Een geweldige stad vol muziek. Wat Liverpool is voor de Beatles, is Manchester voor Simply Red, The Smiths en zanger Morrissey.

Van de Free Trade Hall, een van de fraaiste 19de-eeuwse gebouwen van Manchester, is alleen de façade bewaard gebleven. De rest van het monumentale complex aan Peter Street heeft plaatsgemaakt voor een hypermodern vijfsterrenhotel dat vorige maand trots de deuren opende. In Manchester wordt de afgelopen vijftien jaar nu eenmaal voortdurend gesloopt en gebouwd.

Heiligschennis, vinden sommige muziekliefhebbers. Voor hen is de oude Free Trade Hall een waar bedevaartsoord. Het was hier, in een zaaltje op de eerste verdieping, dat op 4 juni 1976 de Sex Pistols voor het eerst buiten Londen optraden, in navolging van onder anderen Bob Dylan. Er waren hooguit dertig aanwezigen, maar het bijzondere is dat velen van hen, toevallig of niet, later vrijwel allemaal een plaats voor zichzelf in de Britse popgeschiedenis zouden opeisen.

Om te beginnen was daar de rode krullenkop van Mick Hucknall, de man die tot op de dag van vandaag bekendheid geniet als voorman van Simply Red. Maar ook Bernard Sumner en Peter Hook, die niet veel later zouden doorbreken met Joy Division en New Order, waren op de wilde verhalen over Johnny Rotten en de zijnen afgekomen. En dan had je nog Tony Wilson, de excentrieke verslaggever van het lokale tv-station Grenada, die het legendarische Factory Records zou oprichten (de maatschappij van ondermeer New Order en The Happy Mondays). Plus Mark E. Smith van The Fall en Paul Morley, een van de toekomstige mensen achter Frankie Goes to Hollywood.

Maar voor veel fans is the Free Trade toch vooral verbonden met de melancholieke gitaarband The Smiths en haar zanger Morrissey. Hij was een andere aandachtige luisteraar bij dat memorabele punkconcert dat zou worden vereeuwigd in zowel een film ('24 Hour Party People') als een boek ('I swear I was there' van David Nolan). Morrissey is nog altijd uitermate populair in zijn geboortestad, ook al woont hij dan al geruime tijd in Los Angeles. Hoe populair precies bleek afgelopen mei, toen hij voor het eerst in twaalf jaar weer optrad in Manchester om zijn 45ste verjaardag én de release van zijn verrassend sterke nieuwe soloplaat 'You Are The Quarry' te vieren.

Niet alleen waren de 18000 toegangskaartjes binnen een paar uur uitverkocht, er waren voor de gelegenheid zelfs bustours voor fans van over de hele wereld die langs het geboortehuis en andere belangrijke plekken uit het leven van Morrissey werden gereden. De Free Trade Hall maakte natuurlijk ook onderdeel van die tour uit, alleen al omdat The Smiths hier zelf ook twee keer hebben gespeeld.

Organisator was Phil Gatenby, schrijver van het twee jaar geleden uitgekomen reisgidsje Morrissey's Manchester. Hij is trots op zijn woonplaats: ,,Liverpool heeft The Beatles en Memphis Elvis. Maar mijn stelling is dat niet één stad ter wereld de afgelopen veertig jaar zo'n constante invloed heeft uitgeoefend op de muziekscene als Manchester.''

Joy Division, The Smiths, Simply Red, The Stone Roses en van de nieuwste generatie onder meer Elbow -ze komen dus allemaal uit deze stad. ,,Het verzoek van mijn uitgever was oorspronkelijk dan ook om zoveel mogelijk andere bands naast The Smits in mijn boekje op te nemen'', vertelt Gatenby.

,,Maar het punt is dat die andere groepen het in hun teksten niet of nauwelijks over Manchester hebben. The Stone Roses noemen de wijk Longsight in één nummer op hun tweede plaat en Liam Gallagher van Oasis zingt in Shaker Maker over de tweedehandsplatenzaak Mr. Sifter. Maar daar houdt het ook ongeveer mee op.'' Op de platen van The Smiths en van Morrissey echter wordt de stad voortdurend als inspiratiebron gebruikt. En dan met name het Manchester uit de jaren zeventig en tachtig, dat destijds wereldwijd symbool stond voor postindustrieel verval. ,,Under the iron bridge we kissed/and although I ended up with sour lips...'', zingt Morrissey in 'Stil Ill', refererend aan de loopbrug die hij als puber dagelijks over moest om van zijn ouderlijk huis aan Kings Road in de wijk Stretford bij zijn school te komen. En in Miserable Lie gaat het over de lokale rosse buurt: ,,What do I get for my trouble and pains? Just a rented room in Whalley Range.''

Utrechtenaar Maarten Jongeneelen is zo'n fan van Morrissey en The Smiths dat hij in 1995 voor het eerst op pelgrimstocht ging naar Manchester. En hij zat afgelopen mei ook in de 'Morrissey-bus'. ,,Een geweldige stad, vol muziek'', noemt hij Manchester. ,,Toen ik er tien jaar geleden was, kwam 'The Second Coming' van Stone Roses eindelijk na lang wachten uit. Overal hoorde je die plaat, allerlei winkels waren speciaal aangekleed ter ere van die ene speciale gebeurtenis. Dat maak je in Nederland niet zo snel mee.''

Ook is hem opgevallen dat Manchester in de tussenliggende tijd flink is veranderd. ,,Het troosteloze is er grotendeels vanaf. Ik weet nog goed dat ik in 1995 door de stromende regen vanuit het centrum naar de Salford Lads Club liep, die The Smiths als achtergrond gebruikten voor de binnenhoesfoto van 'The Queen is Dead'. Toen ik mijn doel eenmaal had bereikt, vroeg ik iemand of ie een foto van mij wilde maken voor de club. Nou dat kan wel, maar ik moest wel beseffen dat ik behoorlijk geluk had; volgens hem zouden negen van de tien buurtbewoners er in zijn plaats met mijn camera vandoor zijn gegaan. Pas toen werd ik me bewust van alle dichtgetimmerde ramen en van de agressieve sfeer om mij heen. Die is nu weg; de wijk is netjes geschilderd en opgeknapt.''

The Smiths betekenden voor Jongeneelen destijds op veertienjarige leeftijd herkenning: ,,Zij verwoordden de moeilijke gevoelens die je op die leeftijd nu eenmaal hebt, maar niet op die inktzwarte manier waarop veel andere bands dat midden jaren tachtig deden. Er zat humor in Morrissey's teksten, cynisme. Je leerde ervan lachen om je eigen probleempjes.'' Eigenlijk is de adoratie nooit weggegaan, ook niet toen The Smiths rond 1986 uit elkaar vielen en Morrissey solo verder ging. ,,Hoogtepunt op de tour? Het optreden van de vroegere Smiths-bassist Andy Rourke in de Salford Lads Club. En natuurlijk de ontmoetingen met gelijkgestemden. Eindelijk andere mensen om mij heen die net als ik schaamteloos uit de bus stappen om foto's te maken van Morrissey's oude huis.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden