Een echte leider herken je zo

Zij is lang, linkshandig, een goed redenaar met lage stem die immer glimlacht

Franse, Britse en Duitse toppolitici zijn gemiddeld vijf centimeter groter dan hun landgenoten. Ook veel dictators zijn grote mannen, wat ze niet zelden benadrukken met imposante petten of hoofdtooien. Fidel Castro mag zich met recht El líder máximo noemen: hij meet 1,90 meter. De Syrische president Bashar Assad is slechts een centimeter kleiner. Kadafi haalde 1,83 meter, Saddam Hussein 1,86 en Osama bin Laden liefst 1,97.

Napoleon ging de geschiedenisboekjes in als een man van geringe gestalte. Het kleinemannensyndroom, de neiging om gebrek aan lengte te overcompenseren met andere vormen van aanwezigheid, wordt ook wel het Napoleoncomplex genoemd. Maar de kleine keizer heeft nooit bestaan. De lengte van Napoleon wordt tegenwoordig geschat op 1,68 meter, bovengemiddeld voor Fransen in zijn dagen.

In 'Het profiel van de leider. Oerkenmerken van invloed en overwicht' wil psycholoog Jaap van Ginneken vooral laten zien dat mensen bij het oordelen over anderen lang niet zo rationeel te werk gaan als gedacht. Zeker, we wegen na enige tijd voors en tegens af van degenen die we tegenkomen. Maar het intuïtieve van de eerste indruk speelt een grote rol. In een oogwenk wordt de ander ingeschat, alsof we nog net als onze voorouders rondlopen in de Afrikaanse savannen, en moeten bepalen of voor onze eigen veiligheid imponeer- of ondergeschikt gedrag het veiligst is.

Die reflex uit het Stenen Tijdperk maakt dat lange mensen worden gezien als gezonder, intelligenter en dominanter. Ze stromen gemakkelijker door naar leidinggevende functies, verdienen ook meer. Amerikaans onderzoek kwam voor een loopbaan van dertig jaar op tienduizend dollar voor elke extra centimeter boven het gemiddelde. Duitse wetenschappers gingen in 2004 uit van een half procent meer inkomen per extra centimeter.

Van Ginneken somt alle mogelijke succesfactoren op: de hoogte van de stem (hoe lager hoe beter), linkshandigheid, symmetrie van het gezicht, redenaarstalent, het vermogen om - al is het maar geveinsd - te glimlachen en de frequentie waarmee met de ogen wordt geknipperd. Welstand en een goed nest helpen ook.

De wetten van de apenrots blijken nog zo erg van kracht dat Van Ginneken - wellicht ietwat gekscherend - pleit voor maatregelen. Naast de discussie over een vrouwenquotum - een minimaal aantal vrouwen in de top van politiek en bedrijfsleven, zou volgens hem een debat over een Bokito-quotum, een maximaal aantal alfamannetjes, op zijn plaats zijn.

'Het profiel van de leider' staat vol aardige weetjes die stof bieden voor geanimeerde discussies aan de koffieautomaat op het werk of op feestjes. Hoe heeft de chef met die piepstem het tot een managementfunctie kunnen schoppen? En schuilt in die boomlange, linkshandige medewerker van de postkamer geen directeur van de buitencategorie of zelfs een charismatische politicus?

Titels over management of psychologie doen het over het algemeen goed bij het publiek. Een boek over allebei moet haast wel een bestseller worden. Maar heel veel meer pretentie dan het bundelen van nice-to-knowinformatie heeft het boek niet.

Van Ginneken lardeert zijn thematische hoofdstukken met minibiografietjes van enkele pagina's. De daarvoor uitgekozen leiders (onder meer Charles de Gaulle, Pim Fortuyn, Nicolas Sarkozy en Barack Obama) hebben steeds wel wat uit te staan met het onderwerp in kwestie. Hun levensbeschrijvingen hebben echter een veel algemener karakter en vormen daardoor een Fremdkörper binnen het boek.

Wat ook niet helpt, is de schoolkrantachtige toon die op sommige momenten wordt aangeslagen in het boek. Een voorwoord dat eindigt met 'Veel leesplezier gewenst!' of tussenwerpsels als 'Maar lees verder', daar moet je van houden.

Jaap van Ginneken: Het profiel van de leider. De oerkenmerken van invloed en overwicht. Business Contact; 224 blz. euro 19,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden