerste Kamer met overgrote meerderheid is aangenomen, zegt iets over de diepgewortelde behoefte om weer maatschappelijk maatwerk te kunnen leveren.


Dat betekent niet dat de ambities minder worden, integendeel. De Omgevingswet stelt glashelder dat we moeten blijven werken aan een meer duurzame, veilige en gezonde leefomgeving. Alleen is binnen die context vanaf 2019 maatwerk mogelijk. En dat is dringend gewenst!


Nederland is internationaal toonaangevend als het gaat om de vraag hoe je in een hoog ontwikkelde en dicht bevolkte samenleving toch veilig en gezond kunt leven. Met de komst van de Omgevingswet kunnen we dat zo houden. Met een luie roep om strengere normen spannen we het paard juist achter de wagen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden