Een gefrustreerde Europeaan

Meer dan zijn Italiaanse voorgangers liet de vertrekkende premier Matteo Renzi van zich horen in Brussel. Hij had minder met de EU-regels, meer met Europese idealen.

In Brussel werd overwegend kalm gerageerd nadat Matteo Renzi zijn vertrek zondagavond aankondigde. Toch gaan zijn Europese collega's Renzi misschien nog wel missen, al was het maar omdat hij zich meer dan zijn voorgangers roerde in Brussel.

Italië moest weer op het hoogste niveau gaan meepraten in de 'Europese conversatie' benadrukte Renzi sinds zijn aantreden in 2014. Het land werd in Brussel lange tijd vooral als zorgenkind gezien vanwege de politieke instabiliteit, kwakkelende economie en torenhoge staatsschuld. Met dat imago wilde Renzi afrekenen. Italië moest niet langer door de afstandbediening van Brussel worden bestuurd, maar zelf een actieve en leidende rol gaan spelen in Europa. Italië was per slot van rekening een van de oprichters van de EU.

Om deze boodschap kracht bij te zetten, organiseerde Renzi afgelopen najaar nog een minitop met Frankrijk en Duitsland op het eilandje Ventotene. Op die symbolische plek had Altiero Spinelli zijn manifest 'voor een vrij en verenigd Europa' geschreven dat wel gezien wordt als een van de basisteksten voor de oprichting van een federaal Europa.

Dit 'onderonsje' vond plaats vlak nadat de Britten in een referendum hadden aangegeven uit de EU te willen vertrekken. Renzi greep de Brexit aan om zijn visie voor een toekomstig Europa uiteen te zetten. Het was volgens de Italiaan een kans om Europa opnieuw uit te vinden. En dat moest in elk geval niet gedomineerd worden door bureaucratie en strakke richtlijnen. Renzi deed zelf verschillende pogingen om de begrotingsregels voor zijn land op te rekken.

Renzi's frustraties liepen hoog op toen hij keer op keer nul op het rekest kreeg bij zijn verzoek in Brussel om versoepeling van de regels. Voorzitter van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker, wilde geen uitzondering maken voor Italië.

"Idealen, dromen en hoop voor volgende generaties", zouden in Brussel voorop moeten staan, zei de Italiaanse premier onlangs in de Washington Post.

Vluchtelingen

Zelf raakte hij sterk teleurgesteld in Brussel als het op de waarde van 'solidariteit' aankwam. Vooral bij het vluchtelingenvraagstuk miste hij Europese saamhorigheid. Want al sloeg Renzi nog zo hard met zijn vuist op tafel, hulp bij de opvang van de honderdduizenden vluchtelingen die alleen al tijdens zijn regeerperiode Italië binnenkwamen, bleef uit.

Van het herverdelingsplan waarbij de EU zijn land zou moeten ontlasten, zag hij nog weinig terechtkomen. Toen de Europese regeringsleiders twee maanden geleden in Bratislava bijeenkwamen en opnieuw geen vooruitgang boekten op het vluchtelingendossier, was Renzi zo kwaad dat hij niet op de gezamenlijke persconferentie met bondskanselier Merkel en president Hollande op kwam dagen. "Ik ben er niet de persoon naar die na afloop van een top zegt dat alles wel goed zal komen, dat de rozen zullen bloeien."

Ook al waren niet alle Europese leiders van dit soort acties van Renzi gecharmeerd, hij heeft in de afgelopen jaren Italië wel weer teruggebracht in de Brusselse discussie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden