Een gelogen ontdekking

Sylvain Ephimenco

Onderzoeksjournalistiek vereist veel tijd, middelen, doortastendheid en integriteit. Over tijd en middelen (vooral geld) beschikt het Vara-onderzoeksprogramma `Zembla` zeker. Maar na de aflevering van afgelopen donderdag `Heilige Ayaan` gezien te hebben moet ik constateren dat sommige Vara-programmamakers gebrek aan doortastendheid of integriteit vertonen. De als revelaties gepresenteerde feiten over het valse vluchtverhaal van Ayaan Hirsi Ali bleken niets anders dan een uitgekauwde versie van onthullingen die de betrokkene jaren terug zelf deed. Ja, Hirsi Ali loog toen ze in 1992 een asielaanvraag indiende: ze kwam niet uit het oorlogsgebied Somalië maar uit het `veilige` Kenia. Niet netjes van de toen 22-jarig Soma-lische en voor haar geldt wat ik eerder over de Bosnische Taïda Pasic schreef: ze heeft zeer fout gehandeld en zelfs gefraudeerd maar zowel Ayaan als Taïda heeft intussen bewezen dat ze van Nederland zijn en hier horen. Als `Zembla` zich had beperkt tot het morele aspect van deze zaak had niemand mij gehoord. Maar `Zembla` schond journalistieke codes. Het tv-programma begon met de melding dat ze veel gereisd hadden (Kenia, Somalië en Canada) en dat ze `tegenstrijdigheden` in het vluchtverhaal van Hirsi Ali hadden `ontdekt`. Kern van de zaak: ze loog over Kenia. Je moet het toch durven om iets te `ontdekken` wat al jaren bekend is. Op 11 september 2002 al vertelde Hirsi Ali bij Barend en Van Dorp dat ze hierover gelogen had. Vervolgens werd in talrijke publicaties hier aan gerefereerd. Ik citeer de eerste de beste uit alles wat ik gisteren in de PCM-databank heb gevonden. Algemeen Dagblad, 7 dec. 2002: “Om een verblijfsvergunning te krijgen, moet ze liegen over haar vluchtverhaal. Ze vertelt dat ze rechtstreeks uit het door burgeroorlogen geteisterde Somalië komt en zwijgt over haar verblijf in Kenia.“ Geen moment wordt er door de voice-over van `Zembla` gemeld dat Hirsi Ali haar leugen zelf en veel eerder had onthuld. Een journalistieke doodzonde dat op een grove en dure (reisjes naar Afrika en Noord-Amerika) manipulatie neerkomt. Mijn conclusie: of de `Zembla`-journalisten zijn domme onderzoekers van het ergste soort, of ze liegen doelbewust over hun valse ontdekking om oude zaken als nieuwe te kunnen voorstellen en hun onderwerp politiek te beschadigen. Ook het feit dat Ayaan haar naam Magan in Ali had veranderd is in oude krantenpublicaties terug te vinden. De suggestie van de Vara dat Hirsi Ali niet tegen haar wil werd uitgehuwelijkt maar welwillend was, is slinks en wordt door de feiten gelogenstraft (ze vluchtte naar Nederland vóór het huwelijk werd geconsumeerd). De Vara is geen politiek ongebonden omroep. Dat geeft deze organisatie nog niet het recht om politieke tegenstanders (wegens partijbelangen?) te vloeren, door karaktermoord op hen te plegen en feiten te verdraaien. Ook het Journaal, dat ruime aan-dacht en free publicity aan de `Zembla`-aflevering schonk, heeft in deze list een merkwaardige rol gespeeld. Meer dan ooit is er in Nederland behoefte aan een onafhankelijke en ongebonden publieksomroep. Een neutrale organisatie die het geld van de belastingbetalers niet voor haar duistere zaakjes gebruikt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden