Een front tegen ’flitsontslag’

Het staat al vast: werkgevers (voor) en bonden (tegen) zullen verdeeld adviseren over het kabinetsvoorstel om het ontslag te moderniseren.

Wilma van Meteren

FNV maakt zich op voor een grootschalige campagne tegen wat ze ’flitsontslag’ noemt. ’Flitsontslag exit!’ is het motto. De grootste vakcentrale wil wel praten over hervorming van het ontslagrecht, maar eist dat eerst de kabinetsplannen van tafel gaan. Aan haar zijde vindt ze de andere vakcentrales, CNV en MHP. De drie strijden zij-aan-zij tegen het voorstel dat volgens hen de deur openzet voor gemakkelijk, goedkoop en vooral willekeurig ontslag van werknemers.

De werkgeversorganisaties met VNO-NCW in het voorfront, zijn enthousiast over de plannen die minister Piet Hein Donner vlak voor het zomerreces ontvouwde. Het enige puntje dat ze willen toevoegen is dat ook de kosten voor ’outsourcing’, het vinden van een plek voor overtollige werknemers buiten het eigen bedrijf, aftrekbaar zijn van de ontslagvergoeding. In Donners concept geldt dat nu alleen voor scholing, waarvoor werkgevers maximaal 25 procent van de ontslagvergoeding mogen inhouden.

Bij de werkgevers is er geen enkele illusie dat ze met de vakbonden over het heikele onderwerp ontslag nog overeenstemming kunnen bereiken op dit moment. De kans daarop bleek definitief verkeken toen de vakbeweging in de aanloop naar de zogeheten participatietop het werkgeversaanbod afwees om 200.000 langdurig werklozen aan een baan te helpen in ruil voor versoepeling van het ontslag. De Stichting van de Arbeid, waarin werkgevers en bonden zijn vertegenwoordigd, moet donderdag advies geven over het kabinetsplan. Maar VNO-NCW noemt dit overleg louter formeel.

Sinds de participatietop hebben partijen zich alleen nog maar meer ingegraven. De werkgevers willen hun ’royale gebaar’ om tienduizenden werklozen te helpen alleen maken als het ontslag van werknemers makkelijker wordt. Vakbonden hebben in de vakantie naarstig gezocht naar nieuwe gegevens om hun argumenten tegen het kabinetsvoorstel te staven. Een belangrijk element in de discussie, dat van het begin af zwaar weegt voor de bonden, is dat de arbeidsmarkt in Nederland al flexibel en het ontslag soepel genoeg zijn. FNV voelt zich gesterkt door het feit dat ontslagaanvragen bij de CWI’s en ontbindingsverzoeken bij de kantonrechter slechts 17 procent van het totale aantal ontslagen vormen. „Acht op de tien arbeidsrelaties worden dus op allerlei andere manieren beëindigd. Zoals door het aflopen van een tijdelijk contract, einde uitzendbaan, pensioen, met wederzijds goedvinden of tijdens de proeftijd.”

Alle zeilen moeten nu worden bijgezet om te voorkomen dat ontslag de nieuwe splijtzwam in de polder wordt. Jacques Teuwen, voorzitter van vakbond De Unie, aangesloten bij MHP, voorspelt dat het ’oorlog’ wordt als het kabinet zijn plannen doorzet. In ieder geval lijken de bonden al wegen te zoeken om in de cao’s nadelige effecten van hervormingen te niet te doen. Jurist-socioloog Robert Knegt van het Hugo Sinzheimer Instituut (Universiteit van Amsterdam), die recent weer onderzoek heeft gedaan naar het ontslagrecht, noemt het een illusie dat hoge ontslagvergoedingen verdwijnen na ingrijpen van het kabinet. Mensen met een hogere inkomen zullen in hun aanstellingscontracten afspraken (blijven) maken over ontslagvergoedingen en lagere inkomens via cao’s, verwacht hij.

In het debat is er nog een hoofdrolspeler: de politiek. In een poging om de partijen bij elkaar te brengen kwam CDA-kamerlid Van Hijum met het voorstel om de WW-premie te differentiëren. Werkgevers die overtollige werknemers aan een andere baan helpen krijgen korting, zij die zich niet inspannen, betalen meer. Maar bij de sociale partners is er niet veel enthousiasme voor dit plan.

Met name de opstelling van regeringspartij PvdA is cruciaal. Ze staat onder druk van de eigen achterban. Verschillende kandidaten voor het partijvoorzitterschap, onder wie oud-minister Pronk, menen dat aan het huidige ontslagrecht niet zo maar valt te tornen. Pronk waarschuwt dat het huidige kabinetsplan leden kan kosten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden