Een fikse allergie tegen deals met criminelen Kroongetuige moet hoe dan ook wel boeten

De baas van het openbaar ministerie, super-pg Joan de Wijkerslooth, is allergisch voor deals met criminelen. Misdadigers die makkers in het kwaad erbij lappen om er zelf beter van te worden, doen hem denken aan een cartoon van de papegaai met een boevenmasker op.

DEN HAAG - Zelfs nu een van zijn prominentste officieren van justitie, de Amsterdamse aanklager Koos Plooy, met de dood wordt bedreigd, blijft de voorzitter van het college van procureurs-generaal erbij dat overeenkomsten slechts in uiterst bijzondere zaken worden gesloten.

In de zaak Liquidatie-Plooy gaat het sluiten van een akkoord te ver, vindt De Wijkerslooth. Een 24-uurs beveiliging is voldoende, meent de super-pg.

De kroongetuige zegt te kunnen vertellen wie een huurmoordenaar op Plooy wil afsturen. Als toegift schijnt de kletsende crimineel ook te willen verklaren hoe het zit met de criminele afrekeningen in de hoofdstad. De man zou meer weten van de liquidaties van de Mokumer maffiosi Sam Klepper en Jan Femer.

Een bijna niet af te slaan aanbod voor het openbaar ministerie. Ware het niet dat de verklikker te veel vraagt, vindt De Wijkerslooth. Zijn aangeboden waar is te karig om de gunst waarom de verrader vraagt te honoreren. Daarom is de (wettelijk verplichte) aanvraag voor het sluiten van een overeenkomst door het college afgewezen.

De spijkerharde stellingname van De Wijkerslooth heeft te maken met zijn beeld van kroongetuigen. Dat zijn per definitie onbetrouwbare getuigen, die altijd overvragen. Ooit zag hij in het tijdschrift The New Yorker een cartoon, vertelde De Wijkerslooth bij het Leidsch Juridisch Genootschap. Er was een papegaai op een stokje in de dierenwinkel op te zien. Het beest heeft zo'n zwart boevenmaskertje op. De klant vraagt: ,,Praat ie?'' De verkoper: ,,Alleen als hem volledige immuniteit wordt gegarandeerd.'' Met andere woorden: als hem wordt verzekerd dat hij vrijuit gaat.

Het schoonpoetsen van het strafblad is precies het angstbeeld van de topman van het openbaar ministerie. In ruil voor een belastende verklaring kunnen, wat De Wijkerslooth betreft, nimmer de eigen misdaden van een crimineel worden kwijtgescholden.

,,Daarom is het maximale dat het openbaar ministerie kan aanbieden, dat de officier van justitie een derde van de voorgenomen eis zal aftrekken'', zegt Wim de Bruin van het landelijk parket van het OM. Met de aantekening dat het de rechter vrijstaat zich niets van de deal aan te trekken.

De Wijkerslooth is dan wel allergisch voor overeenkomsten met criminelen, dat houdt niet in dat er soms toch met zijn instemming deals worden gesloten. Echt storm loopt het niet met aanvragen om deals te toetsen. In 1998 waren dat er drie, in 1999 en 2000 twee, in 2001 zes. Vorig jaar werd er zelf geen verzoek gedaan.

De super-pg ziet geen reden zijn terughoudendheid te laten varen. Ook niet als het gaat om iemand van zijn mensen, die rechtstreeks te maken heeft met nietsontziende criminelen. Als spookbeeld heeft hij niet slechts de cartoon met de papegaai voor ogen. In het OM-huisorgaan Opportuun denkt hij terug aan zijn tijd als landsadvocaat.

Het bericht komt dat de commissie-Van Traa de IRT-affaire zal gaan onderzoeken. Daaruit zal later blijken dat het OM onwettige deals sloot met criminelen. De Wijkerslooth waarschuwt de toenmalige super-pg Arthur Docters van Leeuwen dat het OM het zwaar te verduren kan krijgen. Die antwoordt: ,,Maak je geen zorgen, mijn drijfvermogen is enorm.'' De laconieke houding van zijn voorganger is niet de stijl van De Wijkerslooth. Ook onder de druk van zijn officier van justitie Fred Teeven en zijn medestanders, die tot het uiterste willen gaan om misdadigers -zeker die magistraten bedreigen- achter de tralies te krijgen, wijkt hij niet.

Ook kan de gedachte dat er in de eigen kluis van het OM zo'n gewichtige verklaring ligt van wat Italiaanse boeven een pentiti (een zangvogeltje) noemen, hem tot nu toe niet verleiden een deal te sluiten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden