UPDATE

Een extra stukje tekst om het wantrouwen te bezweren, maar meer dan dat krijgt May niet

De Britse premier Theresa May arriveert donderdag in Brussel voor de bijeenkomst met 27 andere regeringsleiders. Beeld Reuters

Zelfs May verwachtte geen onmiddellijke doorbraak over de brexit. Die kwam er ook niet, donderdag in Brussel. Wel hebben de 27 EU-leiders een tekst aangenomen waarmee ze de zogenoemde ‘backstop’ willen voorkomen.

Een turbulente brexitweek eindigde donderdagavond met een lichte anticlimax. Op de laatste Europese top van het jaar, waarin de brexit tegen wil en dank toch weer centraal stond, hadden 27 regeringsleiders geen kerstcadeautjes meegenomen voor hun veelgeplaagde Britse collega Theresa May. 

De tekst is een handreiking aan May om het brexitakkoord, zoals het er ligt, door het Lagerhuis heen te loodsen. Op de top heeft zij de zorgen in het Britse parlement toegelicht. “Het zit vast op wantrouwen. Wat we hier uitspreken is een poging om dat weg te nemen”, zei premier Mark Rutte.

De extra garanties die May van de EU verlangt om de brexit-deal van november door het Britse parlement te krijgen, blijven tot na de jaarwisseling in de lucht hangen. “Ik verwacht geen onmiddellijke doorbraak”, zei May zelf al bij aankomst in Brussel, een dag nadat ze een vertrouwensstemming binnen haar Conservatieve partij had overleefd. “Wat ik wel hoop, is dat we zo snel mogelijk kunnen gaan werken aan de benodigde verzekeringen.”

Zoals zo vaak verstuurde de Litouwse president Dalia Grybauskaite bij het begin van de top weer de opmerkelijkste tweet. “Brexit-kerstwens: eindelijk besluiten wat je echt wil, dan zal de kerstman leveren”, schreef ze bij een foto van een (in plastic verpakte) kerstboom van chocola. De Britten moeten eerst maar eens in eigen huis orde op zaken stellen, wilde ze maar zeggen.

Geen letter

De 27 andere regeringsleiders zitten in Brussel op één lijn: aan het akkoord tussen Brussel en Londen, dat bij de vorige EU-top op 25 november werd bekrachtigd, zal geen letter worden veranderd. Hooguit komt er een extra politieke verklaring die vooral zal gaan over de ‘backstop’, de verzekeringsclausule die de onderhandelaars hebben ingebouwd om een harde grens tussen Ierland en Noord-Ierland te voorkomen.

Donderdagochtend lekte een concept-verklaring uit waarin stond dat de EU ‘klaar staat om te onderzoeken of een aanvullende verzekering kan worden verschaft’ over dat vangnet. Zulke verduidelijkingen mogen de brexit-deal echter in geen geval ‘veranderen of tegenspreken’.

Mogelijk zijn de formuleringen in die verklaring donderdagavond nog flink onder handen genomen door de regeringsleiders. Die luisterden aan het begin van het werkdiner eerst naar wat May hun te zeggen had en kwamen vervolgens met z’n 27’en bij elkaar om de wensen van Londen te bespreken. Een groot deel van dat overleg ging over de voorbereidingen op een ‘no-deal’-scenario, dat steeds waarschijnlijker wordt.

Ontgiften

Volgens premier Rutte was het vooral zaak om die hele discussie over de backstop te ‘ontgiften’. De vrees van veel brexiteers is dat Noord-Ierland en mogelijk het hele Verenigd Koninkrijk jarenlang tegen hun wil blijven vastgeketend aan een douane-unie met de EU, en dat ze zelf niet bij machte zijn om aan die situatie een einde te maken. De backstop wordt van kracht zolang er geen nieuw handelsakkoord ligt tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk.

“We gaan kijken of we kunnen verduidelijken dat die backstop iets is waar je helemaal niet aan wilt beginnen”, aldus Rutte bij aankomst. “Je hebt het als reserve-optie wel nodig, maar die optie is uiterst ongelukkig omdat je geleidelijk steeds meer verschillen krijgt.” Ook andere regeringsleiders onderstreepten dat de EU geen enkel belang heeft bij die noodoptie. Als die er dan toch komt, is het in ieders belang om die zo snel mogelijk te beëindigen.

Een andere vraag is welke juridische status de eventuele aanvullende politieke verklaring precies zal krijgen. Ook dat is niet iets wat op één top beklonken zal kunnen worden. Mogelijk zal die verklaring het meest gaan lijken op het ‘gezamenlijke interpretatieve instrument’ dat twee jaar geleden op aandringen van het Waalse parlement werd vastgeniet aan het Ceta-vrijhandelsakkoord tussen de EU en Canada.

Meer lezen over het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie? Op trouw.nl/brexit verzamelen wij de beste artikelen over de brexit.

Lees ook:

De ‘backstop’ in het brexitakkoord, wat houdt dat nu precies in?

Er gaat geen dag voorbij in de brexitdiscussie of het woord ‘backstop’ duikt ergens op. Wat is daar ook alweer de bedoeling van?

Theresa May: ze staat er nog, maar vraag niet hoe

Ze staat er nog, maar vraag niet hoe. Aangeschoten wild, beschadigde goederen, de metaforen over de gehavende staat waarin Theresa May zich op dit moment bevindt zijn niet van de lucht. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden