Een foto koop je met je hart

Ineke Bijnagte kocht nooit eerder een kunstwerk, heeft een bescheiden beurs, en werd verliefd op een zwart-witfoto. Hoe doe je dat, een foto kopen?

Vorig jaar bleef ik op de Unseen Photofair in Amsterdam zó lang staan bij een foto van de jonge Turkse fotograaf Cemil Batur Gökçeer, dat de galeriehouder een koper in mij zag en me zijn visitekaartje gaf. Dat kaartje verdween in een la, want ik heb niet zo veel geld. De galeriehouder verzekerde me dat de foto's van Gökçeer nog heel betaalbaar waren, maar ik vreesde dat hij onder betaalbaar iets anders verstond dan ik. Verder was het de vraag of mijn liefde voor Gökçeer zou beklijven. Ik hou van fotografie, maar wat me vandaag fascineert kan soms morgen alweer vervelen.

Ik ben fan van de Unseen Photo Fair sinds de eerste keer in 2012. Ik hou van fotografie, en hier presenteren fotogaleries uit Europa en Azië nieuw talent en onbekend werk van bekende fotografen. De afgelopen jaren zag ik veel moois in de gebouwen op het Westergasfabriekterrein, je krijgt een fraai overzicht van wat er gaande is in de hedendaagse kunstfotografie.

Met Unseen 2014 in het vooruitzicht vis ik toch dat visitekaartje maar eens op - de Turkse galerie The Empire Project is er dit jaar weer - en ik klik naar de site van Gökçeer. Veel van zijn kleurenfoto's kunnen me gestolen worden, maar mijn hart maakt opnieuw een sprongetje bij zijn werk in zwart-wit. Vooral een foto van een paardachtige figuur die opdoemt uit het zwart, omringd met grijze en witte vlekken vind ik prachtig. Dat ik niet precies weet wat ik zie, bevalt me. De foto doet denken aan een grottekening. Het is alsof Gökçeer ergens in een spelonk een eeuwenoude afbeelding heeft ontdekt, die hij vervolgens niet heeft gefotografeerd, maar nageschilderd, de vlekken en strepen ogen als penseelstreken. Mooi en raadselachtig. En zo heeft hij er meer.

Zal ik dit jaar dan toch eens een foto kopen? Het zou mijn eerste kunstaankoop zijn - thuis hangt vooral gekregen en geleend werk van bevriende kunstenaars - en het is best een stap. Is de fotograaf mijn geld waard? Wat bepaalt eigenlijk de prijs? Hoe bepaal je de kwaliteit van een afdruk? Hoe zorg je ervoor dat je foto niet 'slijt' onder invloed van licht en lucht?

Ik zoek en vind hulp bij Foam Fotografiemuseum Amsterdam, medeorganisator van Unseen. Foam organiseert geregeld workshops en cursussen over het verzamelen van fotografie. Voor de Unseen-bezoeker die goed voorbereid de beurs op wil, is er een masterclass. Daar zit ik dus, begin september met zo'n zestig andere liefhebbers. En we verzamelen behartenswaardige tips.

Kunsthistorica en journaliste Renée Steenbergen is gespecialiseerd in kunst verzamelen en komt met de term 'orenkopers': mensen die niet kopen wat ze zelf mooi vinden, maar waarvan ze van kenners gehoord hebben dat het goed is. Daar word je volgens haar niet gelukkig van. Want wat heb je aan zo'n foto met het denkbeeldige stempeltje 'goedgekeurd door de kunstwereld' als je er niks bij voelt? Een goede investering, zegt u? Tja, dat geldt misschien voor een geheide topper als Cindy Sherman - in 2010 ging een foto van haar van de hand voor 2.700.000 euro, maar of jong talent ook 'rendement' gaat opleveren, is nog maar de vraag. Steenbergen: "Wat vandaag mode is, hoeft dat over twintig jaar niet te zijn". Laat onverlet dat het geen kwaad kan om je te verdiepen in 'wat er te koop is' bij musea, bij galeries et cetera, tipt Foam. Zo ontwikkel je je smaak.

De prijzen voor fotografie kunnen duizelingwekkend zijn (zie tip 1). Maar bij beginnend talent zal dat meevallen. En wie weet wat voor juweeltjes te vinden zijn op exposities van fotografiestudenten. Unseen denkt ook aan de kleine portemonnee: de Unseen Collection bestaat uit foto's van deelnemende galeries die maximaal 1000 euro kosten. En voor na de beurs: Foam heeft ook een collectie van jong fotografietalent voor een aantrekkelijke prijs. Nog een tip van Floor Haverkamp, medewerkster bij Foam: steeds vaker brengen hedendaagse fotografen boeken uit met een uitneembare print van goede kwaliteit die de koper zelf kan inlijsten.

Afdrukprocedés, papiersoorten, de factoren die een foto doen verbleken; fotorestaurateur Clara von Waldthausen weet er werkelijk álles van. Bij de masterclass duizelt het me binnen vijf minuten, maar de kern van haar boodschap is duidelijk: kijk verder dan het plaatje, verdiep je in de technische kant. Houd voor ogen dat elke foto 'slijt', maar dat de kwaliteit van de afdruk bepalend is voor hoe lang dat duurt. De meest gebruikte technieken bij hedendaagse fotografie zijn de chromogene afdruk - de 'klassieke', chemisch ontwikkelde kleurenfoto - en de afdruk die gemaakt wordt met een inkjetprinter. Een goede chromogene foto blijft 40 tot 75 jaar 'stabiel' en een inkjetfoto tussen 35 en 100 jaar, houdt Von Waldthausen haar gehoor voor. Hoe lang hij werkelijk blijft zoals je hem kocht, hangt verder onder andere af van de papiersoort, hoeveel licht en vocht hij te verduren krijgt en de temperatuur van de ruimte waar hij hangt. "Ik heb een kwetsbare foto op de wc hangen", vertelt Von Waldthausen, "want daar is het licht maar een aantal keer per dag aan." Tja, dat is ook een oplossing.

Je kunt natuurlijk een foto kopen via internet, maar de kwaliteit van de afdruk is zo niet te beoordelen. Je moet zelf de foto onder het licht houden om te bekijken of er geen scheurtjes, vlekken of andere ongerechtigheden op de afdruk zitten. Praat ook met de verkoper. Vraag hem om (technische) informatie en laat je adviseren over de beste manier om een foto op te hangen en te conserveren

Met korting naar Unseen

Unseen Photo Fair wordt van 18 tot en met 21 september gehouden in de Westergasfabriek in Amsterdam. Trouw-lezers krijgen 10 procent korting op de masterclass 'foto's verzamelen' op 20 september (67,50 euro in plaats van 75 euro). Onbeperkt toegang tot de beurs op zaterdag 20 en zondag 21 september en Unseen Magazine zijn bij de prijs inbegrepen. Kaarten zijn te bestellen bij http://unseenamsterdam.com/buy-tickets onder vermelding van de code TR2014.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden