Een eigen, krachtig geluid

'Een heel eigen geluid binnen de Friese literatuur'', oordeelde de jury van de Gysbert Japicxpriis over de dichter Tsjêbbe Hettinga. Hettinga (52) kreeg de driejaarlijkse prijs, zeg maar de P.C. Hooft van Friesland, gisteren uitgereikt voor zijn laatste dichtbundel 'Fan oer see en fierder' ('Van over/ oer zee en verder').

Sytske van Aalsum

Een eigen, krachtig geluid heeft Tsjêbbe Hettinga zeker. Letterlijk en figuurlijk. Hettinga draagt zijn gedichten op zo'n eigen wijze voor, dat wie hem voor het eerst hoort, zich wel gewonnen moet geven. En dan maakt het niet uit of je de Friese taal beheerst. Taalbarrières worden geslecht door de opzwepende ritmiek in Hettinga's poëzie. Over die bijzondere, intense wisselwerking met het publiek zei hij in juni van dit jaar in een interview met het Friesch Dagblad: ,,Op het moment dat de mensen bij mijn voordrachten het denken loslaten en het over zich heen laten komen, dan komt er een gesprek op een ander niveau. Ik voel dat meteen aan het publiek.''

De 'Friese bard' debuteerde in 1971 en was in Friesland al tamelijk bekend toen hij in 1993 Nederland vertegenwoordigde op de Frankfurter Buchmesse. Who the hell is Tsjêbbe Hettinga?, vroegen Nederlandstalige journalisten zich vertwijfeld af. Maar Hettinga hield zich staande tussen namen als Cees Nooteboom en Hugo Claus. Sterker, hij bleek dé ontdekking van de Buchmesse.

Sindsdien is hij een graag gehoorde verschijning op de belangrijke literaire festivals in binnen- en buitenland. Zijn dichtbundels worden ook buiten Friesland goed verkocht. Topper is de tweetalige bundel én bijbehorende cd (een gouden greep) 'Vreemde kusten/Frjemde kusten' uit 1995, waarvan er maar liefst tweeduizend exemplaren verkocht zijn. Dat hij in het Fries schrijft, heeft overigens niets met chauvinisme te maken, het is gewoon de taal waarin hij zijn gevoel het beste kan verwoorden.

Het werk van Tsjêbbe Hettinga laat zich niet gemakkelijk uitleggen. Hij heeft een oorspronkelijk, zeer beeldend taalgebruik. In zijn poëzie worden de grote thema's van liefde, vergankelijkheid, heimwee, dood, uitgewerkt in beelden die ontleend zijn aan het (Friese) landschap. De toon en vorm (vrije ritmes) worden weleens vergeleken met het werk van dichters als Dylan Thomas en Derek Walcott, die Hettinga overigens beiden in het Fries vertaalde.

Zoals hij ook, als eerbetoon, een prachtige vertaling maakte van het gedicht 'Salut au Monde! van Walt Whitman. Hij droeg het voor tijdens de opening van het Frysk Festival in 1995. Veertien coupletten. Uit het hoofd, want Hettinga is zo goed als blind. Door een erfelijke afwijking is hij sinds zijn dertiende jaar steeds slechter gaan zien.

Het is een symbool dat onvermijdelijk opduikt in Hettinga's poëzie: het licht. In het gedicht 'Herfst' uit zijn eerste, in eigen beheer uitgegeven dichtbundel 'Yn dit lân' (1973) dicht hij: 'de hope/dat men noch in eintsje/opride kin/nei it ljocht'.

En 'It faderpaard' uit 'Vreemde kusten/Frjemde kusten', opgedragen aan zijn in 1993 overleden vader, eindigt nadrukkelijk met het licht. Als een soort uitkomst van een eeuwig zoeken en vervulling van verlangens.

Lit de romers fan 'e idelheid gjin kwelling foar de geast

Wêze, lit it laitsjen net oan in oar oer, it gûlen

Ek net; lit komme, lang om let, de stilte, de nacht, de dream

En lit dêryn dyjingen yn dy't sochten, om it ljocht.

Laat de roemers der ijdelheid geen kwelling voor de geest zijn,

Laat het lachen niet aan een ander over, het huilen

Ook niet; laat komen, tot slot, de stilte, de nacht, de droom, en

Laat daarin diegenen binnen die zochten, naar het licht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden