Column

Een eenling was niet bestand tegen macht van kabinet, helaas

PvdA-senator Adri Duivesteijn is aan het woord tijdens het debat in de Eerste Kamer over de woningmarkt.Beeld anp

Adri Duivesteijn is een politicus, gesneden uit een zeldzame houtsoort. Een eenling, in vele opzichten. Niet het partijstandpunt is leidend voor zijn politiek handelen, maar zijn ideeën over de volkshuisvesting. Het leverde de PvdA'er in de loop van zijn politieke loopbaan tal van confrontaties op met, vooral, partijgenoten. In de gemeentelijke politiek in Den Haag en in de landelijke politiek. Het Nederlandse systeem van op fracties gebaseerde parlementaire democratie verhoudt zich slecht met eenlingen.

Een werkbaar stelsel kan niet zonder fractiediscipline en afspraken. Maar het is af en toe goed dat er eenlingen zijn die vraagtekens zetten bij die afspraken.

Volgens Duivesteijn zijn de afspraken tussen de coalitie en drie oppositiepartijen over de markt voor huur- en koopwoningen vooral ingegeven door financiële noodzaak. De afspraken zijn bedoeld om de overheidsfinanciën te saneren, niet om de woningmarkt te hervormen. Daar heeft hij geen ongelijk in. Vooral de heffing op de woningcorporaties is hem een doorn in het oog. Volgens de zinnige redenering van Duivesteijn kan die heffing een rem zijn op investeringen in sociale woningbouw.

Handwerk
Duivesteijn is een vakkundig parlementariër, maar hem staan als lid van de Eerste Kamer weinig middelen ter beschikking. Het is voor de senaat alles verwerpen of alles accepteren. De eerste optie was niet meer dan theoretisch. Ook Duivesteijn wil immers de hypotheekrente-aftrek versoberen.

Hij koos dus voor de logische weg. Dreigen, in de hoop op een toezegging van het kabinet dat na een aantal jaar zorgvuldig bekeken zou worden of de heffing op de woningcorporaties niet het door hem gevreesde effect zou hebben. Parlementair handwerk van een eenling.

Maar zo mag het kennelijk niet zijn onder de nieuwe verhoudingen van een (bijna) nationaal kabinet. De politieke voormannen van ChristenUnie en D66, Slob en Pechtold, zaten als een bok op de haverkist. Volgens de meest dramatische versie van het verhaal is het kabinet in de laatste dagen voor Kerst ternauwernood aan een crisis ontsnapt.

Zo ga je niet met elkaar om, was het ultieme argument van Slob. Toezeggingen aan een individuele senator zijn volgens hem uit den boze zonder overleg met de partijen die een akkoord sloten. Of Duivesteijn nu een punt heeft of niet, doet niet ter zake. Afspraak is afspraak.

Dualistische verhoudingen
De houding van Slob (en Pechtold) betekent nog meer politieke dood in de pot. Het gaat niet om het beste beleid, het gaat om de macht.

Het kabinet is door de situatie in de Eerste Kamer gedwongen te regeren met wisselende meerderheden en op grond daarvan werd aangenomen dat de invloed van de Tweede (en mogelijke de Eerste) Kamer toe zou nemen.

De Haagse politiek is van de weeromstuit echter nog beduchter geworden voor dualistische verhoudingen tussen kabinet en parlement. Een ongeluk zit in een klein hoekje en dan kan de inbreng van individuele Kamerleden maar beter tot het absolute minimum worden teruggebracht.

De kwaliteit van argumenten doet er in een dergelijke situatie niet of nauwelijks nog toe. Een goed functionerende sociale volkshuisvesting is ondergeschikt aan het voortbestaan van de brede afspraken tussen kabinet en (een deel van) de oppositie. Helaas.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden