Een gewone en toch bijzondere herdenking

Van een onzer verslaggeefsters AMSTERDAM - “Als we ons zo bewust zijn van de volkerenmoord en massavernietiging uit de Tweede Wereldoorlog, waarom hebben we er dan nu geen lering uit getrokken?”

Dat vroeg burgemeester S. Patijn van Amsterdam zich gistermorgen af tijdens de Auschwitz-herdenking bij het Spiegelmonument in het Wertheimpark in de hoofdstad.

Patijn verwees naar de oorlogen die momenteel woeden in Somalië, Rwanda, ex-Joegoslavië en Soedan. “Het houdt nooit op!” zei hij ontmoedigd. “Het moorden gebeurt daar met minder raffinement, minder systematisch, maar het is net zo onbeschrijfelijk als de massale vernietiging van joden, zigeuners en homoseksuelen.”

“En opnieuw kijkt de wereld toe. Ja, de apartheid werd afgeschaft, de regering van Israël praat met de Palestijnse leiders en de Berlijnse Muur is gevallen. Maar hebben we echt zo veel geleerd van Auschwitz?”

'Gewoon en bijzonder'

De belangstelling voor de Auschwitz-herdenking in Amsterdam was gisteren overweldigender dan andere jaren. “Gewoon en toch bijzonder”, typeerde H. Sarfaty, secretaris van het Nederlands Auschwitzcomité het, omdat het precies vijftig jaar was geleden dat het concentratiekamp in Polen werd bevrijd.

Naar schatting tegen de tweeduizend mensen liepen mee in de stille tocht van het stadhuis op het Waterlooplein via de Plantage Middenlaan naar het Spiegelmonument in het Wertheimpark.

Onder de aanwezigen was prins Willem Alexander, evenals de ambassadeurs in Nederland van Israël, Duitsland en Polen, minister Borst namens het kabinet en commissaris van de koningin Van Kemenade namens het provinciale bestuur van Noord-Holland. Er was een grote opkomst van oud-gevangen, hun verwanten en nabestaanden en verzetsmensen, die in de oorlog joodse mensen verborgen hielden.

Burgemeester Patijn herinnerde aan de televisiebeelden van afgelopen vrijdag bij Auschwitz in Polen “waarnaar ook veel betrokkenen tegen beter weten in gekeken zullen hebben. De oorlog is weliswaar vijftig jaar afgelopen, maar dat geldt niet voor degenen die hem meegemaakt hebben”.

“Bij de wederopbouw na de bevrijding paste herdenken niet zo goed. Het verschafte een alibi. Allengs is gebleken dat een toekomst niet kan worden opgebouwd zonder de belasting van het verleden, het complex van de concentratiekampen. De overlevenden hebben levenslang gekregen. Ze moeten hun leven lang het leed meedragen. Onbewust hebben ze dat op hun kinderen en op grote groepen betrokken en niet-betrokkenen overgebracht”, constateerde Patijn. Daarna bad rabbijn S. Herman van de liberaal-joodse gemeente de Kaddisj en Jisjkor voor de zielerust van de zes miljoen omgekomen joden.

Nooit vergeten

“Vergeten zijn ze niet en nooit zullen ze vergeten worden”, zo verzekerde hij. Het neerleggen van kransen en bloemen bij het Spiegelmonument van Jan Wolkers met de woorden 'Nooit meer Auschwitz' vormde de afsluiting van de indrukwekkende, sobere plechtigheid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden