Een elektronische paleisrevolutie

Diverse artiesten - Electrospective (Virgin)

***

Diverse artiesten - Who's that Man, a tribute to Conny Plank (Grönland/ Munich)

***

Dead Can Dance - Live (Pias)

****

Depeche Mode - Delta Machine (Columbia)

**

New Order - Lost Sirens (Rhino/Warner) HHHHH

David Sylvian- A Victim of Stars (Virgin)

****

Eén artiest, twee decks en duizend decibellen. Met zijn optreden aan het IJ bekroont dj Armin van Buuren volgende week de troonswisseling. Niemand verbaast zich nog dat er geen band van vlees en bloed meer staat. Sinds de kroning van Beatrix in 1980 voltrok zich een elektronische paleisrevolutie in de popmuziek. Aanvankelijk in de coulissen, nadien in het volle licht van de kroonluchters.

Wat vandaag zo vanzelfsprekend is voor de dance-generatie, was destijds onvoorstelbaar. Toen eind april 1980 OMD (Orchestral Manoeuvres in the Dark) in Paradiso debuteerde stonden er twee bleke pubers achter hun toetsenborden. "Waar is de rest van de band", vroeg menigeen zich af. En niet veel later volgde een ander duo. D.A.F. (Deutsch Amerikanische Freundschaft) werd begeleid door twee torens, opgebouwd uit cassettedecks. Bij ieder nummer startten ze een nieuwe cassette, zingen deden ze live. De poprecensent van de Volkskrant sprak er schande van.

Hoe die digitale revolutie van synthesizers en andere apparatuur daarna het poplandschap ingrijpend veranderde, illustreert een serie compilaties plus de revival van enkele smaakmakers van destijds. 'Who's that Man' brengt een ode aan pionier Conny Plank. Deze Duitse producer stond in de jaren zeventig aan de wieg van de electropop die toen nog smalend als 'Krautrock' werd weggezet. Je zou het beter 'stockhouse' kunnen noemen, want het betekende een decennium later de propeller van de house-stroming. Onder invloed van componist Karlheinz Stockhausen begonnen West-Duitse groepen als Kraftwerk en Moebius te experimenteren in de studio. Net als The Beatles (Sgt. Pepper) waren ze gefascineerd door de nieuwe vergezichten die bandrecorders al samplend boden. Ze beperkten zich niet meer tot een drie minuten durende single, maar benutten de elpee om een hele plaatkant met een enkel nummer te vullen. Met alle trance-effecten van dien. Op 'Electrospective' hoor je die invloeden van Stockhausen en Plank terug op Duitse (Can, Tangerine Dream), Britse (Eno, Massive Attack), Franse (Air, Daft Punk) en Amerikaanse (Moby) popmuzikanten.

Begin jaren tachtig landde de elektrische paleisrevolutie in Engeland. Underground kwam bovengronds en bereikte als 'synthipop' de hitparades. Vooral de groep Depeche Mode ontpopte zich tot het gezicht van de Britse electro-wave. Fotograaf Anton Corbijn definieerde hun 'look', het synthipop-geluid hun stijl. Met het dertiende album 'Delta Machine' grijpt de band terug op haar verleden in een poging iedereen te behagen. Zanger David Gahan herinnert met smachtend pathos aan Bono, maar zijn songs kunnen nauwelijks overtuigen. 'Welcome to my World' verdrinkt in kitsch, 'Broken' klinkt als op de laptop gecomponeerd. Hooguit het broeierige 'Goodbye' brengt spanning in deze strak geproduceerde herhalingsoefening. Cultgroep New Order, voortkomend uit Joy Division, telt nog steeds mee. Op 'Lost Sirens' raakt de synthesizer op de achtergrond. Hun door bassen gestuurde dancegeluid past in de pure Manchester-traditie van Oasis. Britpop met een druggy rafelrandje.

Twee buitenbeentjes onttrokken zich destijds aan de hang naar hits. Het Australische Dead Can Dance benutte de nieuwe elektronische uitdaging voor soms wat bombastische, maar altijd mysterieuze composities. Invloeden uit de renaissancemuziek, het Midden- en Verre Oosten verwerkten ze tot psychedelische monumentjes.

Na zoveel jaren zijn Lisa Gerrard en Brendan Perry weer bijeen. Het album 'Live' laat horen hoe sterk hun contrasterende stemmen - geschraagd door evocatieve elektronica - nog steeds tot de verbeelding spreken.

De muziek van David Sylvian, voorheen de stem van de groep Japan, heeft als weinig anderen de tand des tijds doorstaan. Zijn omfloerste zang en tegendraadse composities blijven je tot vandaag intrigeren. 'A Victim of Stars' biedt een boeiend overzicht van het oeuvre van dit onterecht vergeten fenomeen. Maar ook ideaal sample-materiaal voor dj's als Armin van Buuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden