Een Franse politieagent heeft sowieso gelijk

De Franse politie tijdens de ongeregeldheden in Nantes na het incident met Aboubakar Fofana Beeld AFP

De Franse stad Nantes is het toneel van rellen sinds de dood van een crimineel die een controle ontvluchtte. Waarom loopt het zo vaak uit de hand in Frankrijk?

Aboubakar Fofana werd dinsdagavond in zijn auto aangehouden in de achterstandswijk Breil. Omdat hij werd gezocht in verband met diefstal en andere delicten, besloot hij snel weg te rijden. Volgens de patrouille dreigde hij hierbij in de straat spelende kinderen en agenten te raken, waarop een van de agenten zijn wapen trok. Fofana werd in de hals geraakt, zijn Nissan Juke kwam in een voortuin tot stilstand.

Hierop brak de hel los in verschillende achterstandswijken en de gewelddadigheden herhaalden zich een dag later. Tientallen auto's gingen in vlammen op en ook winkels en openbare gebouwen als bibliotheken werden in brand gestoken.

"Dit scenario komt ons maar al te bekend voor", zegt socioloog en politiespecialist Sebastian Roché. "Het wordt hoog tijd dat de politie anders gaat werken."

Wat gaat er dan verkeerd?

"We zien dit al meer dan veertig jaar, we hebben een politie die al zijn kaarten zet op identiteitscontroles en ingrijpen. In dit geval ging het om een eenheid van de CRS (ME, red.). Zij komen uit een kazerne ver weg, gaan voor een operatie een buurt in en vertrekken daarna weer snel. Frankrijk kent geen buurtpolitie, er zijn geen agenten met een goed netwerk die aan vertrouwen kunnen werken.

"President Macron heeft het probleem begrepen en in zijn campagne beterschap beloofd. Maar in de praktijk is er nog weinig veranderd. Er zijn alleen kleine experimenten met wijkagenten en verder heeft iedereen bij de politie een iPad gekregen waarmee je altijd toegang hebt tot het centrale datasysteem."

Deze keer kwam het slachtoffer uit een Parijse voorstad. Die ken je als wijkagent in Nantes ook niet.

"Dat is zo. Onderzoek moet uitwijzen wat er precies is gebeurd. Maar het structurele wantrouwen van de bewoners van deze wijken - die een immigratieachtergrond hebben - ten opzichte van de politie is het resultaat van een te agressieve, te autoritaire aanpak. Het is een cultureel probleem: een Franse agent ziet zichzelf als vertegenwoordiger van de staat en vindt dat hij daarom sowieso gelijk heeft. De notie dat een agent, zoals in Nederland of Duitsland, ook een dienstverlener is, ontbreekt bij ons totaal."

Toch heeft de politie in andere landen ook te maken met spanningen in buurten met veel immigranten.

"Zeker, in zulke stadsdelen zien bewoners zich niet als Nederlander, Duitser of Fransman. Ze voelen zich buitengesloten en er heerst een sterk anti-politiecultuur. Maar als deze omstandigheden vergelijkbaar zijn, waarom gaat het in Frankrijk dan vaker mis? Ik heb Duitse en Franse ervaringen vergeleken en daaruit bleek dat de Duitsers het beter doen in een vergelijkbare omgeving. Ze houden minder mensen aan, vragen burgers minder vaak naar hun papieren en gebruiken deze controles niet als machtsmiddel, zoals hun Franse collega's. Ik heb met eigen ogen gezien hoe deze logica van de confrontatie werkt. Jongeren die in een trappenhuis rondhangen wordt om hun identiteitskaart gevraagd, zo wil de politie haar autoriteit vestigen. Er is geen dialoog - dat begrip wordt in Frankrijk met zwaktes geassocieerd.'

U waarschuwt er ook voor dat in Frankrijk jonge agenten voor de leeuwen worden gegooid.

"Beginners moeten meestal naar een moeilijk gebied. Ze kennen de omgeving niet, krijgen zelden goede begeleiding van ervaren collega's en zijn vaak bang. Ik geloof geen moment dat agenten schieten omdat ze willen doden, ze doen het uit angst. Dat kan in Nantes goed gebeurd zijn."

Wat moet er gebeuren om de aanpak te verbeteren?

"De opleiding veranderen, heel eenvoudig. Politiemensen zijn als arbeiders in een fabriek, ze voeren uit wat hen wordt opgedragen. Als ze iets anders leren, gaan zij zich ook anders gedragen."

Lees ook:

Macron ziet niets in hulpplan voor Franse achterstandswijken

De Franse achterstandswijken kunnen een nieuw hulpplan van vele miljarden euro's vergeten. Dat is oude politiek, vindt president Macron.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden