Een familiedrama, een tijdsbeeld

Twee broers, twintig jaar na hun vaders dood

Wat voorafging: in 'Vervolging', het eerder verschenen deel van Alessandro Piperno's familiesaga, lazen we hoe een briljante kinderarts, Leo Pontecorvo, het slachtoffer werd van lasterlijke aantijgingen door de twaalfjarige Camilla. Na het smeuïge bericht in het achtuur-journaal dat Pontecorvo het meisje zou hebben verleid, volgden een mediabombardement en een onbegrijpelijk apathische reactie van zijn eigen gezin. De eens zo succesvolle man trok zich daarop terug in het souterrain waar hij eenzaam wegkwijnde en stierf, als een moderne incarnatie van Kafka's Gregor Samsa.

Deze bizarre lijdensweg en het nauwkeurig verdrongen psychische trauma zinderen subtiel maar pijnlijk na in het tweede deel van deze Joodse familiesaga. Er zijn twintig jaar verstreken. Meteen na Leo's dood heeft zijn vrouw Rachel haar leven en dat van haar zoons verrassend voortvarend terug op de rails gezet. Daarna zijn de jongens groot geworden en hebben eigen levens en carrières opgebouwd: de ambitieuze, introverte Samuel heeft furore gemaakt in de wereld van internationale handel en financiën. De extraverte, maar aanmerkelijk futlozere Filippo heeft een doctoraal medicijnen - hoofdzakelijk een eerbetoon aan zijn overleden vader - en werkte voor Artsen zonder Grenzen, voordat hij totaal onverwacht in de spotlights belandde met een animatiefilm over het kinderleed dat hij in verschillende verre landen van dichtbij heeft meegemaakt.

Deze twee broers Pontecorvo zijn 'de onafscheidelijken' uit de titel. Twee decennia na het schandaal dat hun vader meedogenloos de afgrond in zoog en henzelf totaal ontredderd en beschaamd achterliet, beleven ze ieder hun eigen levenscrisis, die onvermijdelijk ook het familietrauma weer naar de oppervlakte brengt.

De verwende wereldburger Samuel heeft na jaren van lucratief opereren zijn hand levensgevaarlijk overspeeld. Zijn wake-up-call is een angstaanjagend voorval in Tasjkent, een 'kerel met stinkende adem die een pistool op zijn ballen richt'. Financieel is hij door zijn fatale misstap geruïneerd en ook privé zit hij in een lastig parket. Hij staat weliswaar op het punt te trouwen met Silvia (ondanks zijn impotentie), maar hij is recentelijk verslingerd geraakt aan een jonge studente kunstgeschiedenis met wie hij het geheim van een beschamende obsessie voor zelfbevrediging deelt.

Het leven van zijn broer Filippo ondergaat eveneens een periode van grote turbulentie. Hij is getrouwd met een neurotisch tv-sterretje, dat ondanks een stagnerende carrière hardnekkig blijft hopen op dé grote doorbraak. Ook Filippo's liefdesleven is verdord, zo verdord zelfs dat hij stiekem de webforums leest waar mannelijke fans de lichaamsdelen van zijn vrouw verafgoden. Sinds jaar en dag bedriegt hij haar, en vanwege de talrijke vrouwen die afkomen op zijn artistieke succes steeds vaker. Zijn animatiefilm raakt miljoenen harten en bereikt in korte tijd cultstatus. Maar terwijl Filippo wordt overspoeld door media-aandacht verandert zijn leven in een nachtmerrie, omdat extremistische moslims aanstoot nemen aan enkele scènes uit de film en de maker met de dood bedreigen. Uiteindelijk moet een nieuwe identiteit hem beschermen tegen deze fatwa.

De lange ontknoping bevat allerlei onthullingen en onverwachte wendingen. In het souterrain waar Leo ooit wegkwijnde en waar Rachel nu haar artsenpraktijk heeft, worden eindelijk taboes doorbroken en krijgen verdrongen leed, frustraties en ondraaglijke schuldgevoelens de vrije loop. Later volgen nieuwe verrassingen, zoals de ware identiteit van de verteller, tevens de maker van de mysterieuze tekeningen die beide delen van dit tweeluik vergezellen en nauw verweven zijn met de vertelde gebeurtenissen.

Afgezien van een meesterlijk vertelde familieroman, is 'De onafscheidelijken' ook een boeiend tijdsdocument. In Samuels levensloop verwerkt de schrijver de kosmopolitische sferen en succesverhalen van de jaren negentig, maar ook het begin van de negatieve spiraal, met de kredietcrisis en het faillissement van Lehman Brothers. In Filippo's verhaal speelt de dreiging van geweld in de wereld na 9/11 een grote rol. Maar over hun beider levens is vooral de schaduw blijven hangen van die ene nieuwsuitzending van 13 juli 1986 waarmee alles voor altijd veranderde. Het was een voorbode van een wereld die binnen enkele decennia volledig in het teken kwam te staan van nieuwe media met nog meer macht over alle aspecten van onze levens.

Alessandro Piperno: De onafscheidelijken. Met illustraties van Werther dell'Edera. Vertaald door Rob Gerritsen. Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen; 384 blz. euro 24,95

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden