Een echt huis, dankzij het succes van de makarapa’s

Baloyi draagt een makarapa met Fifa-baas Blatter erop. (FOTO GINEKE MONS)

Behalve de notoire herrietoeter, de vuvuzela, is er nóg een attribuut onlosmakelijk verbonden met het Zuid-Afrikaanse voetbal: de makarapa. Deze prachtig opengewerkte en versierde mijnwerkershelmen (zie kader) worden sinds 1979 met de hand gemaakt door Alfred Baloyi. Hij woont en werkt in de krottenwijk Makuse in Johannesburg.

Bij de gemeenschappelijke kraan bij de ingang van Makuse tappen vrouwen water om de was te doen. Baloyi wijst naar zijn eigen woninkje annex werkplaats. Tussen de grauwe krotten van hout en golfplaten springt die meteen in het oog, met z’n vrolijke muurschilderingen van vlagzwaaiende en vuvuzela-blazende voetballers.

Binnen is het al even kleurrijk. De shack (keet) van de kunstenaar ruikt naar drogende verf. Planken aan de muur staan propvol met prachtig versierde makarapa’s die Baloyi op bestelling maakt voor fans van binnenlandse en buitenlandse clubs.

De 53-jarige Zuid-Afrikaan is de grondlegger van de artistieke supportershelm. Het idee ontstond toen hij in 1979 bij een voetbalderby in Soweto bijna een bierflesje tegen zijn hoofd kreeg. Een vriend bracht hem daarop bij wijze van grap een mijnwerkershelm. Die schilderde Baloyi vervolgens geel-zwart, de kleuren van zijn voetbalclub Kaizer Chiefs. De makarapa was geboren.

De unieke, handgemaakte makarapa’s verkoopt hij voor 650 rand, zo’n 65 euro. Hij kan er een stuk of vijf maken per dag. Daarnaast werkt Baloyi sinds vijftien jaar samen met Grant Nicholls van sportmarketingbedrijf Papadi. In 2000 zette het tweetal een makarapa-atelier op in het Johannesburgse township Alexandra, dat tegenwoordig werk biedt aan 25 voormalige werklozen. Ook Baloyi’s twee zonen werken hier. Het aantal medewerkers wordt in de aanloop naar het WK nog uitgebreid tot honderd. Dankzij de werkplaats heeft Baloyi voor zijn familie in de Limpopo-provincie een huis met acht kamers kunnen bouwen, en kan dochter Beauty naar de kunstacademie in Johannesburg. Zelf hoopt hij ook binnenkort zijn povere onderkomen te verruilen voor een echt huis in Alexandra, dichter bij de werkplaats.

Papadi is niet de enige fabrikant van de supportershelmen; ook een ex-zakenpartner van Baloyi produceert ze. „Maar wel onder mijn naam en met mijn foto erbij”, moppert de kunstenaar. „Ze weten dat ik toch geen geld heb om ze voor de rechter te slepen.” Maar heel erg druk maakt hij zich er niet om. „Ik heb het nu goed, ik maak nog steeds met plezier makarapa’s.”

„Ik wil er zeker nog vijf maken voor als ik binnenkort naar Nederland ga, met de Hollandse leeuw erop.” Bierbrouwer Heineken gaat hem namelijk gebruiken voor hun Nederlandse WK-commercial, vertelt hij. Hij heeft al een paar Heineken-makarapa’s gemaakt. „En als ik terug kom, ga ik er nog veel meer maken. Voor de Nederlandse supporters die naar het WK komen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden