EEN FIETSTOCHTJE VAN NIKS OM DE RONDE HOEP

Groengebied Amstelland heeft een fietsrouteboekje uitgegeven: 'Fietsen door Amstelland, Route De Ronde Hoep'. Het is te koop voor ¿ 7,50 bij VVV Amstel- en Meerlanden, Plein 1960 in Amstelveen, en telefonisch te bestellen bij Groengebied Amstelland, 02963-5656.

Via de brug over de Amstel kom je Ouderkerk in. Je rijdt rechtsaf over het Hoger Eind Zuid en gaat door de Kerkstraat langs de Portugees-Israëlitische begraafplaats over de Korte Brug meteen linksaf langs de Bullewijk. Aan de overzijde van het riviertje staan schietwilgen op de kade langs de begraafplaats, sommige gewikkeld in een mantel van donkergroene klimop. De vaak fraai gebeeldhouwde zerken zijn nog bedekt met groene dekzeilen: marmer kan slecht tegen de inwerking van vorst. Pimpel- en koolmezen, een roodborst, een tjiftjaf en twee boomkruipers zingen in geboomte en struikgewas.

Je laat al gauw rechts de laatste Ouderkerkse huizen achter je. In de boomgaard van de boerderij 'Zorg en Hoop' staan de narcissen in volle gele bloei. Kokmeeuwen dobberen op de rivier of zwermen over het water. Aan de overzijde ligt nog een betrekkelijk nieuwe wijk van Ouderkerk. Langs de oever zijn jachten afgemeerd. Een troepje kuifeenden drijft op de korte golfjes, de mannetjes streng zwart en wit, de vrouwtjes somber donkerbruin, beide geslachten met fonkelend goudgele ogen.

Bollenvelden

Klein hoefblad en al veel paardebloemen kleuren pleksgewijs de berm van de dijk geel. Daartussen zorgen veel bescheidener kleine veldkers en madeliefjes voor wat wit. Kakelend trekt een troep kauwen van de weiden in de richting van het dorp. Bollenvelden van narcissen en hyacinten ter hoogte van de reeks woonboten in de Bullewijk zijn iets nieuws in de polder.

Als je eenmaal onder de A-9 door bent gereden, ligt de Ronde Hoep open en wijd voor je. Bij de eerste boerderij, 'Werkloon', wordt de grote treurwilg al geelgroen. Er zitten kleine kromme katjes tussen het ontluikende blad aan de lange slierende twijgen. In het smalle boezemland komen de dotters al flink in bloei. In mei ziet de rivieroever hier roze van de echte koekoeksbloemen.

Voor de boerderij Kerklust uit 1907 bij de volgende bocht van de rivier bloeit paarse dovenetel uitbundig om de voet van een kortgeleden drastisch gesnoeide plataan. Er staan gelukkig nog veel knotwilgen en essen langs de dijk, die helaas over grote afstanden is afgerasterd om er schapen te laten grazen. Daarom vind je er nu ook geen dijkhellingen meer goudgeel van het speenkruid, zoals vroeger.

Bij de herberg De Voetangel zijn futen bezig met hun baltsritueel. De kopveren wijd uitgezet liggen ze tegenover elkaar, af en toe schuddend met de kop. Zes meerkoeten drijven in een kring bij de dorbruine rietkraag langs de oever. Met opgeheven vleugels dreigen ze elkaar in de veren te zullen vliegen. Scholeksters lawaaien op de weilanden.

Na het ophaalbrugje dat de Holendrechterpolder met de Ronde Hoep verbindt, heet de Bullewijk Waver en is de rivier de grens tussen de provincies Noord-Holland en Utrecht. De dijk volgt het kronkelende watertje dat sinds de middeleeuwen niet van bedding veranderde. Ook aan de Waver bloeien de dotters. De bruine fakkels van grote lisdodde in de rivier vallen uiteen tot grijzig vruchtpluis, dat in vlokken verwaait.

Het poldergemaal aan de Waver is een plekje om even te blijven. Twee paren kieviten duikelen boven een hele troep kok- en stormmeeuwen, die in de weide wormen staan te trappelen. Hun luide strijdkreet klinkt heel anders dan het uitdagende "kie-oe-wiet", dat de mannetjes tijdens de baltsvlucht laten horen. Veel kokmeeuwen, bijna allemaal met donkere kop, zijn al gepaard. Twee aan twee staan ze naast elkaar.

Tegenover het gemaal zijn de zwarte elzen in het brede boezemrietland al uitgebloeid. Daar ligt ook een oude boerderij achter leilinden. Ernaast staat een berk vol heksenbezems. Terwijl ik ernaar kijk, klinkt achter mijn rug de baltsroep van de tureluur: "keloeje.... keloeje....."

Een paar honderd meter voorbij de buurtschap Stokkelaarsbrug ligt aan de Waverdijk weer een boerderij achter leilinden. Het gras onder aan de dijk voor het huis met rood met witte luiken moet er drie weken geleden prachtig hebben uitgezien, want het staat vol sneeuwklokjes, die nu zijn uitgebloeid. Het grijsgroene blad staat er nu bij als slordig haar. Net als bij een van de volgende boerderijen, Waver 37B, waar een rij wit bloesemende kroosjes, wilde pruimeboompjes, langs de sloot staat. Een witte kwikstaart trippelt wippend met de lange staart onder aan de slootoever. Aan de overkant klinkt het rollende liedje van een winterkoning in het struikgewas op een boerenerf.

Leilinden werpen grillige schaduwen op de lichtgrijs gepleisterd muur van de boerderij Waver 34. Duiven koeren op het dak en een bonte mengeling van alles wat nu in het tuincentrum aan bloeiends te vinden is, siert de voortuin.

"Wietowietowietowietowietowiet..." Daar was het wachten op. Als afgesproken beginnen de grutto's in de Ronde Hoep tegelijk te roepen met een paar in de Noordelijke Polder aan de andere kant van de Waver. Achter elkaar schieten ze in wilde vaart langs de lentehemel met omhoog torenende witte stapelwolken.

De weiden van de Noordelijke Polder zijn van de Waverdijk af goed te overzien. Twee nijlganzen, vier zwarte kraaien, een clubje fazanten, meerkoeten, een paartje knobbelzwanen, een blauwe reiger en een haas zijn in een oogopslag waar te nemen.

In de buurtschap Waver beschaduwen paardekastanjes de oude boerderij Waver 29, het rieten dak onder een dikke deken van fluweelgroen mos. De boerderij is typisch voor de streek, in T-vorm gebouwd, met een kaaskelder onder de opkamer in het hoge woonhuis. Wat verder aan de dijk zie je nijlganzen samen met Indische ganzen en ander exotisch watergevogelte ingeperkt bij een boerderij. Wellicht is het paar in de wei ervan afkomstig, want al is de nijlgans inmiddels in ons land ingeburgerd, er komt nog steeds nieuw bloed uit gevangenschap bij.

Hoogteverschil

Na de buurtschap heet de rivier Oude Waver. Links liggen de elzen- en berkenbossen, rietlanden, plassen en kreken van de polder Botshol, voor het grootste deel eigendom van de Vereniging Natuurmonumenten. Rechts strekt zich nog steeds de Ronde Hoep uit, met in het westen de massieve Urbanuskerk van Nes aan de Amstel. Nog wat verder kom je over een ophaalbrugje op de andere oever van de Oude Waver. Staand op de dijk valt je het hoogteverschil van bijna drie en een halve meter op tussen de polder Groot Mijdrecht en de Ronde Hoep. Dat komt omdat Groot Mijdrecht is uitgeveend en de Ronde Hoep niet. Die is alleen ontwaterd.

Langs de kronkeldijk bloeit speenkruid en een enkel fluitekruid. Het mos purpersteeltje bedekt met een vacht van rode kapselstelen stukken steen en hout. Bij het voormalige fort Nessersluis, nu een opslagplaats van een wijnkoper, vliegt een sperwer uit een populier. Een veldleeuwerik tiereliert hoog in het blauw boven de polder. Ik verwelkom zijn gezang met blijdschap, want ik had het gemist. Leeuwerikzang hoor je tegenwoordig aanmerkelijk minder dan zo'n tien, twintig jaar geleden.

Met de pont (voor twee kwartjes) ga je de Amstel over en dan meteen rechtsaf over de Amsteldijk naar Nes. Grutto's roepen boven de Bovenkerkerpolder. Er zijn er gelukkig nog genoeg in Amstelland.

NATUUR DEZE WEEK

Veel vogels zijn druk bezig met de nestbouw. De eksters begonnen er al meer dan een maand geleden mee. Vorige week meldde ik nestelende staartmezen. Nu zie je merels in de tuin met een snor van bijeengegaarde planteworteltjes. Huismussen rukken aan strootjes, die ze meenemen naar een plek onder de dakpannen. Vooral in de vroege morgen zingen al heel wat vogels: merels, roodborsten, zanglijsters, kool-en pimpelmezen, tjiftjaffen, winterkoningen, heggemussen en vinken. Het heermoes, ook wel akkerpaardestaart genoemd, is een sporeplant, die nu de grond uit komt met honderden bleekbruine sporenaren. Die hebben de vorm van een kolf en zijn bedekt met gesteelde plaatjes, die wat op punaises lijken. Uit de aren komt stoffijn poeder, de sporen waarmee deze plant zich verspreidt.

Nu bloeien niet alleen de kroosjes en kerspruimen in parken en plantsoenen, die doorgaans sleedoorn worden genoemd, ook de wilde sleedoorns, die vooral in het oosten van het land in hagen groeien, hebben zich in een witte bloesemwade gestoken. Alles wordt groen. De meidoorns zitten helemaal vol blad, de veldesdoorn of Spaanse aak, de haagbeuk, de kardinaalsmuts, de vuilboom, de hazelaar en de rode kornoelje lopen uit, de sneeuwbessen hebben zich in pril groen gehuld, zelfs de bloeiende wilgen krijgen al jong blad. De paardekastanje maakt 'handjes', dat wil zeggen dat het handvormige blad dat uit de kleverige knoppen komt, zich als een hand uitspreidt. De populieren bloeien. De straat onder de bomen ligt vol afgewaaide dieprode meeldraadkatjes.

EN VERDER

Vandaag is het zadendag in de Botanische Tuinen van de Utrechtse Universiteit. Er zijn vijftig speciale zaden uit de eigen collectie te koop, zaden die niet te vinden zijn in de catalogi van zaadhandelaren. Deskundigen geven adviezen over het zaaien en andere vermeerderingstechnieken.

De tuinen van Fort Hoofddijk liggen in de Uithof, Budapestlaan 17 in Utrecht en zijn open van 10 tot 16 uur. Entree ¿ 5,- , voor kinderen tot 12 jaar ¿ 2,-. De KNNV Vereniging voor veldbiologie organiseert dit weekend twee wandelingen met als thema hommels ter herdenking van Jac. P.Thijsse, die vijftig jaar geleden overleed. Vandaag in Drachten in de Galhoek van 11 tot 12 uur, morgen in Winterswijk van 14 tot 16 uur (daar even bellen waar precies: 05430-20714).

Morgen begint om 11 uur een lente-excursie in de oeverlanden ten noorden van het Nieuwe Meer bij Amsterdam onder leiding van Tello Neckheim, Kees Wabeke en Anja Wiers. Volg vanaf het viaduct na de Schinkelsluizen de bordjes met pijlen naar het verzamelpunt, het veldstudiecentrum 'De Waterkant' aan het Anton Schleperspad. De excursie kost niets voor leden en donateurs van de vereniging 'De Oeverlanden Blijven'. Anderen betalen ¿ 2,50.

Van 30 maart tot en met 27 april zal op donderdagavonden van 19.45 tot 22.15 uur een cursus 'Voorjaarsbloemen (her)kennen door tekenen en schilderen' worden gegeven door IVN-ster Monique van der Voort. Om mee te doen is geen tekenervaring nodig. De hele cursus kost ¿ 65,- per persoon inclusief materiaal. Informatie en opgave bij Ronald Rave, Elisabeth Wolffstraat 65 c, 1053 TS Amsterdam, tel. 6837843/6161399.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden