Een gat van zijn en tijd

Onlangs, in Berlijn, nam ik de S-Bahn van de Frankfurter Allee. De S-Bahn beschrijft hier een grote ring om de stad, via Ostkreuz, Südkreuz en Westkreuz. Het terrein om de spoorbaan was rafelig, breed, en voorbij het onkruid doemden magazijnen op, loodsen, bedrijven en dan weer, wat verder weg, woonblokken. Het gaf een gevoel van grote uitgestrektheid. Je voelde de stad meer dan dat hij zichtbaar was.

Mijn doel was Tempelhof.

Vanuit de S-Bahn kwam het in zicht, het oude vliegveld, dat in 2008 werd stilgelegd. Ik had er nog op gevlogen, vanuit Amsterdam, toen het nog in gebruik was voor 'zakenverkeer'. Je landde, het toestel taxiede een stukje en parkeerde dan onder die machtige luifel bij het vertrek- en aankomstgebouw en dan wandelde je via de hal zo de stad in, richting metro.

Het was ongekend, een vliegveld midden in de stad. Aangelegd door de nazi's, maar pas na het oorlogseinde in gebruik genomen - door de Amerikanen.

In 2010 werd het als een stadspark weer geopend. Hoewel 'park', het was eigenlijk meer een veld en zo heette het ook: het Tempelhofer Feld. Onder een lucht met kolkende wolken strekte zich dat veld uit, volkomen plat en leeg, met aan de horizon een dun reepje woningen van Neukölln. Een kille dag in mei.

Links van mij, een flink eind lopen nog, lag het sikkelvormige luchthavengebouw, met zijn lengte van 1,2 kilometer; naast een golfbal op een verhoging, de verkeerstoren.

Wat een veld.

Er waren nauwelijks mensen, al had men bij de westelijke ingang voor wat voorzieningen gezorgd. Een kleine circustent bood voorstellingen van Pippi Langkous aan, en je kon ernaast bij een man met twee containers fietsen huren, of forse autopeds voor volwassenen, of segways - voor 24 euro per half uur.

Verder was er niets. Helemaal niets. En daarvan 385 hectare. Er zouden meerdere Nederlandse binnensteden in passen.

Alleen maar ononderbroken ruimte: een start- en een landingsbaan van asfalt, met verblekende markeringen, en gras. Gras, gras en nog eens gras. Een deel ervan was met roodwit lint afgezet, waar daar broedde in deze maanden de veldleeuwerik.

'De luxe van de leegte' sneerde het dagblad Die Welt, dat het gehannes over deze vlakte beklaagde. Want binnenkort houdt men alweer het derde referendum over de toekomst van het terrein. De gemeente wil de randen van het veld bebouwen met betaalbare woningen en een grote, centrale bibliotheek. Maar groepen burgers verzetten zich tegen die plannen: die willen het veld onaangetast laten.

Ik liep er wat verdwaasd in rond, in de leegte. Soms passeerde een groepje fietsers, of een hardloper, en in de verte liet iemand een vlieger op. Boven me eindeloze hemel, met die wolken, die hemel boven Berlijn. Er was iets ongelooflijk radicaals aan deze leegte, die zo uitzinnig was dat bordjes aangaven hoeveel minuten het kostte om van A naar B te lopen of fietsen. Sein und Zeit.

Je kon hier alleen maar 'zijn' en je, met Heidegger, afvragen welk zijn hier zijnde was.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden