Een expeditie naar het onbekende

'Je wordt meegenomen in een surreële trip van een junk.' Roni Haver en Guy Weizman verleggen hun grenzen en maken een dansadaptatie van William Burroughs' boek 'Naked Lunch'.

Een paar dagen voordat het interview plaatsvindt is Guy Weizman opnieuw geboren. Dat gebeurt elke zomer als hij zich met een koffer vol boeken terugtrekt in de Negev-woestijn in het zuiden van Israël. Geen bereik op zijn telefoon, geen internet, elke dag één maaltijd die hij krijgt van een 'crazy cowboy' die hem daar een hut verhuurt. In die droogte, die immense hitte, schreeuwt zijn lichaam de eerste vier dagen moord en brand, daarna wordt het stil. Lezen, dat is alles. En 's nachts naar de miljoenen sterren kijken. Wat, als hij niet elk jaar dit moment van alles verslindende stilte voor zichzelf zou inbouwen? "Dan was ik allang dood geweest", lacht hij.

Hij heeft het nodig ergens een punt te zetten, om iets nieuws te kunnen beginnen. Met zijn dansgroep Club Guy & Roni reist hij de hele wereld rond, als hij althans in thuisbasis Groningen geen nieuw werk met zijn levenspartner Roni Haver aan het creëren is. Zijn leven is, kortom, een 'ratrace van uitdaging'. De aanknop is altijd ingedrukt. "Als ik die woestijnstop niet zou doen, blijf ik maar rennen en kom ik uiteindelijk nergens. De woestijn betekent voor mij landen in het land van mijn jeugd. De leegte mag je geest in de Negev overnemen, en alles wat je niet meer mee terug wilt nemen laat je er achter. De woestijn is groot genoeg."

En nu vult zijn hoofd zich weer langzamerhand met ideeën. Over een paar dagen is de studio weer vol met de leden van zijn dansgroep en beginnen de repetities voor de dansadaptatie van 'Naked Lunch' van William Burroughs. Dit controversiële boek, waarop Oscar van Woensel een theatertekst voor de groep baseert, is een nieuwe stap in Weizmans en Havers werk, dat je het beste kunt omschrijven als gelaagde cross-over van dans, muziek en theater. "Met een toenemende focus op literatuur", voegt Weizman toe. "De essentie van de tekst moeten we eerst goed articuleren voordat we ermee aan de slag gaan. Dat is in het geval van Naked Lunch heel moeilijk. Er is geen plot, je wordt meegenomen in de surreële en irrationele trip van een junk. Het boek gaat dus, grof gezegd, over drugs, en daar heb ik niet zo veel over te melden. Maar het boek is onontkoombaar door de vrijheid die eruit spreekt. Burroughs schrijft over de 'interzone', een plek waar niets duidelijk is en alles mag. Wij gaan proberen zo'n plek op toneel te creëren. Ik ga precies zeggen wat ik wil en denk niet na over de consequenties; het wordt een expeditie naar het onbekende."

Pornografisch
Burroughs' Naked Lunch is expliciet, en 'beyond', vindt Weizman. Het is gewelddadig, pornografisch en gaat verder dan waar de maag van veel mensen tegen is bestand. Gaan we dat ook op toneel zien? Weizman: "Toen het boek uitkwam was het een schok, via een lange omweg werd het uiteindelijk in 1959 uitgegeven. Ook nu is het boek niet gemakkelijk te lezen. We gaan met grenzen spelen, zeker. De voorstelling wordt als een trip: het begint leuk, wordt het mooiste wat je ooit hebt gezien en eindigt met een 'down'. Ik zeg niet dat de voorstelling per se vreselijk zal eindigen, maar we gaan wel door al die momenten heen. Van het licht zien, tot het laagste punt van het bestaan en dan - poef - de realiteit."

Weizman vindt het niet interessant dit verhaal te vertellen met dans alleen, het gaat erom een filosofische gedachte uit te dragen. Dat zit 'm in de wisselwerking van verschillende disciplines, die op een intuïtieve manier samenkomen. "Ons werk gaat over contrasten, is hardcore en down-to-earth en heeft tegelijk een spirituele kant. We zijn iets minder bezig met vorm en meer met inhoud. Dat is gevaarlijk om te zeggen, want iedere choreograaf is bezig met de inhoud, maar als maker kom je altijd op het punt dat je je afvraagt: waar gaat de aandacht naar uit? Hoe het eruitziet? Of mag het ook af en toe fout en lelijk zijn omdat het nodig is qua inhoud? Wij beginnen elk maakproces met drie weken rond de tafel: praten. Ik ga niet de vloer op zonder dat ik precies weet waarom. Het proces van passen maken komt bij ons het allerlaatst."

In tegenstelling tot het buitenland waar Club Guy & Roni vanaf het begin werd omarmd, werd hun werk in Nederland wisselend ontvangen. Weizman: "In het begin was het: wie zijn die ADHD-types die daar maar blijven springen en lawaai maken? Ik ben er trots op wij discussie opriepen". Tegenwoordig is de consensus meer: wat daar in het noorden gebeurt, moet we in de gaten houden. Het is nieuw. En verfrissend. Voor de Zwanen van de Nederlandse Dansdagen in oktober heeft de Club twee nominaties in de zak voor 'Midnight Rising'. In Rusland mocht Weizman een Golden Mask in ontvangst nemen voor 'l'Histoire du Soldat'. En een maand terug kreeg hij de Wessel Gansfort Cultuurprijs van de provincie Groningen.

Groningen
De Club is officieel stadsgezelschap van Groningen geworden, nadat Noord Nederlandse Dans in het nieuwe Kunstenplan het veld moest ruimen. Dat gezelschap was weer de opvolger van Galili Dance, het gezelschap van Itzik Galili die de dans in Groningen op de kaart zette, maar na tien jaar het noorden verliet omdat hij toch liever in de Randstad wilde zitten.

Groningen dus. "Ik vind het hier fantastisch", zegt Weizman. "In de tijd dat ik nog danste heb ik in Berlijn, Barcelona, Brussel en Amsterdam gewoond en voor het eerst heb ik de rust gevonden om na te denken. Als maker ben je heel gevoelig voor wat er om je heen gebeurt, dan moet je ook goed kiezen wat dat is. In Groningen kan ik naar mezelf luisteren. Ik kan niet zo goed tegen lawaai."

Dat zou je niet zeggen als je de dans en themakeuze van de Club op de korrel neemt. Rauw, luid, expliciet. Laatst nog in de coproductie 'Crash' met Noord Nederlands Toneel op het Oeral Festival over een groep mensen die opgewonden raken van auto-ongelukken. Het gevaarlijke, de zelfkant van dingen, is alom in het werk aanwezig. Weizman: "Uiteindelijk gaat alle kunst over zelfbevrijding. Dat rauwe ligt erin dat je vrijheid niet gratis krijgt, je moet ervoor werken. En je hoeft het pad ernaartoe niet netjes aan te harken".

En dan komen we als vanzelf weer bij Naked Lunch. Geen rauwer boek dan dat, en zeer belangrijk voor onze tijd, meent Weizman. "Naked Lunch' is het ultieme manifest van menselijke verbeeldingskracht. Onze creativiteit kan tot in het oneindige worden opgerekt. Ook als dat betekent dat je alles vernietigt. We zijn in deze tijd ongelooflijk beleefd en well educated, we lopen allemaal lekker mee met de wind. Maar tegelijk leven we in zekere zin in Aldous Huxley's 'Brave New World'. Ik vind het ook prettig als alles rustig en mooi is. Dat iedereen aardig doet en alles mooi wordt opgepoetst. Maar dat is niet de bedoeling van het leven, echt niet.

"'Naked Lunch' is de bijbel van het loslaten. Loslaten doet pijn, maar zo kom je wel ergens. Dat is geen pad dat zich lineair van a tot z beweegt, maar van g tot m, van b tot y. Zo zitten we als mens nou eenmaal in elkaar en zo wil ik voorstellingen maken."

'Naked Lunch'van Club Guy & Roni. Première 24 oktober Oosterpoort Groningen. Tournee t/m 8/2. www.clubguyandroni.nl

Roni Haver & Guy Weizman
In 1998 worden dansers Roni Haver (1972, Jeruzalem) en Guy Weizman (1973, Tel Aviv) door choreograaf Itzik Galili naar Groningen gehaald. Ze dansen drie jaar bij zijn gezelschap Galili Dance en maken er hun eerste choreografieën. Ze richten Club Guy & Roni op in 2002 en vanaf die tijd toeren ze met avondvullende producties door binnen- en buitenland. De Club wil dansers en andere kunstenaars uit de hele wereld bij elkaar brengen om een smeltkroes van ideeën te creëren. Sinds 2010 zijn Haver en Weizman ook artists in residence bij het Staatstheater in het Duitse Oldenburg. In 2013 winnen ze de Russische Golden Mask Award voor de in Rusland geproduceerde versie van 'l'Histoire du Soldat'. Tijdens de Nederlandse Dansdagen in oktober wordt bekendgemaakt of de Club hun nominaties voor 'Midnight Rising' verzilveren. Sinds het begin van dit jaar is er een nieuw initiatief: Poetic Disasters Club, een plek voor afgestudeerde dansers om te wennen aan de praktijk van een professioneel dansgezelschap.

Guy Weizman tipt
Noord Nederlands Toneel met 'Fellini'. Guy Weizman: "Naar deze multidisciplinaire voorstelling over de belevingswereld van de Italiaanse filmregisseur in regie van Ola Mafaalani en Ko van den Bosch kijk ik bijzonder uit: het leven als een circusact."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden