Een financiële dans opent het formatiebal

Met een 'sterk gevoel van urgentie' begonnen de onderhandelteams van PvdA en VVD afgelopen maandag aan een nieuwe formatieweek. Voor het eerst op de agenda: De Inhoud.

Maar wat er allemaal onder die inhoud viel, daarnaar was het vooral gissen. Zelfs voor de koningin, die er met slechts een 'beleefdheidsbezoekje' van de haar vast niet volslagen onbekende informateurs Bos en Kamp er deze ronde wat bekaaid vanaf komt.

Wat in ieder geval vaststaat, is dat het formatiebal met een financiële dans is geopend. Maandag was minister van financiën Jan Kees de Jager te gast, geflankeerd door zijn hoogste ambtenaar Richard van Zwol. Ook Klaas Knot van De Nederlandsche Bank en Coen Teulings van het Centraal Planbureau schoven aan. "Het is goed om met het geld te beginnen", liet Samsom zich in een zeldzame vlaag van openheid ontvallen. "Buitengewoon nuttig", oordeelde Rutte.

En verder? Er was het nieuwtje van de NOS dat de baan van Gerd Leers wel eens opgeheven zou kunnen worden, maar dat viel vervolgens weer niet te bevestigen bij VVD of PvdA. "Radiostilte", glimlachten de persvoorlichters tevreden.

Om de grauwe herfstdagen gevuld met mededelingen als 'het werk komt op gang', 'de sfeer is goed' en 'we houden de vaart erin' door te komen, kan je het soms dan ook maar beter buiten de muren van het Binnenhof zoeken.

Bijvoorbeeld in Amsterdam, waar in debatcentrum De Balie over de formatie werd gefilosofeerd door politieke zwaargewichten als PvdA-senator Klaas de Vries, in 1994 informateur bij Paars I, en VVD-coryfee Ed Nijpels. Eenvoudig is het dit keer niet, denken de twee. "Een tamelijk ingewikkelde formatie. Want laten we wel wezen: de kiezer koos niet voor het midden", stelt Nijpels vast. "De kiezer koos voor links, met als representant de PvdA, of voor rechts, waar de VVD zich profileert. Als ze het samen moeten doen, moeten er keuzes gemaakt worden die geweldig veel pijn doen bij kiezers en achterban van beide partijen."

Kortom, een rotklus. Maar als-ie lukt, lukt-ie snel. Nijpels: "Rutte en Samsom zijn realisten. Ze zullen snel doorbijten." Klaas de Vries: "Snelheid is de legitimatie van dit rood-blauwe kabinet. Het is crisis. Maar als het er niet snel is, komt het er ook niet." De Vries gokt op een week of zes, hooguit acht. "Als het tot het einde van het jaar duurt, zou dat schandalig zijn."

Hoe lang het ook moge duren, aan goedbedoelde adviezen in ieder geval geen gebrek. Ook deze week stroomden ze binnen.

Soms van mensen binnen de politiek, zoals PvdA-senator Han Noten die in een open brief aan NRC Handelsblad schreef dat een meerderheid in de Eerste Kamer toch echt wel nodig is voor een stabiel kabinet.

En soms van buiten de politiek, zoals de brandbrief van Buma / Stemra over de 'benarde positie van muziekauteurs' of de boodschap van de verenigingen van Defensiepersoneel dat inzet van het leger de rellen in Haren had kunnen voorkomen.

Wat gebeurt er met al die adviezen? Nijpels en De Vries hebben zo hun vermoedens, bleek in De Balie. Nijpels: "Ik heb thuis twee keer twee meter papier liggen. Van twee formaties. De meeste enveloppen zijn ongeopend." Het recept van De Vries is zowaar nog eenvoudiger: "Je luistert gewoon niet naar die belangengroepen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden