Een festival werkt wel, folderen op straat niet

Een breakdancebattle, gisteravond, tijdens het Haagse festival de 'VekiezingsNâch'. (FOTO JOÿL VAN HOUDT) Beeld Joel van Houdt
Een breakdancebattle, gisteravond, tijdens het Haagse festival de 'VekiezingsNâch'. (FOTO JOÿL VAN HOUDT)Beeld Joel van Houdt

Stembureaus zijn langer open en politici folderen de klok rond. Toch blijft naar verwachting de helft van de mensen vandaag thuis.

Jozias van Aartsen werd bijna verdrukt op de Haagse Markt. Op die koude woensdagochtend, twee weken geleden, deelde hij T-shirts uit met de tekst ’Ik ga niet stemmûh, anders heb ik niets te klagûh!’. Ze waren gratis, en razend populair.

Het is te hopen dat de marktbezoekers het ludieke van de tekst inzien. Den Haag probeert haar burgers vandaag als nooit tevoren naar het stembureau te lokken. Vannacht om twaalf uur ging het eerste stemkantoor in de binnenstad open tijdens een heus festival, de ’VekiezingsNâch’. Stemmen kan vandaag ook in een speciale bus en tram die zich dwars door de stad verplaatsen.

De gemeente Den Haag heeft voor de promotie ervan 450.000 euro uitgetrokken. Het doel is duidelijk: een opkomst creëren die ruim boven de 50 procent ligt. In 2006 was dat nog 47,7, 10 procent onder het landelijk gemiddelde.

Veel gemeenten worstelen met tegenvallende opkomstcijfers. Daar is wel degelijk wat aan te doen, zegt directeur Gerrit Voerman van het Documentatiecentrum Politieke Partijen. Gemeenten moeten laten zien dat er wat belangrijks gebeurt. „Sfeer creëren werkt goed”, weet Voerman. Bijvoorbeeld met een avondvullend festival, zoals in Den Haag en Groningen gebeurt.

Wat nog meer werkt: canvassen, persoonlijk contact met de kiezer. „Het helpt ook wanneer politici duidelijk stelling nemen”, zegt Voerman. „Polarisatie bevordert de opkomst.”

De Vrije Universiteit deed onderzoek naar de opkomstbevordering in Almere bij de vorige verkiezingen. De onderzoekers ontdekten dat partijen veel energie verspilden aan activiteiten ’die weinig zoden aan de dijk zetten: telefonische campagnes, e-mails, tv- en radiospotjes, folderen op straat’. Het bleek grotendeels weggegooid geld.

Groningen en Den Haag lopen voorop met hun opkomstbevordering. De Groningse burgemeester Peter Rehwinkel zou afgelopen nacht zijn stem uitbrengen in cultuurcentrum De Oosterpoort. Daar ging klokslag twaalf uur de deur open. Hoewel het nachtelijk stembureau voor iedereen open was, hoopte de gemeente vooral de nieuwe stemmers – van 18 tot 22 jaar – te bereiken. Voor hen was er gisteravond ook het gratis feest ’Nachttien’.

De stad zet nog een andere troef in: de burgemeesterskamer. Gisteren tekende Rehwinkel er nog stukken achter zijn massief houten bureau. Vandaag doet het dienst als stemlokaal. Rehwinkel heeft zijn familiefoto’s laten staan.

Of al die initiatieven werken? Er blijft een kern van ’rationele boycotters’ en ’fundamentalistische opposanten’ die het stembureau zullen blijven mijden, stellen de VU-onderzoekers. Wie wel te overtuigen zijn: de ongeïnteresseerden en de ’ontevreden klagers’. De eerste groep moet je overladen met informatie. De tweede heeft, volgens het onderzoek, een prikkel nodig. Vertel ze dat ze ’de huidige machthebbers naar huis kunnen sturen’. Dat moet werken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden