Opinie

Een echte liberaal eet geen vlees

De cultuur van het carnisme: het gebruiken van bepaalde dieren voor bepaalde doeleinden.Beeld EPA

De mens is omnivoor, maar dat betekent nog niet dat vlees eten moreel juist is, stelt Willem Vermaat, dierethicus en docent milieuwetenschappen.

Culinair schrijver Karin Luiten wil graag alles proeven (Tijd, 15 september). Vlees hoort daar ook bij. Ze is daarin wel selectief. Waarom publiceert ze geen gerechten met hondenvlees? Ze verdedigt wat in onze cultuur normaal is, maar omzeilt de morele argumenten.

De argumenten die Luiten aandraagt zijn exemplarisch voor hoe mensen het eten van vlees rechtvaardigen. Altijd gaat het over het eten van bepaalde dieren. Dat we geen honden eten, vindt niemand een punt van discussie. In feite hebben we allemaal een opgeheven vingertje. Het verschil zit in hoe consequent we dit vingertje heffen.

Instrumenteel gebruik

In onze cultuur vinden we het gebruiken van bepaalde dieren voor bepaalde doeleinden normaal. We gebruiken varkens om te eten, koeien voor melk, paarden om te rijden en honden voor gezelschap. Dit is de cultuur van het carnisme. Hier tegenover staat veganisme: de ideologie die het instrumenteel gebruik van dieren afkeurt.

Soms zijn zaken wel zwart-wit. Carnisme verdedigen door te stellen dat we omnivoren zijn, berust op een denkfout. Dat we omnivoren zijn, daar kan ik niet omheen. Mensen kunnen zowel op plantaardige als op dierlijke producten overleven. Maar kunnen we daaruit afleiden wat goed is? Mensen kunnen hun macht misbruiken. Ze kunnen seks hebben met toestemming of zonder toestemming van de ander. Is dat daarom allebei moreel? Het feit dat we op een plantaardig dieet kunnen overleven, is een argument om geen dieren te eten. Zo besparen we leed.

We vertellen onszelf graag dat het wel meevalt met dit leed. Luiten heeft het bijvoorbeeld over een blije kip. Is het minder erg als een blij mens verongelukt dan wanneer een verdrietig mens verongelukt, omdat een blij mens tenminste een goed leven heeft gehad? Het lijkt eerder andersom. De dood verlost een verdrietig persoon (mens of kip) tenminste nog uit het lijden. Een blije kip op je bord is een illusie. Het dier heeft niet blij gekozen voor de eigen slacht.

‘Bewust’

Een andere misvatting is het idee dat het goed is als je bewust dieren eet: dat je weet wat voor leven het dier op je bord gehad heeft. Natuurlijk is bewust onwetend zijn fout. Maar bewust kiezen voor bijdragen aan het doden van een dier dat wil leven, is minstens net zo erg.

De discussie gaat niet over de mening van mensen met het opgeheven vingertje tegenover de mening van mensen die vlees eten. Het gaat om de slachtoffers. Het gaat niet over spekjes en ander vlees. Het gaat over dieren en hun spierweefsel. Ik begrijp de weerstand tegen het opgeheven vingertje. Hoe vrijer je je voelt, hoe sterker je reageert op mogelijke inperking van je vrijheid. Ik at ook dieren en groeide op in een cultuur waarin dat normaal is. Maar inmiddels zie ik in dat het eten en gebruiken van dieren niet onder ieders persoonlijke vrijheid valt.

Ik ben liberaal en kies voor de grootst mogelijke vrijheid voor iedereen. Maximale vrijheid betekent dat we vrij zijn om te doen wat wij willen, maar anderen niet mogen schaden. Dan kom je namelijk aan hun vrijheid. Dieren horen ook bij die groep anderen. Ze kunnen lijden, willen niet gedood worden en hebben belang bij hun vrijheid.

Deze opvatting kun je zien als een opgeheven vingertje. Zo'n vingertje is niets bij het onrecht dat we dieren aandoen. Je kunt je er alleen aan ergeren als je de groep slachtoffers waar het over gaat buiten beschouwing laat.

Lees ook:

Schrijver Jelle Derckx: 'Ik heb nog maar zo'n 200 spullen'

Jelle Derckx (34) blogt en vlogt over zijn minimalistische, bewuste leven. Zijn net verschenen boek ‘Verlangen naar minder’ is zeer populair onder twintigers en dertigers.

Slacht een kip (en eet 'r op)

Met trillende handen veeg ik het bloed af aan mijn schort. "Ze is nu dood en voelt hier niets van", verzekert Niek me terwijl hij de spartelende kip ondersteboven houdt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden