Een ellenlange lijst geschorste sporters

Documentaires bevestigen wantrouwen jegens Russen en sleuren veel hoogwaardigheidsbekleders mee

In een periode waarin het dopingnieuws explodeert en haar kopstukken vallen, oogt de maandelijkse digitale nieuwsbrief van de internationale atletiekfederatie IAAF feestelijk. Doha juicht om de toewijzing van de WK 2019, voorzitter Lamine Diack is blij met de Merit Award, hem toegekend door de vereniging van nationale olympische comités, ANOC.

Twee onopvallende links verwijzen naar summiere reacties 'op de Duitse tv-documentaire' waarin het woord doping angstvallig wordt vermeden. Dat gebeurt ook op de IAAF-site in de twee zinnen waarin wordt gemeld dat penningmeester Valentin Balachnichev en marketingadviseur Papa Massata Diack - jawel, de zoon van de baas - 'vrijwillig' hun werkzaamheden neerleggen 'tot het onderzoek van de onafhankelijke ethische commissie van de IAAF is afgesloten'.

Dat onderzoek is ingesteld naar aanleiding van twee ARD-documentaires. Daarin werd onthuld dat de Russische atletiek zou worden aangedreven met een door de overheid gestuurd dopingsysteem dat wordt gedekt door de verantwoordelijke internationale instanties. Ook door de IAAF.

Balachnichev is ook voorzitter van de Russische federatie. De voormalige hordeloper uit de met doping gemarineerde Sovjettijd verklaarde vorig jaar een zondvloed aan Russische positieve gevallen aldus: "Na de val van de Sovjet-Unie verloren wij de morele normen die atleten behoedden voor bedriegen."

Hij noemde de dopingaantijgingen van de ARD vorige week 'leugens en wrede vervolging'. Toch komen sindsdien dagelijks nieuwe doping-gerelateerde berichten los. Zoals gisteren, toen l'Equipe en The Guardian meldden dat dr. Gabriel Dollé zijn functie van directeur van IAAF's anti-dopingafdeling heeft neergelegd. De meest ervaren anti-dopingofficial in de internationale atletiek deed dat na ondervraging door de ethische commissie.

De naam van de Fransman zou meermalen voorkomen in documenten van de Russische marathonloopster Lilija Shobuchova, die in de ARD-uitzending verklaarde dat zij voor 450.000 euro bij officials van de Russische federatie een positieve test had afgekocht. Toen ze later alsnog door de IAAF werd geschorst, kreeg ze tweederde deel teruggestort. Ze startte wel op de Olympische Spelen van Londen, ofschoon de IAAF op de hoogte was van haar verdachte bloedwaarden.

Dat was de IAAF in de periode tussen 2006 en 2008 ook van verdachte bloedwaarden van meer dan 200 andere topatleten. Dat verklaarde een voormalig lid van Dollé's afdeling deze week anoniem bij de WDR. Dat nieuws werd flink opgeklopt, één afwijkende waarde is geen bewijs voor doping. De IAAF zou echter hebben verzuimd verder onderzoek te doen.

Papa Massata Diack en een bevriende Chinese marketingconsultant worden als IAAF-medewerkers in verband gebracht met de terugbetaling aan Shobuchova. Zij hebben banden met de postbusfirma Black Tidings, die de betaling aan de atlete deed. Diack wordt er ook van verdacht steekpenningen te hebben aangenomen van Doha, toen de stad in de race was voor de WK atletiek van 2017.

Lamine Diack heeft verklaard dat zijn zoon wijs genoeg is om zijn eigen problemen op te lossen. Het is echter vooral de vraag of de Senegalees zijn laatste termijn als voorzitter zal uitzitten tot volgend jaar de Brit Sebastian Coe hem opvolgt. Er althans van uitgaand dat de Rus Sergei Boebka onder de huidige omstandigheden die tweestrijd zal verliezen.

Over veel van wat de ARD over Rusland onthulde, werd een jaar voor de Olympische Winterspelen en in de aanloop naar de WK atletiek in Moskou al gespeculeerd: de discutabele directeur van het dopinglaboratorium in Moskou, Grigory Rodchenkov, en het op grote schaal gebruik van doping, waarbij sporters worden gedekt door trainers, nationale federaties, het antidopinginstituut Rusada en zelfs het ministerie van sport.

Bij medewerkers van Rusada konden middelen en advies worden gekocht, met 'garantie' voor schone controles. Maar altijd waren het betrapte atleten en trainers die uit frustratie uit de school klapten. Enkelen beweerden zelfs het Wereld Antidopingagentschap (Wada) documenten te hebben gestuurd. Maar een noemenswaardige actie daarop werd niet gesignaleerd.

In de ARD-reportage werden ook mensen opgevoerd met een besmet dopingverleden die gevoed werden door rancune. Met geheime (soms schimmige) opnamen, dialogen en documenten werd een ogenschijnlijk waarheidsgetrouw beeld opgedist van systematisch bedrog. Herman Ram, directeur van de Nederlandse Dopingautoriteit, noemde het systeem dat hij zag schokkend, maar juridisch moeilijk te bewijzen.

'Schokkend' was ook het woord dat Wada-directeur David Howman in de mond nam. Hij kwam net als de IAAF en IOC in dit soort zaken met de pavlov-reactie: nader onderzoek volgt. Toch bleek zijn organisatie al langer bedenkingen te hebben bij de Russische dopingaanpak. Volgens wetenschapsdirecteur Olivier Rabin merkte het lab in Moskou bloed- en urinestalen meermalen als negatief aan, waar Wada die als positief beschouwde. De sporters gingen vrijuit.

De vraag is daarmee niet alleen hoe geloofwaardig het anti-dopingbeleid in Rusland is, maar ook het functioneren van het dopinglabs controlerende Wada. In 2013 liet het een schorsing van Moskou na, ondanks twijfels over het functioneren van laboratorium en directeur.

De Duitse onthullingen suggereren dat Russische sporters in eigen land op dopinggebied hun gang kunnen gaan. Dat vraagt om nuancering. Nergens werd verwezen naar de ellenlange lijst met positieve en geschorste Russische sporters die op de website van Rusada is te vinden. Bovendien is Rusland lang niet zo superieur als ooit de DDR met zijn bewezen staatsgestuurde dopingsysteem was.

Mogelijk doen de Russen dus iets niet goed, of doen ze in andere landen dingen minstens zo goed. In de kwestie van de meer dan 200 atleten met verdachte bloedwaarden was een kwart Rus, de rest kwam van elders.

Voor de IAAF, en met haar vele andere olympische federaties én het Internationaal Olympisch Comité, valt te vrezen dat Rusland pas een eerste dominosteen is.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden