Een geit die ligt, staat niet meer op

Fadumo Hashi: 'Hoe goed het nomadenleven ook was, ik geef het op. Het gaat niet meer'. Beeld Ali Jibril

In delen van Afrika en in Jemen heerst honger. De nood is hoog. Morgen is in Nederland daarom de nationale actiedag voor Giro 555. Correspondent Ilona Eveleens is in Somaliland. Ze portretteert er mensen die hun huis hebben verlaten omdat er niets meer te eten was. In deel 2: Fadumo Hashi, die elke dag om regen bidt.

"Iedereen is naar de kliniek in het volgende dorp. De hele familie heeft zware diarree. De kleinkinderen zijn al verzwakt omdat er nauwelijks te eten is. Ze moeten medicijnen krijgen anders ben ik bang dat ze doodgaan. Ik ben de oudste, maar wel de sterkste, want ik ben de enige die niet ziek is. Ik ben een echte nomade. We komen uit Adweyne, in de Togdher-regio in het oosten van Somaliland. De mannen zijn weggetrokken met een paar nog sterke dieren die de droogte hebben overleefd. Ze zoeken naar gras en water. Ik, mijn dochters en schoondochters zijn met de kleinkinderen en bijna 200 geiten hierheen gereisd. Eerst een stuk op een vrachtwagen en later gelopen. Het was zwaar, vooral voor de kleintjes. De vrachtwagenchauffeur zei dat Banka Wajalle 150 kilometer van Adweyne ligt.

"We bouwden hier onze huizen omdat veel andere mensen uit het oosten zich hier ook spontaan vestigden. Het is geen kamp, maar we wonen op loopafstand van elkaar en kunnen elkaar helpen als het nodig is. Een goed gevoel je buren in een vreemde omgeving te kennen.

"Sorry, ik moet even die geit op de poten helpen. Als ze gaan liggen komen ze vaak niet meer overeind omdat ze zo zwak zijn. Zie je daar die karkassen liggen? Allemaal onze geiten. Als ze sterven, brengen we ze daarheen anders gaat het hier zo stinken. We kunnen ze niet eens eten, want er zit geen vlees meer aan. Het doet elke keer pijn als we weer een dier verliezen. Ze zijn ons leven, onze rijkdom.

"Ik heb vele droogtes meegemaakt. Ook die van 1970, toen heel veel vee en mensen stierven. De huidige droogte dreigt net zo erg als die van 1970 te worden. Mensen gaan nog niet met tientallen per dag dood, maar kinderen sterven al.

"We moeten ons beter voorbereiden op droogtes. Ik dacht dat ik goed had gedaan door fruitbomen te planten. We hadden mango's en citroenen die we aten en de rest ging naar de markt. Maar zonder regen geven de bomen niets meer.

"We moeten vooruitdenken. Er moeten waterreservoirs worden gebouwd waarin we regen opvangen en sparen voor droge tijden. Ook moeten we niet al het gras laten opvreten door onze dieren. Het is beter om een deel te oogsten en op te slaan. De regering zegt voor al die ideeën geen geld te hebben. Het rijke Europa en Amerika helpen onze regering niet, omdat ze vinden dat Somaliland niet bestaat. Volgens het buitenland horen we bij Somalië, waar mensen steeds vechten. Maar wij doen dat niet.

"De enige op wie we kunnen vertrouwen, is Allah. Ik vraag hem elke dag om regen. Als die komt, gaan we terug naar Adweyne. Dan ga ik geiten fokken en als ze groot zijn, verkoop ik ze allemaal. Met dat geld begin ik een winkeltje om de vruchten van mijn bomen te verkopen. Hoe goed het nomadenleven ook was, ik geef het op. Het gaat niet meer."

Beeld ANP

‘Jemen moet open voor noodhulp’

De ellende in Jemen is bijna niet te overzien. Zeventien miljoen mensen, meer dan de helft van de bevolking, hebben moeite om de maag gevuld te houden. Intussen bestookt grote buur Saudi-Arabië rebellen in het westen en is er een vluchtelingenstroom op gang gekomen. Het land is van de buitenwereld afgesneden.

Jemen is een van de landen die morgen centraal staan bij de actie van de Samenwerkende Hulporganisaties. Djoen Besselink is landencoördinator voor Jemen bij Artsen zonder Grenzen en kent de toestand ter plaatse goed. Deze organisatie is niet aangesloten bij Giro 555, omdat ‘het tijds- en plaatsgebonden karakter van de nationale acties’ het niet mogelijk maken giften in andere noodsituaties te gebruiken.

Hoe was de situatie in Jemen tijdens uw laatste bezoek?

“Er is een constante achteruitgang, dat zag ik ook weer toen ik er eind februari was. De voedselonzekerheid is groot. Afgelopen jaar hebben wij 4500 kinderen met ernstige ondervoeding behandeld. Sommigen van hen zijn er zo ernstig aan toe dat we ze moeten opnemen in een ziekenhuis, anderen kunnen toe met een voedselpakket waar producten met hoge voedingswaarde inzitten. Een flink aantal van die ondervoede kinderen heeft ook een ernstige ziekte gekregen, een longontsteking bijvoorbeeld. Het zorgstelsel in Jemen staat aan de rand van de afgrond.”

Is er nog voedsel verkrijgbaar in het land?

“In de grote steden die ik bezocht is nog wel wat te krijgen, maar de prijzen zijn fors gestegen. In de rest van het land weet ik niet precies waar tekorten bestaan en hoe groot die zijn. Mensen offeren nu hun reserves op om te overleven. Ze verkopen bijvoorbeeld een auto of een gouden sieraad om eerste levensbehoeften te kunnen betalen.”

Bestaat er kans dat er een humanitaire corridor komt, zodat noodhulp het land inkomt?

“De import ligt helemaal op z’n gat. De havens zijn gebombardeerd en afgesloten. De luchthaven is dicht en bruggen zijn verwoest.

“Je kunt natuurlijk zoveel geld naar Jemen sturen als je wilt, het belangrijkste is dat de toevoer goed loopt. Ook voor hulporganisaties is dat een fors probleem. We moeten voortdurend onderhandelen: een ambtenaar controleert het luchtruim, een volgende de luchthaven. Zo moeten we twintig verschillende documenten laten ondertekenen voor we iets kunnen invoeren. Het zou goed zijn als er een hulpcorridor komt. Er wordt op het niveau van de VN over gesproken, maar ik weet niet of dat snel gaat lukken.”

Komt de inzamelactie voor Jemen eigenlijk niet een paar jaar te laat?

“De inzamelacties komen inderdaad laat. Maar laten we naar de toekomst kijken, de nood blijft hoog. De afgelopen tijd zien we bijvoorbeeld weer dat malaria de kop opsteekt. Zelfs als de oorlog vandaag stopt, zullen het voedselsysteem en de medische zorg opnieuw moeten worden opgebouwd. Geld en hulp blijven daarom nodig.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden