Een film maken met enkel schilderijen

Loving Vincent' is de eerste speelfilm waarvan alle plaatjes, oftewel frames, zijn geschilderd. De keuze voor de op z'n zachtst gezegd nogal omslachtige techniek ontstond toen de Poolse regisseur Dorota Kobiela, zelf opgeleid als schilder, genoeg had van de 'platte' gewone filmbeelden die ze voor haar films gebruikte. Ze stuitte op de brieven van Van Gogh, en kreeg een idee: waarom niet een film maken van schilderijen?

Wat eerst een filmpje van vijf minuten zou worden, groeide in de samenwerking met regisseur Hugh Welchman (inmiddels ook haar partner) uit tot een volledige speelfilm van anderhalf uur. Welchman was al bekend met animatietechnieken door onder andere zijn met een Oscar bekroonde verfilming van 'Peter en de wolf'.

Ze bedachten een verhaal waarin Armand Roulin, een zoon van de postbode die Van Gogh twee keer portretteerde, kort na de dood van de kunstenaar onderzoekt waarom en hoe Van Gogh is overleden. Roulin reist langs de plaatsen waar Van Gogh de laatste maanden van zijn leven verbleef, en spreekt met een aantal 'bekenden', zoals dokter Gachet en Père Tanguy, de verfleverancier.

Eerst filmden ze hun verhaal met acteurs, met op de achtergrond een blauw decor. Vervolgens werden tachtig kunstenaars geselecteerd, die elk frame met de hand naschilderden in olieverf, en de achtergronden zo Van-Gogh-achtig mogelijk invulden. Maar hoe leer je tachtig mensen te schilderen als Van Gogh?

De regisseurs gingen te rade bij het Van Gogh Museum, waar ze al jaren onderzoek doen naar de techniek en het materiaal dat Van Gogh gebruikte. "Ze hadden een opmerkelijk uitgebreide lijst met vragen - inhoudelijke vragen natuurlijk, over details van het leven van de kunstenaar, maar ook vragen over de verf, over welke kwasten hij gebruikte, en zijn techniek", zegt Teio Meedendorp, onderzoeker bij het Van Gogh.

Van Gogh schilderde snel, hij liet de olieverf niet of nauwelijks tussendoor drogen - ideaal voor het filmproject. Want in plaats van elk frame helemaal opnieuw te schilderen, werkte het team met één doek per shot, dat voor elk frame een heel klein beetje werd aangepast en dan gefotografeerd. Op die manier bleven er uiteindelijk 377 schilderijen over, met daarop steeds het laatste frame van een scène.

Meedendorp: "Heel belangrijk is dat Van Gogh weliswaar heel snel schilderde, maar wel een duidelijke opbouw in zijn hoofd had. Zo'n trefzekerheid beheers je pas na jaren ervaring. Als je simpelweg de afbeelding imiteert, val je door de mand. Maar wat ik tot nu toe heb gezien was heel aardig, het is een sympathiek verhaal, en het is ze gelukt niet té krampachtig de schilderijen na te bootsen."

Toch blijft het een riskante onderneming. Een schilder maakt een andere wereld, maar hoe dynamisch de verf ook is aangebracht, het schilderij blijft statisch. Het is aan de toeschouwer om in gedachten in de schilderij-wereld te stappen, en daar een sfeer, geluid, de geuren, de smaken, en een verhaal bij te denken. Net als bij een boekverfilming zou het goed kunnen dat deze 'schilderijverfilming' niet bij alle kunstliefhebbers in de smaak zal vallen.

De eerste twintig minuten van 'Loving Vincent' worden vanavond vanaf 19.00 uur getoond in het Van Gogh Museum in Amsterdam. Meer informatie is te vinden op: join.lovingvincent.com

Tachtig kunstenaars schilderden elk filmframe met de hand na in olieverf

Boven en onder: voorbeelden van de beschilderde frames uit de film.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden