Een fluitketel op het gas, een dampend bord eten op tafel

Manifestatie Noorderlicht. Hoofdtentoonstellingen 'Common Lives' en' Vijftig jaren van toekomst' in de Der Aa-kerk tot 5 november. Catalogus ¿ 37,50, informatie 050-634672/050-3634672.

'Common Lives' is het resultaat van een zoektocht naar foto's die een positief, opbouwend beeld geven van de mensheid. De media informeren ons, aldus de organisatoren, met gruwelijke beelden uitgebreid over wat er in de wereld aan de gang is. Maar onze betrokkenheid neemt af naarmate ons opnamevermogen verzadigd raakt. Daarom geven behalve de hoofdtentoonstelling in de Der Aa-kerk zestien andere exposities juist een gevarieerd beeld van wat onder hoopvolle fotografie kan worden verstaan. Misschien dat onze betrokkenheid bij anderen daardoor wordt vergroot. De Amerikaanse fotograaf Peter Menzel begon in 1994 het project 'Material World' waarin hij het dagelijkse leven van een aantal 'gemiddelde' families uit verschillende landen vastlegde. Hij liet de familieleden tussen hun buitenshuis uitgestalde bezittingen poseren en maakte hiervan 'The Big Picture'. De foto's geven niet alleen een mooi beeld van ieders afzonderlijke materiële bezittingen, maar ook van de onderlinge verschillen en overeenkomsten. In het intrigerende project 'Hay on the highway' van de Finse fotografen Hendrik Duncker en Yrjo Tuunanen zien we geënsceneerde kleurenfoto's van verschillende plattelandsfamilies. De fotografen voerden uitgebreide discussies met de betrokkenen over hun levenswijze en over hun ideeën ten aanzien van het stereotiepe beeld van het romantische boerenleven. Een in scène gezette foto van een feestje bij een van de families thuis siert terecht de voorkant van de mooi uitgevoerde catalogus van 'Common Lives'. De optimistische toon kenmerkt ook de foto's van Elliott Erwitt (1928), een van de beroemde leden van het foto-agentschap Magnum. Hij is vooral bekend van zijn humorvolle hondenfoto's maar in de Der Aa-kerk hangt nu een indrukwekkende keuze uit zijn gehele oeuvre. Zijn liefdevolle en warme beelden zijn eenvoudig onder het optimistische thema van 'Common Lives' te plaatsen. Datzelfde geldt ook voor de portretten van Jan Griffioen en van Koos Breukel. Griffioen maakte gestileerde portretten van homoseksuele stellen terwijl Breukel op een aanstekelijke manier uiteenlopende mensen vastlegde, zoals Rijk de Gooijer, die met pretlichtjes in zijn ogen de lens in kijkt. Maar het aardige van fotografie is haar meerduidigheid, dat wil zeggen, dat foto's op uiteenlopende manieren geïnterpreteerd kunnen worden. Een onderschrift of een titel geeft er betekenis aan. Foto's zijn dan ook gemakkelijk naar je hand te zetten. Julian Germain fotografeerde bijvoorbeeld het dagelijks leven van een alleenstaande oudere man in Portsmouth in Engeland, die, volgens de toelichting in de programmakrant, vooral de kleine dingen in het leven zou waarderen: “Hij luistert naar muziek en houdt zijn tuin bij. Geniet van kerstmis, maar kijkt dan weer uit naar het voorjaar en de zomer. Hij koestert de herinnering aan zijn overleden vrouw. Op veel manieren is Snelling (de geportretteerde - JvB) onschuldig aan de excessen van de moderne wereld.” De beelden tonen huis-tuin-en keukenvoorwerpen, zoals een fluitketel op het gas en een dampend bord eten op tafel. Het zijn foto's die met evenveel recht als uitzichtloos kunnen worden bestempeld. Datzelfde geldt ook voor de serie van Dario Mitidieri, die het keiharde leven van de straatkinderen in Bombay documenteerde. Natuurlijk ondervinden deze kinderen ook, zoals de tekst meldt 'onderlinge vreugde, vriendschap en liefde', maar dat neemt niet weg dat de beelden zelf van weinig optimisme getuigen. De thematische band knelt dus hier en daar maar desondanks is er veel waardevols in Groningen te zien. Ter ere van het 50-jarige bestaan van de fotografenvereniging GKf, waarvan bekende fotografen als Ed van der Elsken, Cas Oorthuys en Eva Besnyo lid waren (en zijn), is van honderd leden een foto geëxposeerd uit het jaar waarin zij lid werden. In 'Vijftig jaren van toekomst' hangt de foto van een zwoegende fietser uit 1968 (foto van Ad van Denderen) naast de 'witte fiets' uit 1966 die het begin vormde van het gelijknamige Amsterdamse plan (foto Cor Jaring). Ook bij deze expositie verscheen een mooie ingebonden catalogus waarin goed te zien is dat veruit de meeste GKf-fotografen de mens - met al zijn onvolkomenheden - centraal stelden. Van de vele exposities die op uitlopende Groningse locaties te zien zijn (zelfs de synagoge participeert) noem ik tot slot 'De Ketting' in de fotogalerie van de USVA. Het idee om verschillende fotografen op elkaars foto's te laten reageren mondde uit in twee sympathieke, onpretentieuze series die respectievelijk de multiculturele samenleving en 'handen' als onderwerp hebben. De foto's 'rijmen' onnadrukkelijk op elkaar en dat is aardig om te zien. Op de openingsdag ontbraken hier en daar de namen van de fotografen en de data bij het werk. Dat is jammer omdat de foto's een breed publliek aan zouden moeten spreken. Ook bleven verschillende exposities pas over twee of zelfs vier weken open te gaan, terwijl ze wel op de plattegrond staan. Het verdient dus aanbeveling om voordat u naar het noorden afreist te informeren naar de openingstijden.

Manifestatie Noorderlicht. Hoofdtentoonstellingen 'Common Lives' en 'Vijftig jaren van toekomst in de Der Aa-kerk tot 5 november. Catalogus f. 37,50 november, informatie 050-634672/050-3634672.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden